[235-]<\/p>\n
Aziz’in kula\u011f\u0131ndaki ta\u015flar \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f, Kas\u0131m gelmi\u015f, 70’lerin sonlar\u0131nda olsak gerek. Baba’dan “vakar”l\u0131 g\u00f6r\u00fcnme \u00fcst\u00fcne bir \u00f6vg\u00fc al\u0131yor, vakar\u0131 olmasa da varm\u0131\u015f gibi yapmak iyidir diyor Baba (s. 236). Vakar’\u0131n ilk \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Ishiguro’nun G\u00fcnden Kalanlar’\u0131. \u00c7ok \u00e7ok uzaklardan da olsa, o roman Aziz’e hayat\u0131n nas\u0131l ya\u015fanabilece\u011fine dair olumsuz bir \u00f6neri yap\u0131yordu, yine de bir \u00f6neriydi. Kahya en sonunda hayat\u0131n\u0131n bir yan\u0131lg\u0131 oldu\u011funu fark ediyordu, Aziz’in b\u00f6yle bir tespitte bulunmayaca\u011f\u0131 ne malum. G\u00fcrb\u00fcz’\u00fcn ikinci ciltte kitlenmi\u015f okuruna ac\u0131yarak anaca\u011f\u0131 Walser’in yapt\u0131\u011f\u0131 u\u015fakl\u0131k \u00f6nerisi gibi. Fakat bu romanda \u00f6yle bir vakar sadece bac\u0131larda var.<\/p>\n
H\u00fcseyin’in ailesi, adak adam\u0131\u015f, Baba i\u00e7in bir kurban kesecek. H\u00fcseyin Aziz’den kurban\u0131 se\u00e7mek i\u00e7in yard\u0131m istiyor. Birlikte \u015fehre iniyorlar. Kahvede sigara i\u00e7me muhabbeti oluyor, derdi olmayan da i\u00e7mesin diyorlar, vakar fikri geri d\u00f6n\u00fcyor: “\u00c7ay evinde \u00e7ay i\u00e7ip biraz sonra kurban pazar\u0131na gideceklerini herkes biliyormu\u015f gibi vakarla oturdular” (s. 237). Kurban se\u00e7me muhabbetinde Aziz’in olgunlu\u011fu hem H\u00fcseyin’i hem pazarc\u0131lar\u0131 derinden etkiliyor: “Adam Aziz’in s\u0131rt\u0131na vurarak, ‘Afferin, hem ada\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131yor hem caka yapm\u0131yor, afferin senin ada\u011f\u0131n da kurban\u0131n da helal, gel'” (s. 239). Altm\u0131\u015f liraya buldu\u011fu ya\u015fl\u0131 bir tekede karar k\u0131l\u0131yor Aziz, bu se\u00e7imi Baba’n\u0131n ho\u015funa gidiyor ama H\u00fcseyin’e dert oluyor. Kurban\u0131 nas\u0131l keseceklerini de bilemiyorlar. Sar\u0131l\u0131k Tekkesi’ne Hasan Efendi’ye dan\u0131\u015fmaya gidiyorlar. Hasan Efendi ya\u015fl\u0131 hayvandan fayda gelmeyece\u011fini, pazara g\u00f6t\u00fcr\u00fcp geri satmalar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. H\u00fcseyin babas\u0131n\u0131n paras\u0131ndan dert yanarken Aziz tekeyle ba\u011f kuruyor. Borcu \u00fcstlenerek, elindeki t\u00fcm paray\u0131 verip pazarc\u0131dan hayvan\u0131 al\u0131yor, H\u00fcseyin’e de verdi\u011fi paran\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 geri veriyor (s. 245).<\/p>\n
Roman\u0131 b\u00f6yle sayfa sayfa takip etme \u00e7abam iki y\u00fcz sayfa s\u00fcrebildi. Okumayla e\u015f zamanl\u0131 not al\u0131nca bu not alma denemesi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu fakat okumada ilerleyip geriden gelerek notlar almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131nca hevesim ka\u00e7t\u0131, takip edemez oldum. Daha \u00f6nce Kay\u0131p Zaman\u0131n \u0130zinde’yi okurken de ayn\u0131 \u015fey olmu\u015ftu. Disiplinli bir not alma prati\u011fi olmay\u0131nca olmuyor demek. \u015eimdilerde ikinci kurmaca(ms\u0131) kitab\u0131 Either\/Or’u yay\u0131nlayan Elif Batuman’\u0131 okurken bu not alman\u0131n nas\u0131l \u00e7ok sistemli bir \u015fekilde yap\u0131labilece\u011fine tan\u0131k oluyorum ama i\u015fte yapabilmek ayr\u0131 bir \u015fey. Sanki Batuman hem ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hem okudu\u011fu her \u015feye dair s\u00fcrekli not alm\u0131\u015f, sonra bunlar\u0131 bir araya da bir kitap fikriyle getirebilmeyi ba\u015farm\u0131\u015f. Yazmay\u0131 -ve okumay\u0131, g\u00f6zlemlemeyi- bir ge\u00e7ici bir hevesle de\u011fil de ciddiyetle takip edebilmi\u015f, ne mutlu. Ben not almaya bo\u015fverip ikinci cildi okudum, A. ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z kitap kul\u00fcb\u00fcm\u00fczde konu\u015ftuk roman\u0131. En az\u0131ndan kitaplardan akl\u0131mda kalanlar\u0131 ve konu\u015ftu\u011fumuz birka\u00e7 \u015feyi not edeyim diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Belki ileride yine yapacak bir \u015feyim olmad\u0131\u011f\u0131nda 245. sayfada b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m yerden tekrar sayfa sayfa takip etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m.<\/p>\n
Aziz’in iki (ya da \u00fc\u00e7?) ku\u015fak ailesiyle tan\u0131\u015ft\u0131m. \u0130lk ciltte aileden olan ana ki\u015filer Aziz, abisi, annesi, babas\u0131yd\u0131. Sar\u0131l\u0131k Tekkesi’nde ay\u0131 ve Hasan Efendi, Aziz’in en b\u00fcy\u00fck velisi Baba, Baba’dan ayr\u0131ld\u0131ktan sonraki cemaatten, s\u00f6zleri \u00e7ok romana s\u0131zmasa da Kemaleddin Efendi, bir t\u00fcrl\u00fc olduramayan \u00f6\u011fretmen Nazif Bey merkeze yak\u0131nd\u0131. \u0130kinci ciltte devreye Aziz’in e\u015fi Tevhide ve iki \u00e7ocu\u011fu Adil ve Alev girdi. Aziz’e \u0130stanbul’da yol g\u00f6steren, baba fig\u00fcrlerine bir yenisini ekleyen Nuhu da s\u00fcrekli merkeze yana\u015f\u0131p uzakla\u015ft\u0131.<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131, Aziz’in on be\u015f ya\u015f\u0131ndan emeklili\u011fe (\u00f6yle diyelim, kitab\u0131n ad\u0131na h\u00fcrmetle) varan hayat\u0131nda kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve bu sayd\u0131\u011f\u0131m yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7enleri okumu\u015f oldum. Eski kitaplar\u0131nda da oldu\u011fu gibi, aforizmac\u0131 yazar bin sayfa boyunca s\u00fcrekli alt\u0131n\u0131 \u00e7izmeye ya da bir \u015fekilde \u015fimdi ge\u00e7se de sonra bir vakit tekrar kitab\u0131 elime al\u0131p tekrar tekrar okumak istemeye dair ba\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131c\u0131 c\u00fcmleler ve paragraflar yazm\u0131\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn bir Haziran ay\u0131, \u015eule G\u00fcrb\u00fcz heyecan\u0131 ve merak\u0131yla ge\u00e7ti okuma d\u00fcnyamda. Sa\u011folsun, var olsun.<\/p>\n
Belki sayfa sayfa takibe devam edecek hevesi bulamad\u0131m ama yine de \u00e7ok vakit ge\u00e7meden ve unutmadan K\u0131yamet Emeklisi’nden akl\u0131mda kalanlar\u0131, \u00fcrpertici olaylar\u0131, sormaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m sorular\u0131, bir t\u00fcrl\u00fc oldurulamayan hayatlar\u0131, kitaptaki anlat\u0131c\u0131 soru(s\/n)unu, G\u00fcrb\u00fcz’\u00fcn kesin daha bilgili birileri taraf\u0131ndan yaz\u0131lacak kad\u0131nl\u0131k\/erkeklik kabullerini ve yine dayanamay\u0131p kopyala yap\u0131\u015ft\u0131r yapaca\u011f\u0131m pasajlar\u0131 not etmeye devam edebilirim. Ondan \u00f6nce kitaptan bir al\u0131nt\u0131yla bu par\u00e7ay\u0131 kapatay\u0131m. Bu k\u0131s\u0131m bana yazar\u0131n nefesini bir ad\u0131m arkamda hissettirdi.<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131 Walser ile ilgili, k\u0131sa bir isim ge\u00e7irme ve al\u0131nt\u0131c\u0131l\u0131k ele\u015ftirisi, ama aniden geldi. \u0130svi\u00e7reli Robert Walser’i san\u0131r\u0131m y\u00fcr\u00fcme meselesi \u00fcst\u00fcnden Ge\u00e7gin – G\u00fcrbilek s\u0131\u00e7ramas\u0131yla duyup okumu\u015ftum. \u00d6yle de\u011filse de bir yerde Jakob von Gunten’den bahsedildi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f olmal\u0131y\u0131m. Okudu\u011fum gibi dost belledim, T\u00fcrk\u00e7ede \u00e7evrilen her \u015feyini okumu\u015ftum. Ge\u00e7enlerde ald\u0131\u011f\u0131m ama hen\u00fcz okumad\u0131\u011f\u0131m iki \u0130ngilizceye \u00e7evrilmi\u015f kitab\u0131 da var, onlarla devam edece\u011fim, bir g\u00fcn. Bu blog’a Walser hakk\u0131nda yazan ki\u015filerin al\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 da koyuyordum<\/a> \u00e7\u00fcnk\u00fc biraz bak\u0131nca ilgimi \u00e7eken ba\u015fka yazarlar\u0131n da Walser’le ayr\u0131ca ilgili oldu\u011funu fark etmek bana se\u00e7kin \u00fcyeleri olan bir okur cemaatinin par\u00e7as\u0131 oldu\u011fumu hissettirmi\u015fti: Benjamin, Canetti, \u00d6zl\u00fc, Sebald, Lerner. Belki burada Walser dedi\u011fi Robert Walser de\u011fildir bile, ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylememi\u015f, Martin de olabilir. Her neyse, anlat\u0131c\u0131 ya da Adil sert \u00e7\u0131km\u0131\u015f b\u00f6ylesi bir papa\u011fanvari ilgiye:<\/p>\n “… Adil herkesin \u00e7\u0131kmak istedi\u011fi, girmemek i\u00e7in direndi\u011fi hastanede yatmak istemi\u015fti. Babas\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcne bakam\u0131yor ama utanmaktan ziyade ba\u015fka, daha evvel bilmedi\u011fi bir duyguya girmi\u015f gibi onu babas\u0131ndan ka\u00e7\u0131ran … da ka\u00e7\u0131yordu. “Baba beni burada b\u0131rak git l\u00fctfen,” diyor ba\u015fka \u015fey demiyordu. Aziz “O\u011flum, bir tanem, kurban olay\u0131m anlat bana biraz, ucundan olsun, nedir, inan sadece dinleyece\u011fim,” diyor ama Adil 23 sene sonra ba\u015flayacak bir konu\u015fmada kendini konu\u015fmac\u0131 olacak takatte bulam\u0131yordu. “Baba ne anlatay\u0131m Allah a\u015fk\u0131na bunca sene ge\u00e7ti, ben de bilmiyorum ki inan hi\u00e7bir \u015fey bilmiyorum. Sence ben ne bilebilirim, i\u015fte herkes gibiyim hem peri\u015fan hem hayatta hem kendi hakk\u0131nda anlatacaklar\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayatlar\u0131 hakk\u0131ndaki al\u0131nt\u0131lardan c\u00fcmlelerden ibaret. Onlar da belki bulup yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Sen hakl\u0131s\u0131n, kitap okuyan\u0131n \u00e7o\u011funun derdi bu. Ama ben bunu yapmak istemiyorum, Walser’den duydu\u011fumu benim saymak istemiyorum, emin de\u011filim hem hi\u00e7bir \u015feyden. Sen i\u015fine bak,” diyor, sonra uzun suskunluklara g\u00f6m\u00fcl\u00fcyordu.” (s. 443, 2. cilt).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"