Ken Loach – Family Life – High on Films<\/a><\/em><\/p>\nNeden Politik Filmler Yapm\u0131yorum | Ulrich K\u00f6hler<\/strong><\/p>\nKen Loach\u2019un Family Life (1971) filmi sadece \u015fizofren gen\u00e7 bir kad\u0131n hakk\u0131nda de\u011fil, filmin kendisi de \u015fizofren: y\u00f6netmenin do\u011fal dehas\u0131 ile politik olarak g\u00fcd\u00fcmlenmi\u015f senaryonun dayatt\u0131klar\u0131n\u0131n aras\u0131nda kalm\u0131\u015f. Loach\u2019un oyuncular\u0131na sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten do\u011fan e\u015fsiz bir psikolojik derinlik ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa sahip sahneler var, \u00f6zellikle terapist ve aile aras\u0131ndaki dan\u0131\u015fma sahneleri… Fakat ne yaz\u0131k ki senaryo, bu sahnelere i\u00e7kin g\u00fczelli\u011fi politik s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcyle yok ediyor. A\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa, m\u00fcphemli\u011fe ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa yer b\u0131rakm\u0131yor, sonunda iyi ve k\u00f6t\u00fcy\u00fc net bir \u015fekilde ay\u0131r\u0131yor. B\u00fct\u00fcn\u00fcnde, filmin kahraman\u0131n\u0131n bireysel kaderine ilgi duymuyor. Kad\u0131n tipik bir vaka, dramaturjik yap\u0131n\u0131n i\u00e7indeki bir vekil. Filmin sonlar\u0131na do\u011fru, sa\u011fl\u0131k durumunun toplumsal sebeplerini ara\u015ft\u0131ran ilerici terapinin ustal\u0131kl\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n geleneksel terapistlerin elektro\u015fok tedavileriyle mahvedilmeleriyle yetkin terapist i\u015fini kaybediyor. Kad\u0131n, ka\u00e7ma \u00e7abas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan yakalan\u0131yor ve ak\u0131l hastanesine kapat\u0131l\u0131yor. Son plan bize k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve iradesini yitirmi\u015f bir insan\u0131n art\u0131k ailesi i\u00e7in bir sorun te\u015fkil etmedi\u011fini fakat haysiyetini geri d\u00f6n\u00fclemez bir bi\u00e7imde kaybetti\u011fini g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>\nFilmin sorunu inand\u0131r\u0131c\u0131 olmamas\u0131yla ilgili de\u011fil \u2014b\u00f6ylesi bir durum elbette ger\u00e7ekle\u015febilirdi\u2014 fakat bir mesaj\u0131 iletmek i\u00e7in g\u00f6nderildi\u011fimiz duygusal yolculu\u011fun k\u00fcflenmi\u015f hissiyat\u0131yla ilgili: Psikozlar bask\u0131c\u0131 aile yap\u0131lar\u0131n\u0131n ve teknokratik psikiyatrinin \u00fcr\u00fcnleridir. Film didaktik niyetlerini nat\u00fcralist y\u00fczeyinin alt\u0131nda gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bir izleyici olarak kand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hissediyorum. Film bir Brecht dram\u0131 gibi apa\u00e7\u0131k bir \u015fekilde didaktik olsa ya da Bresson\u2019un L\u2019Argent\u2019\u0131 (1983) gibi kendi nedensel dramatik \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k etmeyi se\u00e7se daha farkl\u0131 hissedebilirdim. L\u2019Argent Bresson\u2019un en iyi filmi de\u011fil. Toplumsal mekanizmalar\u0131, kapitalizmin insanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nce yoksullu\u011fa sonras\u0131nda da kademe kademe adi su\u00e7lardan cinayete iti\u015fi \u00fczerinden \u00f6rneklemesi fazla basite indirgemeci. Fakat film tek nedene ba\u011fl\u0131 iddias\u0131n\u0131 s\u00f6zde-belgesel bir cepheye saklam\u0131yor ve beni niyetlerine dair bir aldatmaya tabi tutmuyor. Bi\u00e7imin kendisi politik: y\u00f6netmenin karakterlere ve seyirciye yakla\u015f\u0131m\u0131na dair bir\u00e7ok noktay\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vuruyor.<\/span><\/p>\nLoach s\u00f6z konusu oldu\u011funda ruhsal bozukluklar\u0131n toplumsal ko\u015fullarla nas\u0131l bir ili\u015fkisi oldu\u011fu sorusu ve bunu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ne yapabilece\u011fimizden \u00e7ok imajdaki ger\u00e7ekli\u011fin \u201colas\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d ya da derecesi beni \u00e7ok daha fazla alakadar ediyor. B\u00f6ylece, film sadece sanatsal de\u011fil politik olarak da ba\u015far\u0131s\u0131z oluyor. Loach gibi m\u00fcthi\u015f dramatik bir y\u00f6netmenin s\u00fcrekli olarak d\u00fcnyan\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 siyasal program\u0131n\u0131n hatr\u0131na nas\u0131l g\u00f6zden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek \u00fcz\u00fcc\u00fc. Kendi ahlaki tutumunun kapan\u0131na k\u0131s\u0131lm\u0131\u015f. Family Life\u2019\u0131n son sahnesinin sistemin geldi\u011fi noktay\u0131 ihbar etmesi gerekiyor fakat film asl\u0131nda bu ihbar\u0131 kendine do\u011fru \u00e7eviriyor: Ana karakter psikiyatrinin kurban\u0131 de\u011fil, bizzat filmin kurban\u0131.<\/span><\/p>\nBana g\u00f6re film, politik ve sanatsal niyetlerin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f. Hem politik hem sanatsal a\u00e7\u0131dan. Her \u015feyin politik oldu\u011fu belki de do\u011fru ama sanatsal ve siyasal prati\u011fin ayr\u0131m\u0131n\u0131 koymak faydal\u0131. Siyaset toplumsal hayat\u0131 \u015fekillendirir. Siyasal eylem toplumu de\u011fi\u015ftirmek ya da de\u011fi\u015fmesini \u00f6nlemek i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. Sanat\u0131n tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir toplumsal i\u015flevi yoktur. Her sanat\u00e7\u0131 soruyu kendisi i\u00e7in yan\u0131tlamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\nSiyasal eylem i\u015flevseldir. \u00c7\u00f6plerin ay\u0131rman\u0131n faydalar\u0131 konusunda insanlar\u0131 ikna etmek i\u00e7in el ilanlar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131r\u0131m ya da iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirmek i\u00e7in bombalar atar\u0131m. Siyasal eylemin enstr\u00fcmanlar\u0131n\u0131n kendi ba\u015flar\u0131na bir de\u011ferleri yoktur, de\u011ferlerini ula\u015fmak istedikleri hedefler oran\u0131nda kazan\u0131rlar. Yo\u011furt kab\u0131n\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm amac\u0131yla ye\u015fil plastik \u00e7\u00f6p kutusuna atmalar\u0131 hususunda insanlar\u0131 arg\u00fcmanlarla ya da yumruklarla ikna edebilirim. Bu durumda ikisi de politik enstr\u00fcman olurlar.<\/span><\/p>\nPolitik ve sanatsal eylemin aras\u0131ndaki kritik fark i\u015flevsellikte yatar. Sanat eserleri belli bir sonucu hedeflemezler. Sanat herhangi birinin siyasal bilincini teselli etmek i\u00e7in uygun bir ara\u00e7 de\u011fildir.<\/span><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/titicut-follies-frederick-wiseman.png?resize=660%2C371\")
<\/p>\n
Frederick Wiseman – Titicut Follies<\/em><\/p>\nFamily Life\u2019a bir kar\u015f\u0131 \u00f6rnek, adli bir ak\u0131l hastanesine dair yap\u0131lm\u0131\u015f Amerikan belgeselinde, Frederick Wiseman\u2019\u0131n Titicut Follies (1967) filminde var. Kahraman\u0131na yak\u0131ndan bakan Wiseman, onun kaderini ask\u0131ya alacak sahne d\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131klamalardan ve dramaturjilerden feragat ediyor. Onun ak\u0131l hastanesi temsili iyiler ve k\u00f6t\u00fclere dayanan bir anlat\u0131ya ihtiya\u00e7 duymuyor. Psikiyatristler ve bak\u0131c\u0131lar \u00e7ok\u00e7a Loach\u2019un filmindeki ak\u0131l hastanesi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na g\u00f6re daha vah\u015fi ve insan d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131yorlar fakat yine de b\u00fct\u00fcn bu karakterlerin hepsi karma\u015f\u0131k birer insanlar. Y\u00f6netmen \u00f6nceden belirledi\u011fi bir anlat\u0131 amac\u0131na do\u011fru yol alm\u0131yor, her ne kadar bir ak\u0131l hastanesinden neler beklenebilece\u011fini muhtemelen biliyor olsa da. Konusuna \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Filmi izlerken mekan\u0131 y\u00f6netmenle birlikte tan\u0131makta oldu\u011fumu hissediyorum, \u00f6nceden hazmedilmi\u015f bir dersteymi\u015fim gibi hissetmiyorum. Wiseman benim yarg\u0131lama kapasiteme g\u00fcveniyor. Elbette film, sinemac\u0131n\u0131n neyi g\u00f6sterip neyi g\u00f6stermeyece\u011fini se\u00e7ti\u011fi \u00f6znel bir eser. Ama burada sinemac\u0131 bulduklar\u0131yla yol al\u0131yor, ispat etmek istedikleriyle de\u011fil. \u0130\u015fte Wiseman\u2019in filminin sanatsal mant\u0131\u011f\u0131 ve siyasal eti\u011fi.<\/span><\/p>\nWiseman\u2019in eserinde siyasal ve sanatsal pratik aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131n bir anlam ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 iddia edilebilir. Tart\u0131\u015fmas\u0131z bir bi\u00e7imde, Wiseman\u2019in toplumsal ko\u015fullar\u0131 belgelerkenki titizli\u011fi ve uzla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 bu filmi bir sanat eseri yap\u0131yor. Fakat bu filmi yap\u0131yor olu\u015fundaki saik bana tamamen politik geliyor. Film yaratt\u0131\u011f\u0131 ak\u0131l hastanesiyle toplumsal i\u00e7g\u00f6r\u00fcye kendisini a\u00e7arak bir \u00f6zd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcm ve potansiyel olarak bir de\u011fi\u015fim f\u0131rsat\u0131 yarat\u0131yor. E\u011fer bir politik sinema varsa, bana g\u00f6re b\u00f6yle bir \u015fey olmal\u0131. Wiseman\u2019in filminin bir etkisi vard\u0131. Kapan\u0131\u015f jeneriklerinde mahkemenin verdi\u011fi ifade, filmin adli t\u0131p kurumunu betimleme bi\u00e7iminin yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal bas\u0131nc\u0131 ve fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 ispatl\u0131yor.<\/span><\/p>\n\u0130ki filmi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken baz\u0131 meselelerin kurmaca sineman\u0131n dramaturjik mant\u0131\u011f\u0131yla ilgili olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendime soruyorum. Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte Alman tarihine dair yap\u0131lan berbat filmlerin \u00e7oklu\u011fu bu \u015f\u00fcphemi peki\u015ftiriyor (1). Devletin fonlama ajans\u0131 siyasal e\u011fitimin anlat\u0131larla \u201cpaketlendi\u011fi\u201d filmleri seviyor <\/span>\u2014vatanda\u015flar\u0131n kendilerini \u00e7ok fazla zorlamamalar\u0131 daha iyi. Bu pakette buldu\u011funuz \u015feyse, \u00f6rne\u011fin, T\u00fcrk bir kad\u0131nla bir dazla\u011f\u0131n dokunakl\u0131 a\u015fk hikayesi. Ka\u011f\u0131t katlama olarak film \u00fcretimi: Sosyal demokrat bir k\u00fclt\u00fcrel siyasetin estetik program\u0131 bu.<\/span><\/p>\nYap\u0131mc\u0131lar \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa, Nazizme, az\u0131nl\u0131klar\u0131n bask\u0131lanmas\u0131na ya da uzak diyarlardaki yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131t filmler yaparlarsa \u00fczerlerine para ya\u011fd\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 biliyorlar: siyasal e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr ayn\u0131 potada eritiyor. Fonlanan Alman filmlerinin listesine ya da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sinema ve TV \u00fcretimindeki svastika say\u0131s\u0131na bakman\u0131z yeterli olur. Bu \u201cikisi bir arada\u201d politikas\u0131 sanattan \u00e7ok fazla \u015fey talep eder ve seyircilerinin zekas\u0131n\u0131 hafife al\u0131r. Sanat\u00e7\u0131y\u0131 k\u0131s\u0131tlar, seyirciyi yoksun b\u0131rak\u0131r. Kli\u015felerle dolu, politik olarak etkisiz, sanatsal olaraksa de\u011fersiz y\u0131\u011f\u0131nlarca film \u00fcretimine neden olur. Ve daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, bu filmlerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n r\u00f6van\u015fist olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bu tarz i\u015fler seyircilerine \u201cpolitik\u201d filmleri ya da tiyatroyu t\u00fcketerek olumlu bir \u015fey yap\u0131yor hissi vermeleriyle toplumsal duraklamay\u0131 desteklerler. Marlen Haushofer, De Sica\u2019n\u0131n Bisiklet H\u0131rs\u0131zlar\u0131\u2019yla ilgili \u015f\u00f6yle yazar: \u201cBayan Mueller\u2019in g\u00f6z\u00fcndeki ya\u015f hi\u00e7bir yoksul \u015feytana bisikletini geri getirmez ve ancak Bayan Mueller\u2019i iyi bir insan oldu\u011fu ill\u00fczyonuyla ba\u011f\u0131\u015flamaya yarar. Bu ill\u00fczyon reddedilmelidir.\u201d (*)<\/span><\/p>\nS\u00f6zde-politik filmlere ak\u0131t\u0131lan kamusal kaynaklar daha verimli kullan\u0131labilir. \u00c7o\u011funlukla filmlerin fragmanlar\u0131 kendilerinden daha politik oluyor. O halde neden hala b\u00f6yle filmler yap\u0131yoruz? Hedefe g\u00f6nderilmi\u015f bir boya bombas\u0131 ya da <\/span>Bild<\/span><\/i> gazetesinde bir ba\u015fl\u0131k \u00e7ok daha fazla ses getirir. Bir film genelde politik etkisine g\u00f6re de\u011ferlendirilmez ama s\u00f6zde \u201cpolitik film\u201dler <\/span>\u00f6yle de\u011ferlendirilmeli<\/span><\/i>. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fteki tematik kayg\u0131lar insanlar\u0131n vicdan\u0131n\u0131 teskin ediyor, belki, ama bu siyasal eylemden \u00e7ok uzak bir \u015fey. D\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftiremeyen ve de\u011fi\u015ftirmek istemeyen bir filmle ilgili ne politik olabilir? \u201cPolitik\u201d sanatta politik olan ne?<\/span><\/p>\nBu etkililik ile ilgili \u015f\u00fcphelerin \u00f6tesinde, bir \u00e7ok \u00f6rnekte, ilgilenilen meseleyle d\u00fcr\u00fcst\u00e7e bir ili\u015fki olup olmad\u0131\u011f\u0131ndan da \u015f\u00fcphe edilebilir. \u201cPolitik\u201d i\u015fler \u015fimdiye kadar genellikle daha ni\u015f bir varolu\u015fa s\u00fcrg\u00fcn edildiler ve o kadar az insana ula\u015ft\u0131lar ki etkisiz kalmak zorundayd\u0131lar. Sadece sanat kurumlar\u0131 onlar\u0131 hayatta tutabiliyor. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n politik ama\u00e7lar\u0131 piyasan\u0131n mekanizmalar\u0131yla \u00e7abucak ihtilafa d\u00fc\u015f\u00fcyor. Daha geni\u015f izler kitlelere ula\u015fan i\u015fler ise ba\u015fka bir a\u00e7maza sahip: Kendilerini politik ve\u00a0 tahrip edici olarak pazarl\u0131yorlar fakat kazand\u0131klar\u0131 ba\u015far\u0131lar ve al\u0131mlanma bi\u00e7imleri bunun tam da aksini g\u00f6steriyor, onlar\u0131n m\u00fcspet karakterine dair gayet iyi bir belirti sunuyor. E\u011fer bu derecede y\u00fcksek bir kabullenme varsa birisi kendi tahrip edici potansiyelinden \u015f\u00fcphe duymal\u0131. Sadece sanat olmaya \u00e7al\u0131\u015fan sanat genellikle \u00e7ok daha tahripkard\u0131r.<\/span><\/p>\nHangi koleksiyonlar Hans Haacke gibi politik sanat\u00e7\u0131lar\u0131n i\u015fleriyle dekore edilmi\u015ftir? Kendinden menkul \u201cprovokasyon sanat\u00e7\u0131s\u0131\u201d [Christoph Schlingensief] Wagner\u2019i Bayreuth\u2019ta sahnelese ne kadar provokatif olur? Kapitalizm ele\u015ftirisi yapan bir (Hans Weingartner\u2019\u0131n <\/span>The Educators<\/span><\/i> filminin tan\u0131t\u0131m\u0131ndan al\u0131nt\u0131larsak) \u201cpolitik iyi-hisset filmi\u201d Bavarian Devlet \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc ve b\u00fct\u00fcn politik spektrumun \u00f6vg\u00fclerini al\u0131yorsa bu filmin ele\u015ftirisi ne derece keskindir?<\/span><\/p>\nPolitikan\u0131n mant\u0131\u011f\u0131 sanatsal olan\u0131n mant\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r. Politika taviz gerektirir, oysa sanat daima tavizsiz ve esas olarak ahlak d\u0131\u015f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bunun fark\u0131na varamayan birisi s\u0131kl\u0131kla ne politik ne de sanatsal olarak ilgin\u00e7 olan bir \u015fey yarat\u0131r. Sanat var\u0131lacak yere gitmek i\u00e7in bir ara\u00e7 de\u011fildir. Sonuca odaklanmaz. Bu \u00f6nemli bir ayr\u0131m.<\/span><\/p>\nSanat benim hayat\u0131mda a\u00e7\u0131kl\u0131k, m\u00fcphemlik, ahlak d\u0131\u015f\u0131l\u0131k, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ya da i\u015flevselle\u015ftirmeyi reddedi\u015f ile karakterize edilebilecek y\u00f6nleriyle \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. E\u011fer sanat politikse, kesinlikle \u015fu a\u00e7\u0131dan politik olmal\u0131: Her ne kadar bir ill\u00fczyon olsa da \u2014her sanat eseri ayn\u0131 zamanda piyasada bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr<\/span>\u2014 <\/span>sanat\u00e7\u0131n\u0131n kendisi i\u00e7in bir kesinlikle bir \u00fctopya olmal\u0131.<\/span><\/p>\nAy\u0131r\u0131c\u0131 ideolojik \u00e7izgiler \u00e7izmek istemiyorum: y\u00fcksek ve a\u015fa\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr, ticaret ve sanat, siyasal ayd\u0131nlanma ve sinema, habercilik ve edebiyat. Pop, tasar\u0131m, mimari, film ve di\u011fer pek \u00e7ok alanda otonom sanat eserine g\u00fcd\u00fcmlenmemi\u015f fakat yine de de\u011ferli olan k\u00fclt\u00fcrel \u00fcr\u00fcnlerin bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fi var. Politik fark\u0131ndal\u0131k \u00f6nemli ama k\u00fclt\u00fcrel prati\u011fin farkl\u0131 bi\u00e7imleri aras\u0131ndaki ayr\u0131m da bir o kadar \u00f6nemli. Sanat\u00e7\u0131 olarak sinemac\u0131 ne bir sosyal bir pedagog ne bir tarih\u00e7idir (ne de bir piyasac\u0131 y\u00f6netmen). Politik aktivist, kendine filmler, romanlar ve oyunlar\u0131nlar\u0131n onun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormal\u0131. E\u011fer bu ara\u00e7lar\u0131 se\u00e7iyorsa, bi\u00e7imin politikas\u0131 da onun i\u00e7in kritik olacak.<\/span><\/p>\nYani, elbette, her \u015fey sanat olabilir: siyasal ayd\u0131nlanma sanat olabilir, i\u015flevsel olan sanat olabilir, pop sanat olabilir ve politika sanat olabilir \u2014fakat politik olmaya soyunan sanat genelde ne biri ne de \u00f6teki olabiliyor. Her kim bir politik prati\u011fi takip ediyorsa eylemlerinin sonu\u00e7lar\u0131na sad\u0131k olmal\u0131. E\u011fer bu a\u00e7\u0131dan tutarl\u0131 ve yarat\u0131c\u0131ysa, e\u011fer yeni bir \u015fey yarat\u0131yorsa, belki o noktada tekrar sanat hakk\u0131nda konu\u015fmak mant\u0131kl\u0131 olabilir. Fakat bir sandalye tasarlamak i\u00e7in yola \u00e7\u0131kan birisi \u00f6nce otura\u011f\u0131 yaratmal\u0131, toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isteyen bir ki\u015fiyse \u00f6nce politik hareket etmeli. (2)<\/span><\/p>\nFilm tarihinden bir ba\u015fka \u00f6rnek: Shoah (1985) ile Claude Lanzmann unutulmaya y\u00fcz tutacak bir bir tarihsel fasl\u0131 muhafaza etmek istedi. Niyeti politikti, gazetecilik y\u00f6ntemleriyle ve tarihselci bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131. Yap\u0131t\u0131n\u0131n sonucu, kan\u0131t\u0131n kuvvetine g\u00fcveni, pedagojiden feragat edi\u015fi, insanl\u0131k tarihinin en b\u00fcy\u00fck su\u00e7u hakk\u0131ndaki bu politik belgeseliyle insan imgesini sonsuza dek \u015fekillendirecek bir h\u00fcviyet kazand\u0131. Schindler\u2019in Listesi\u2019ndeyse Steven Spielberg\u2019\u00fcn \u00e7ok fazla tezat niyeti vard\u0131: sanatsal, didaktik ve ticari. Sonu\u00e7 ise ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tam kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131 tahrik eden bir tarihsel pornografiydi. Uyand\u0131rmaktansa uykuya yat\u0131r\u0131yordu, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kla m\u00fccadele etmektense \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 peki\u015ftiriyordu (kast se\u00e7imi!). Spielberg tarihi de\u011fersizle\u015ftirdi ve belki film tarihinin belki de en tiksindirici sahnelerinden birini yaratt\u0131: gaz odas\u0131 sahnesi, ayn\u0131 anda hem porno hem de tarihsel endi\u015fenin belgesi.<\/span><\/p>\nSanat\u00e7\u0131lar ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Sanat politik a\u00e7\u0131dan masum bir \u015fey de\u011fil. Bunu g\u00f6rmezden gelen sanat\u00e7\u0131lar ya naif ya da gericiler. Fakat sanat\u00e7\u0131lardan politik fark\u0131ndal\u0131k beklemek bir \u015fey, onlar\u0131n \u201cpolitik\u201d sanat yapmak zorunda olmalar\u0131n\u0131 iddia etmek ba\u015fka bir \u015fey. Her kim sanatsal \u00fcretimini politik bir ama\u00e7la \u00f6rtmeceli olarak anlat\u0131yorsa \u00e7\u00f6z\u00fclemez \u00e7eli\u015fkilerle kar\u015f\u0131la\u015facakt\u0131r ve hem kendini hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131 aldatacakt\u0131r.<\/span><\/p>\nG\u00fcncel sinema Alman tarihini s\u00f6m\u00fcr\u00fcyor ve bunu, en iyi \u00f6rnekte apolitik, geneldeyse gerici bir bi\u00e7imde yap\u0131yor. \u0130hracat \u015fampiyonlar\u0131 Hitler ve Stasi\u2019ye m\u00fcte\u015fekkirler. Do\u011fu Almanya\u2019daki kitle ise Oscar ile rehabilite ediliyor. K\u00fc\u00e7\u00fck adam b\u00fct\u00fcn su\u00e7undan temizlendi. \u015eimdi, birle\u015fen Almanya avaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kadar ba\u011f\u0131rabilir: Biz de\u011fildik, Hitler ve Mielke yapt\u0131.<\/span><\/p>\nTarihin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne kat\u0131lmak istemeyen bir sinema politikadan bihaber de\u011fildir. Daha fazla politik sinema bekleyen film ele\u015ftirisinin bunun yerine neden politik metinler \u00fcretmedi\u011fini merak ediyorum. Belki ele\u015ftirmenler daha dikkatli baksalar kendilerini siyasal e\u011fitimin bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirmeyen baz\u0131 filmlerin bile politik oldu\u011funu anlayabilirler. Andreas Dresen\u2019in s\u00f6z\u00fcm ona e\u011flenceli k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvas\u0131 Angela Schanelec\u2019in g\u00fcvenliksiz ve kay\u0131p orta s\u0131n\u0131f entellekt\u00fcellerinden daha m\u0131 politik? Ya da orta s\u0131n\u0131f entelekt\u00fcel kendine bu d\u00fcnyada ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormaktansa \u201cba\u015fkalar\u0131\u201d ile ilgilenmeyi mi tercih ediyor? Film ele\u015ftirisi siyasal bilince \u00f6d\u00fcller vermektense estetik kriterlerini g\u00f6zden ge\u00e7irse iyi olur. Filmlerin i\u00e7sel tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemek yeterince zor, fakat filmin politikas\u0131n\u0131 daha iyi anlamak i\u00e7in bu y\u00f6ntemi filmin \u201cpolitik\u201d i\u00e7eri\u011fini \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc taramaktan daha iyi oldu\u011funu tahmin ediyorum.<\/span><\/p>\nBelki biz \u201capolitik\u201d sinemac\u0131lara y\u00f6nelen ele\u015ftirinin arkas\u0131nda kendimizi sanatsal olarak yeterince geli\u015ftirmedi\u011fimiz \u00e7\u00fcnk\u00fc kendimizi yeterince sorgulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z su\u00e7lamas\u0131 vard\u0131r. Bunu daha iyi anlar\u0131m. Bu her bir film \u00f6zelinde tek tek y\u00fczle\u015fme gerektirir. Bu kesinlikle olmayan \u201cokullara\u201d dair standart s\u00f6ylevler \u00e7ekmekten daha ilgin\u00e7 olur.<\/span><\/p>\nLes Demoiselles d\u2019Avignon<\/span><\/i> tahrip edicidir, <\/span>Guernica<\/span><\/i> k\u00f6t\u00fc bir resim.<\/span><\/p>\nStarship Troopers<\/span><\/i> (1998) sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 bir film, <\/span>Saving Private Ryan<\/span><\/i> (1995) ise gerici \u00e7\u00f6p.<\/span><\/p>\nMadonna bir feminist, Alice Schwarzer ise Milletin Annesi.<\/span><\/p>\nBir stadyum dolusu dazla\u011f\u0131n \u201cGo West\u201di s\u00f6ylemesi Rosa von Praunheim\u2019dan daha gey.<\/span><\/p>\nYe\u015fil bir plastik \u00e7\u00f6p sanat olabilir.<\/span><\/p>\n***<\/span><\/p>\n(1) Ger\u00e7ek Hitler yeterince k\u00f6t\u00fc de\u011fil miydi? Neden onun kurmaca \u00e7iftlerine ihtiya\u00e7 duyuyoruz? Onun rejimi milyonlarca kurban\u0131n hayat\u0131na mal oldu ve senaryo yazarlar\u0131 hala yenileri \u00fczerine kafa yoruyor. Her bir dramaturjik i\u015fkencecidir, do\u011fru. Fakat deh\u015fetin ger\u00e7ek boyutunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurunca, bana masamda oturup yeni bir \u0131st\u0131rab\u0131 kurmaca ya da (daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc) yar\u0131-tarihsel fig\u00fcrlerle tekrardan d\u00fc\u015f\u00fcnmek garip geliyor. Godard\u2019la birlikte iddia edersek, Spielberg\u2019\u00fcn Auschwitz\u2019i ba\u015ftan in\u015fa etmesine izin verebilir miyiz? Belgesel bir yakla\u015f\u0131m \u00e7ok daha ikna edici. \u0130stisnalar, her zaman oldu\u011fu gibi: Sokurov, Pasolini, Lubitsch\u2026<\/span><\/p>\n(2) Angela Schanelec gibi ki\u015fisel bir sinemac\u0131ya neden Berlin Duvar\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131yla ilgili bir film yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormak Frieda Grafe\u2019ye neden film ele\u015ftirisi yerine dava raporlar\u0131 yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormak kadar cahilce.<\/span><\/p>\n(*) \u00c7eviri notu: Bisiklet H\u0131rs\u0131zlar\u0131\u2019nda s\u00f6z etti\u011fi kad\u0131n\u0131 anlad\u0131m ama onun ad\u0131n\u0131n Mueller oldu\u011funu ben hi\u00e7 hat\u0131rlam\u0131yorum. \u0130nternette bak\u0131nca da bulamad\u0131m. Acaba bir \u015feyle mi kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor ya da al\u0131nt\u0131larken sorun mu olmu\u015f diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"ifs internationale filmschule k\u00f6ln gmbh Ulrich K\u00f6hler’in 2007’de yazd\u0131\u011f\u0131 Neden Politik Filmler Yapm\u0131yorum yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7evirdim. \u0130ngilizce \u00e7evirisinden \u00e7evirdi\u011fim i\u00e7in iki kat anlam kaymas\u0131 olabilir. Yaz\u0131yla Marco Abel’in The Counter-Cinema of the Berlin School kitab\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. K\u00f6hler, metni bu s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n pejoratif kullan\u0131m\u0131na dair de bir serzeni\u015fle kapat\u0131yor. *** Ken Loach – Family Life – High on … Continue reading Ulrich K\u00f6hler, Neden Politik Filmler Yapm\u0131yorum (\u00c7eviri)<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[248,298,46],"tags":[654,656,655,653],"class_list":["post-4152","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ceviri","category-sinema","category-siyaset","tag-ken-loach","tag-politik-sinema","tag-steven-spielberg","tag-ulrich-kohler"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p9WYIs-14Y","jetpack-related-posts":[{"id":1969,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2018\/08\/11\/kazuo-ishiguro-gunden-kalanlarin-cikis-fikri-ceviri\/","url_meta":{"origin":4152,"position":0},"title":"Kazuo Ishiguro – “G\u00fcnden Kalanlar”\u0131n \u00c7\u0131k\u0131\u015f Fikri (\u00c7eviri)","author":"yalpertem","date":"11 August 2018","format":false,"excerpt":"Kazuo Ishiguro 2017'de Toronto Film Festivali'nde s\u00f6yle\u015fi yapm\u0131\u015f. S\u00f6yle\u015fi temelde G\u00fcnden Kalanlar'\u0131n (1989) uyarlamas\u0131 The Remains of the Day (1993) \u00fczerinden bu roman\u0131n uyarlama s\u00fcreci, sinema\/edebiyat ili\u015fkisi ve haf\u0131zan\u0131n kendi romanc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndaki merkezi rol\u00fc \u00fczerine. \u00c7evirdi\u011fim k\u0131s\u0131m, konu\u015fman\u0131n ba\u015f\u0131nda (00:00 - 05:14) Ishiguro'nun roman\u0131n ana karakteri ba\u015fu\u015fak Stevens'\u0131n temsil etti\u011fi iki\u2026","rel":"","context":"In "\u00e7eviri"","block_context":{"text":"\u00e7eviri","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/ceviri\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/kazuo-ishiguro-tiff-2017.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/kazuo-ishiguro-tiff-2017.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/kazuo-ishiguro-tiff-2017.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/kazuo-ishiguro-tiff-2017.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/kazuo-ishiguro-tiff-2017.png?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/kazuo-ishiguro-tiff-2017.png?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":1488,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2018\/05\/15\/uyar-sinemalar-uzerine\/","url_meta":{"origin":4152,"position":1},"title":"Uyar, Sinemalar \u00dczerine","author":"yalpertem","date":"15 May 2018","format":false,"excerpt":"Tomris Uyar'\u0131n sinema salonlar\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 bu gayet \u015fahsi, kimi zaman elitist bir dile bile kayd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilecek, g\u00f6r\u00fc\u015fler g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki tart\u0131\u015fmalar\u0131 ne g\u00fczel \u00f6nceliyor. Birka\u00e7 sat\u0131rda sinema salonlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 izleyici kitlelerine hitab\u0131, \"modern\" sinema salonlar\u0131 dedi\u011fi yeni salonlardan ho\u015fnutsuzluklar\u0131, sinemaya gelen seyirci kitlesinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve son olarak k\u00fc\u00e7\u00fck\u2026","rel":"","context":"In "al\u0131nt\u0131"","block_context":{"text":"al\u0131nt\u0131","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/alinti\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tomris-uyar-y%C3%BCzle%C5%9Fmeler-bir-uyumsuzun-notlar%C4%B1-168x300.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5192,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2022\/08\/31\/kodda-duslemek-dreaming-in-code-rob-lucas-ceviri\/","url_meta":{"origin":4152,"position":2},"title":"Kodda D\u00fc\u015flemek | Dreaming in Code – Rob Lucas (\u00c7eviri)","author":"yalpertem","date":"31 August 2022","format":false,"excerpt":"\"Benden hay\u0131r yok, sabah \u00e7\u0131k\u0131yorum, gecelere kadar. \u00c7\u00fcnk\u00fc neden, yap\u0131 durmaz. M\u0131knat\u0131s gibi \u00e7eker i\u015f\u00e7iyi kendine. \u0130nan\u0131n, d\u00fc\u015flerime girer benim yap\u0131lar. Pencereleri g\u00f6z olur, \u00fcst\u00fcme dikilir.\" - Melih Cevdet Anday, \u0130sa'n\u0131n G\u00fcncesi Rob Lucas'\u0131n 2010'da New Left Review'da yazd\u0131\u011f\u0131 ki\u015fisel ve politik \"Dreaming in Code\" makalesini y\u0131llar \u00f6nce keyfine \u00e7evirmeye\u2026","rel":"","context":"In "sol"","block_context":{"text":"sol","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/sol\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/praksis-dipnot-59.jpeg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":3330,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2020\/04\/07\/les-garcons-sauvages-2017-referanslar\/","url_meta":{"origin":4152,"position":3},"title":"Les gar\u00e7ons sauvages (2017) | Referanslar","author":"yalpertem","date":"7 April 2020","format":false,"excerpt":"bir al\u0131nt\u0131-montaj Les gar\u00e7ons sauvages (The Wild Boys, 2017) filmini bir arkada\u015f\u0131m David Cronenberg\u2019i anmam\u0131z \u00fczerine \u00f6nermi\u015fti. Bu queer, ok\u00fcltist, ger\u00e7ek\u00fcst\u00fcc\u00fc ve deneyci filmi izlerken akl\u0131ma hem ge\u00e7mi\u015fte izledi\u011fim benzer filmler geldi hem de izledi\u011fim film a\u015fina oldu\u011fum \u015feylere pek benzemiyor diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir \u015feyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca uzand\u0131\u011f\u0131m\u0131z o benzetme\u2026","rel":"","context":"In "al\u0131nt\u0131"","block_context":{"text":"al\u0131nt\u0131","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/alinti\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/the-wild-boys-les-gar%C3%A7ons-sauvages-203x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":534,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2017\/11\/20\/baudrillard-gosterge-ekonomi-politigi\/","url_meta":{"origin":4152,"position":4},"title":"Baudrillard, G\u00f6sterge Ekonomi Politi\u011fi Ele\u015ftirisi","author":"yalpertem","date":"20 November 2017","format":false,"excerpt":"\"Harcama s\u00fcrecinde paran\u0131n anlam\u0131 de\u011fi\u015fmektedir. M\u00fc\u00adzayede s\u00fcrecinde bir kez tespit edilmi\u015f olan bu olgu bir varsay\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek b\u00fct\u00fcn t\u00fcketim evrenine ta\u015f\u0131na\u00adbilir. T\u00fcketim, yaln\u0131zca (de\u011fi\u015fim de\u011ferine yeni bir kulla\u00adn\u0131m de\u011feri atfedilmesinden) sat\u0131n almaktan ibaret bir ey\u00adlem de\u011fil, ayn\u0131 zamanda (olay\u0131n bu yan\u0131 gerek kapitalizm gerekse Marx taraf\u0131ndan kesinlikle ihmal edilmi\u015ftir) bir\u2026","rel":"","context":"In "al\u0131nt\u0131"","block_context":{"text":"al\u0131nt\u0131","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/alinti\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/gosterge-ekonomi-politigi-hakkinda-bir-elestiri-jean-baudrillard-193x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":1310,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2018\/05\/01\/baudrillard-anlamin-zedelenmesi\/","url_meta":{"origin":4152,"position":5},"title":"Baudrillard, Anlam\u0131n Zedelenmesi","author":"yalpertem","date":"1 May 2018","format":false,"excerpt":"\" \u0130ster politik, ister e\u011fitici, isterse k\u00fclt\u00fcrel i\u00e7erikli olsun sonu\u00e7ta niyet anlam ileterek kitleleri\u00a0anlam\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131nda tutmakt\u0131r. Yani, kendini haberin s\u00fcrekli ahlaksalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011fu bi\u00e7iminde d\u0131\u015favuran anlam \u00fcretimi zorunlulu\u011fu. Daha iyi haber verebilmek i\u00e7in, daha iyi toplumsalla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, kitlelerin k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeylerini y\u00fckseltmeye \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in vb. vb. Hepsi palavra. \u00c7\u00fcnk\u00fc kitleler bu\u2026","rel":"","context":"In "al\u0131nt\u0131"","block_context":{"text":"al\u0131nt\u0131","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/alinti\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/jean-baudrillard-sessiz-y%C4%B1%C4%9F%C4%B1nlar%C4%B1n-g%C3%B6lgesinde-181x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4152"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5291,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4152\/revisions\/5291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ulrich-kohler-min.jpg?resize=660%2C363\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ken-loach-family-life-still.png?resize=660%2C390\")
<\/p>\n