Coen Kardeşler | Video-Essay’ler

Tam da video-essay’lere olan ilgimi hepten yitirdiğim sıralarda “TIFF Originals”ın Coen’lerin sinemasında tekrar eden bir tema olarak daireyi üst imge olarak seçerek hazırladığı video tekrar iştahımı açtı. Hazır, tartışmalı Buster Scruggs da arz-ı endam etmişken… Coen’lerin filmlerinden kareler izlemek de her zaman bana iyi geldiği için, bu videodan başlayarak kardeşlerin sinemalarından parçalar montajlayıp düşüncelere dalan videoları burada toparlamak istedim. Video-essay üreticileri için böylesi karakterli bir sinema tema çekip video üretmek için bereketli olmuş diye anlıyorum. Hem izlemesi de güzel.

Coen’lerin en iyi filmlerinin ne olduğu farklı sevenleri tarafından hep tartışma konusu olmuştur herhalde. Ben bu videoları izledikten sonra A Serious Man ve Fargo’nun açık ara başa oynadığını düşünüyorum. Elbette, en alternatif-popüler filmleri The Big Lebowski, kara filmciler Blood Simple, varoluşçu kara filmciler The Man Who Wasn’t There’i sıklıkla öne koyarlar. Sonuçta yaptıkları en iyi filmin hangisi olduğu belli değil. Ağzı olan konuşuyor, ben başta olmak üzere.

The Coen Brothers’ Circular Filmography, with Adam Nayman | TIFF 2018
(Ben Coen’lerin sinemasını daire metaforu üzerinden düşününce aklıma eskimiş ve gevşemiş, anahtarları düzgün tutmayı beceremeyen bir ince metal anahtarlık geliyor. Bir şekilde daire tamamlanıyor sonunda ama yola başladığın gibi olmuyor, düşüp kayboluyor yolda giden anahtar. Beklemediğin bir anda, kapıda, anahtarlığa yöneldiğinde düşüyor. Artık çöpe atılması gereken bir çember bu, iyi niyetlerin tatsız finallere mahkûm olduğu…)

Deconstructing Funny: Coen Brothers
(Neler öğrendim: Şaka, yetişkinler tarafından yapılsa bile, işlerken “çocuksudur”. Mizahın ana öğelerinden biri tekrardır ve bedenle ilişkilidir. Coen’lerin mizahını kuran görsel ve oral imajlara dikkat et. Beklenmedik olanla karşılaşmaya hazır ol. Uzatılan sürem, son şakanın kuvvetini arttıracak. A Serious Man’deki “Ne oluyor” sorusu bu videoda sadece bir mizah yöntemi olarak anılıyor ama daha derinlerde bir yerlere de varabilir. Aslında videonun sonuna bakınca, çembere dair bu videoda da değinmelerin olduğu ortaya çıkıyor.)

Joel & Ethan Coen – Shot | Reverse Shot

A Serious Man: Can Life Be Understood?

Coen Brothers – Stillness of Life || Video Essay

The Big Lebowski: How Every Coen Brothers Movie Is Connected

Fargo- Morality in the Coen Brothers’ World

Fargo – Framing Relationships | CRISWELL | Cinema Cartography

The Coen Brothers: Setting as Character

 

Tek Cümlelik Nobel Edebiyat Ödülü Açıklamaları (1990-2017)

Açıklamaları Nobel’in sitesinden çevirdim -kesin başkaları çok daha nitelikli bir şekilde çevirmiştir, amacım elbette iyi çeviriden ziyade yakın okuma yapmak ve çeşitli kelimeler üzerinde vakit harcamak. Nobel Edebiyat Ödülü veren jüriler kendilerini ne denli edebi bir biçimde açıklıyorlar? Dünyanın edebiyat olayı olarak görülen o törene dair, bir ya da birkaç tweet uzunluğundaki metni sunarken hangi sözcükleri imtinayla seçiyorlar? Kendilerine, geçmişe yönelik, en iyi “ödül açıklaması” ödülü verseler hangi açıklamaya verirler acaba? Benim üç adayım: Coetzee (yabancılık), Munro (rakipsizlik) ve Alexievich (çokseslilik).

2018 yılında, akademi üyesi Katarina Frostenson’ın eşi, suçu ispatlanmış tecavüz suçlusu Jean-Claude Arnault’a dair 18 kadın tarafından yöneltilen taciz suçlamaları sebebiyle Nobel Edebiyat Ödülü verilmiyor. Hollywood karıştı, İsveç karıştı, pek çok yerde eylemler, tartışmalar kaynamakta, darısı hayatın her alanında Türkiye’nin başına… 

Yakın geçmişi merak ettiğimden ve de çevirmeyi denerken üşengeçlik gösterdiğimden 1990’a kadar iz sürdüm.


2017
Müthiş duygu yüklü romanlarında, dünyayla olan aldatıcı bağlarımıza dair aldatıcı duyularımızın altındaki dipsiz boşluğu açığa çıkaran Kazuo Ishiguro.

2016
Büyük Amerikan şarkı geleneğinde yeni şiirsel ifadeler yarattığından Bob Dylan.

2015
Zamanımızda, acı çekmeye ve cesarete dair anıt olan çoksesli yazıları sebebiyle Svetlana Alexievich.

2014
Kavranması güç insan yazgılarını anımsatan ve zanaatin yaşam-dünyasının gizemini aralayan hafıza sanatı sebebiyle Patrick Modiano.

2013
Çağdaş öykücülüğün ustası, Alice Munro.

2012
Halisünatif gerçekçiliğiyle halk hikâyelerini, tarihi ve çağdaşı kaynaştıran, Mo Yan.

2011
Sıkıştırılmış, yarı saydam imgeleriyle bize gerçekliğe ferah bir erişim sağladığı için, Tomas Tranströmer.

2010
İktidar yapılarının haritacılığına ve bireyin direniş, isyan ve bozgununa dair dokunaklı imgeleri sebebiyle, Mario Vargas Llosa.

2009
Şiirsel yoğunluk ve nesrin samimiyetiyle, mülksüzleştirilmişlerin peyzajını tasvir eden, Herta Müller.

2008
Yeni başlangıçların, şiirsel macera ve duyumsal esrimenin yazarı, hüküm süren uygarlığın ötesinde ve berisindeki insanlığın kaşifi, Jean-Marie Gustave Le Clézio.

2007
Kadın deneyiminin destansı anlatıcısı; kuşku, ateş ve öngörülerle dolu bir güçle bölünmüş uygarlığı tetkik eden, Doris Lessing.

2006
Doğup büyüdüğü kentin melankolik ruhunun arayışında, kültürlerin çarpışması ve iç içe geçmesine dair yeni semboller keşfeden, Orhan Pamuk.

2005
Oyunlarında gündelik gevezeliklerin ardındaki uçurumların örtüsünü kaldıran ve tahakkümün kapalı odalarına girişi zorlayan, Harold Pinter.

2004
Romanlarında ses ve karşı-seslerin ahenkli akışıyla ve oyunlarındaki olağanüstü dilsel coşkunlukla toplumun klişelerini ve hükmedici gücünü su yüzüne çıkaran, Elfreide Jelinek.

2003
Yabancı figürün şaşırtıcı dahil oluşunu sayısız kılıkta resmeden, John M. Coetzee.

2002
Tarihin barbar keyfiliğine karşı bireyin kırılgan deneyiminin tarafını tutan yazınıyla, Imre Kertész.

2001
sezgi yüklü anlatısı ve dürüst tetkiklerle yüklü çalışmalarıyla, bastırılmış tarihlerin mevcudiyetine tanık olmaya zorlayan, Sir Vidiadhar Surajprasad Naipaul.

2000
Evrensel geçerlilik, keskin sezgiler ve dilsel becerilerle dolu bir külliyatla, Çin roman ve dramasına yeni yollar açan, Gao Xingjian.

1999
Tarihin unutulmuş yüzünü resmeden, yerinde duramayan kara masallarıyla, Günter Grass.

1998
Mütemadiyen hayal gücü, tutku ve ironiye dayanan kıssalarıyla, yakalanması güç gerçekliği kavramamızı sağlayan, José Saramago.

1997
İktidarı oyarken ve ezilenlerin onurunu savunuruken Orta Çağ’ın soytarılarına öykünen, Dario Fo.

1996
İronik hassasiyetiyle insanlığın hakikatindeki parçaların tarihsel ve biyolojik bağlamına ışık tutan bir şiirsellik sebebiyle, Wislawa Szymborska.

1995
Lirik güzellik ve etik derinliğe sahip çalışmalarıyla, günlük mucizeleri ve sürmekte olan geçmişi yücelten, Seamus Heaney.

1994
Günümüz insani açmazlarının huzursuz bir tasvirini kurmak için hayat ve miti birbirine geçiren, şiirsel bir güçle hayali bir dünya yaratan, Kenzaburo Oe.

1993
Önsezilerinin gücü ve şiirsel ifadeleriyle nitelenen romanlarıyla, Amerikan gerçekliğinin esas çehresine hayat veren, Toni Morrison.

1992
Tarihsel bakışla sürdürdüğü müthiş parıltılı şiirsel külliyatla, çok kültürlülüğe dair özverilerinin bir çıktısı olarak, Derek Walcott.

1991
Fevkalade epik yazımıyla -Alfred Nobel’in ifadesiyle- insanlığa müthiş faydalar sağlayan, Nadine Gordimer.

1990
Geniş ufuklarla dolu coşkulu yazımıyla, tensel zekası ve hümanist doğruluğuyla nitelelen, Octavio Paz.