![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/totem-ve-tabu-sigmund-freud.jpg?resize=193%2C300\")
<\/p>\n<\/p>\n
Sigmund Freud, Totem ve Tabu, \u00e7ev. K\u00e2muran \u015eipal, Say Yay\u0131nlar\u0131, 2017, 2. bas\u0131m [1913].<\/p>\n
Ensest (Yasaksevi) Korkusu<\/strong><\/p>\n Freud, \u201cEnsest (Yasaksevi) Korkusu\u201dnda totemizm sistemini benimsemi\u015f ilkel topluluklarda ensest yasa\u011f\u0131n\u0131n totemler dolay\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmesine dair sav\u0131n\u0131 sunup, \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131klar. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Frazer ve Lang\u2019\u0131n eserlerinden yararlanarak, totemci topluluklarda ensest yasa\u011f\u0131n\u0131n kan ba\u011f\u0131 yerine ayn\u0131 toteme mensup ki\u015filer aras\u0131ndaki cinsel ili\u015fkilere getirilen bir yasak oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u00d6yle ki, bu yasa\u011f\u0131n basit bir topluluk kural\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, cezas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a a\u011f\u0131r ve bizzat \u201ctoplumsal \u00f6rg\u00fctlenmeleri[n] s\u00f6z konusu amaca hizmet eder g\u00f6r\u00fcnmekte ya da ona ula\u015f\u0131lmas\u0131yla ilgili\u201d<\/em> (s. 28) oldu\u011funu iddia eder.<\/p>\n Bir hayvan, bitki veya do\u011fa g\u00fcc\u00fc olarak se\u00e7ilen totemler, dinsel ve toplumsal sistemlerin olmad\u0131\u011f\u0131 ilkel topluluklarda koruyucu, yard\u0131mc\u0131, \u201cgelece\u011fi g\u00f6ren\u201d g\u00fc\u00e7lerin atfedildi\u011fi t\u00fcrler\/varl\u0131klar anlam\u0131na gelir. Hem ceza hem de \u015fenlik eylemlerinin kaynaklar\u0131: anne veya babadan \u00e7ocuklara ge\u00e7en totemler, bir b\u00f6lgede \u00e7e\u015fitli say\u0131da olabilen, direkt b\u00f6lgelere ba\u011fl\u0131 olmayan g\u00fc\u00e7ler. Freud\u2019un k\u0131saca \u201cAyn\u0131 totemden gelen klan mensuplar\u0131 birbirleriyle kan akrabas\u0131d\u0131r, hepsi bir aile olu\u015fturur ve bu ailede en uzak akrabal\u0131k derecelerine mensup \u00fcyeler aras\u0131nda bile cinsel ili\u015fki kesinlikle yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r\u201d<\/em> (s. 33) diye belirtti\u011fi \u00fczere totem akrabal\u0131\u011f\u0131, totemci topluluklarda kan akrabal\u0131\u011f\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7mektedir. Bu yerine ge\u00e7i\u015fin sebebi \u00fczerine Freud, Frison\u2019un \u201cgrup evlili\u011fi\u201d tezi \u00e7er\u00e7evesinde bir a\u00e7\u0131klama getirir. Dilin de ki\u015filer aras\u0131 olmaktan \u00e7ok ki\u015fi-topluluk ili\u015fkisi \u00fczerine yap\u0131land\u0131\u011f\u0131 totemci topluluklarda, kendi annesi\/babas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda annesi olabilecek herkesi karde\u015fi bilen ki\u015filerden olu\u015fan kabileleri dev \u201colas\u0131\u201d aileler olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilece\u011fimizi s\u00f6yler.<\/p>\n Freud, ensestin \u00f6tesinde evlenme s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131n da ba\u015fl\u0131ca olarak totemlerden yola \u00e7\u0131k\u0131larak olu\u015fturulsa da, etraf\u0131nda biriken karma\u015f\u0131k di\u011fer kurallarla da ili\u015fkili oldu\u011funu ifade eder fakat bu di\u011fer kurallar\u0131 detayland\u0131rmaz. Modern toplumlarla ilkel topluluklar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndaysa, ilkellerin ensest konusunda duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 ve geni\u015f \u00e7apl\u0131 kurallar\u0131 benimselerini modern topluma g\u00f6re daha \u201cayart\u0131c\u0131\u201d bir ortamda ya\u015famalar\u0131yla a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131n ebeveynleriyle, karde\u015flerin birbirileriyle ve damatlar\u0131n kay\u0131nvalideleriyle cinsel ili\u015fkiye girmelerini \u00f6nleyici topluluk pratiklerini \u00f6rnekledikten sonra g\u00f6rece tart\u0131\u015fmal\u0131 bir alan olan, yine kan ba\u011f\u0131 i\u00e7ermeyen (sanal ba\u011f), damat-kay\u0131nvalide aras\u0131 ka\u00e7\u0131nma (avoidance) pratikleri \u00fczerinde durur. Sevgi ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygular\u0131n\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi ambivalans \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan bu ili\u015fkinin kay\u0131nvalide\/anne i\u00e7in \u00fcretebilece\u011fi yasak sevgi ve bunun bast\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerinden \u00f6rnekle, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndaki ana tezlerden birisi olan nevroz ve ensest yasa\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilili\u011fi \u00f6ne s\u00fcrer. Psikanalizin kavramlar\u0131n\u0131 bu noktadan itibaren i\u015fe ko\u015fan Freud, i\u00e7inde daima psi\u015fik \u00e7ocuksall\u0131k bar\u0131nd\u0131ran (enfantilizm) nevroz i\u00e7in ensest yasa\u011f\u0131n\u0131n belirleyici bir \u00f6nemi olabilece\u011fini iddia eder. Polemik\u00e7i sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeyse bu ili\u015fkiyi ele\u015ftirenleri bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131na ittikleri ensest isteklerinden nefret duyan ki\u015filer olmalar\u0131na ba\u011flar.<\/p>\n Tabu ve Ambivalans (Duygu \u0130kircikli\u011fi)<\/strong><\/p>\n Tabu ve Ambivalans b\u00f6l\u00fcm\u00fc, Freud\u2019un da ifade etti\u011fi \u00fczere olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k bir kavram olan \u201ctabu\u201dnun a\u00e7\u0131klanmas\u0131na giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle ba\u015flar. K\u0131saca \u201ckutsal, kutsanm\u0131\u015f\u201d ve \u201cnetameli, tehlikeli, yasak, temiz olmayan\u201d olarak tan\u0131mlanan tabu, bu ikircikli\u011fin de \u00f6tesine ge\u00e7en \u00e7ok daha geni\u015f bir anlam ihtiva eder. Freud s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u201ckutsal \u00e7ekinge\u201d ile \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fcrmesinin ard\u0131na ne dinsel, ne etik bir buyruk olan tabunun anla\u015f\u0131lmaz olmas\u0131na ra\u011fmen do\u011fal kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131 boyunca referans verdi\u011fi Wilhelm Wundt\u2019un \u201ctanr\u0131lar \u00f6ncesi, s\u00f6zl\u00fc yasalar toplulu\u011fu\u201d olarak tan\u0131m\u0131n\u0131 and\u0131ktan sonra antropolog Northcote W. Thomas\u2019\u0131n tabu tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 al\u0131nt\u0131lar. Thomas\u2019\u0131n ifadesiyle tabu, ki\u015fi ve nesnelerde bir kutsall\u0131k\/kirlilik, bununla ili\u015fkili yasaklar, yasaklar\u0131n delinmesiyle olu\u015fan kirlenmi\u015fli\u011fi\/kutsall\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erir. Topluluk ya\u015fam\u0131nda tabular \u00e7e\u015fitli yollarla bir koruma i\u015flevini yerine getirirler. \u00c7i\u011fnendi\u011fini kendi intikam\u0131n\u0131 ba\u015flarda kendisi alan tabu, zamanla su\u00e7lunun toplumca cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ortama evrilmi\u015ftir. Tabunun i\u00e7erdi\u011fi bula\u015f\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7, \u00e7i\u011fneyen ki\u015finin kendisinin de tabu olmas\u0131na neden olur. Tabunun kayna\u011f\u0131nda ise Thomas \u201c\u0130nsanlarda ve ruhlarda bulunup, cans\u0131z nesneler yoluyla ba\u015fkalar\u0131na aktar\u0131labilen kendisine \u00f6zg\u00fc b\u00fcy\u00fcsel majik g\u00fc\u00e7\u201d<\/em> (s. 55) oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer ve Kral – Bakan – Vatanda\u015f \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc aras\u0131ndaki hiyerar\u015fik \u201cmana\u201d g\u00fc\u00e7lerini \u00f6rnekler. Tabular s\u00fcrekli (\u00f6l\u00fcler) veya ge\u00e7ici (sava\u015fa gidi\u015f \u00f6ncesi) olabilir.<\/p>\n Bu tabu tan\u0131m\u0131 Freud\u2019u yasak, yasa\u011f\u0131 \u00e7i\u011fneme, el \u00e7ekme, su\u00e7luluk, kendini uzak tutma, cezaland\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerine tart\u0131\u015fmalar\u0131na a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Fakat tezlerini geli\u015ftirmeye ba\u015flamadan \u00f6nce, tekrardan tabu ile ilgili kaynak\u00e7aya, bu kez Wundt\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerinden d\u00f6ner. \u0130lgisini tabuya y\u00f6neltmesinin sebebiniyse, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ileriki b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde daha a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edece\u011fi \u00fczere \u015f\u00f6yle temellendirir:<\/p>\n \u0130\u00e7imizde \u00f6yle bir sezgi var ki, Polinezya ilkellerinin tabular\u0131 ilk anda inanaca\u011f\u0131m\u0131z gibi bizim fazla uza\u011f\u0131m\u0131zda de\u011fildir; uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fumuz geleneksel ve ilkel tabuyla bir akrabal\u0131\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r ve tabunun a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 bizim bilinmeyen o \u201ckategorik buyruk\u201du da bir a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturacakt\u0131r. (s. 58)<\/p><\/blockquote>\n Wundt\u2019a g\u00f6re, \u201ck\u00fcltle ilintili belli objelere ya da bunlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 davran\u0131\u015flara kar\u015f\u0131 duyulan \u00fcrk\u00fcnt\u00fcn\u00fcn kendini a\u00e7\u0131\u011fa vurdu\u011fu b\u00fct\u00fcn gelenek ve g\u00f6renekleri\u201c<\/em> (s. 59) kapsayan tabu daima k\u0131s\u0131tlamalar ve tehlikeler i\u00e7erir. Totemizm (ve Freud\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmadaki son b\u00fcy\u00fck tezi) ile ilk ba\u011flant\u0131 bu noktada kurulur: \u201chayvanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini ve yenmesini yasaklayan tabunun totemizm\u2019in \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturdu\u011fu\u201d<\/em> (s. 59) fikrini Freud Wundt\u2019dan devral\u0131r. Fakat, \u015feytani g\u00fc\u00e7lerin etkisinden korkma olarak ifade edilen tabular\u0131n\u0131n k\u00f6kenlerini cin\/\u015feytan inan\u00e7lar\u0131na dayand\u0131ran Wundt\u2019u ele\u015ftirerek, bunlar\u0131n da k\u00f6kenine inilmesi gerekti\u011fini iddia eder. Wundt\u2019un aksine, Freud\u2019a g\u00f6re \u201cinan\u00e7\u201d bir ilk durum olmaktan ziyade bir yap\u0131nt\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan, ikircikli anlamlara sahip tabu korkusu zamanla sayg\u0131<\/em> ve nefret<\/em> i\u00e7eren bir ikili anlama daha ula\u015f\u0131r. Freud bu noktada, psikanalizdeki \u201cbast\u0131r\u0131lan\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc\u201dne g\u00f6z k\u0131rpan bir mit \u00f6nermesini, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir di\u011fer \u00f6nemli referans\u0131 olan Frazer\u2019dan al\u0131nt\u0131lar ve psikanalizin alan\u0131na bu s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fla ge\u00e7er:<\/p>\n Mitolojide bir yasa vard\u0131r, arkadan gelen daha y\u00fcksek bir a\u015fama taraf\u0131ndan yenilgiye u\u011frat\u0131l\u0131p geri plana itilen \u00f6nceki a\u015fama, sonraki a\u015faman\u0131n yan\u0131nda, daha bir alt d\u00fczeyde ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr, bunun sonucunda da daha \u00f6nce sayg\u0131 konusu yap\u0131lan nesneler nefret edilen nesnelere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. (s. 62)<\/p><\/blockquote>\n Freud, \u201csaplant\u0131 nevrozu\u201d hastalar\u0131n\u0131 kendi tabular\u0131n\u0131 \u00fcretip, bu tabulara inanan ilkellere benzer bir bi\u00e7imde inanan ki\u015filerle ko\u015futlar. \u0130ki durumda da yasaklar\u0131n kayna\u011f\u0131 belirsizdir, belli bir anda ortaya \u00e7\u0131karlar, yol a\u00e7t\u0131klar\u0131 korku varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerine yol a\u00e7ar. Saplant\u0131 nevrozlularda yasa\u011f\u0131n \u00e7i\u011fnenmesi sonucunda \u00e7evreden birilerinin bundan zarar g\u00f6rece\u011fi inanc\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131r ve buna kar\u015f\u0131 bir \u201cvicdan\u201d \u00fcretilir. Bir di\u011fer ortakl\u0131k olan \u201cdokunma yasa\u011f\u0131\u201d da nevrozlularda fiziksel objelerden d\u00fc\u015f\u00fcncelere \u201ckayganl\u0131k\u201d e\u011filimi g\u00f6sterir. Nesneden nesneye \u201cbula\u015fan\u201d bu kayganl\u0131\u011f\u0131n, nevrozlularda bir \u201ckatlan\u0131lamazl\u0131k\u201d hali \u00fcretti\u011fini g\u00f6zlemler Freud. Ek olarak, nevrozlularda tabuda oldu\u011fu gibi ya\u015famdan el \u00e7ekme, yasaklar koyma ve yasa\u011f\u0131n \u00e7i\u011fnenmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesine kar\u015f\u0131 seremoniler (y\u0131kanma gibi) s\u00f6z konusudur.<\/p>\n Temas fobisi ile \u00f6rneklenen saplant\u0131 nevrozundaki ambivalent tutum (dokunma korkusu ve i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel iste\u011fi) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Freud, hastalarda ilk etapta bast\u0131r\u0131lan (represyon) ve unutulan (amnezi) yasaklar\u0131n bilin\u00e7alt\u0131nda gizlice varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruduklar\u0131n\u0131 vurgular: \u201cs\u00fcrekli di\u011fer objelere kayarak i\u00e7ine kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden kurtulmaya, yasaklanm\u0131\u015f iste\u011fin yerini tutacak ba\u015fka objeler, ba\u015fka davran\u0131\u015flar ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar\u201d <\/em>(s. 68). Ek olarak, saplant\u0131sal davran\u0131\u015flar git gide daha \u00e7ok ba\u015flang\u0131\u00e7ta yasaklanm\u0131\u015f eyleme yakla\u015fma e\u011filimi g\u00f6sterir. Bu paralellikler Freud\u2019un \u015f\u00f6yle bir \u00e7\u0131kar\u0131m yapmas\u0131na imk\u00e2n verir: tabu topluluklar\u0131nda da, t\u0131pk\u0131 nevrozlularda oldu\u011fu gibi yasaklar kar\u015f\u0131s\u0131nda onlar\u0131 \u00e7i\u011fnemeye dair istekler bulunur fakat bu \u00e7i\u011fnemeden korkarlar. Bu istekler ise toplumun bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015famaya devam eder. O h\u00e2lde tabu yasaklar\u0131n\u0131n en eskilerinden olan (i) totem hayvan\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmemek ve (ii) kar\u015f\u0131 cinsiyetteki totemda\u015flarla cinsel ili\u015fki yasa\u011f\u0131 \u201cinsanlar\u0131n en eski ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc istekleri\u201d<\/em> (s. 70) olabilir.<\/p>\n Tabunun \u201cbula\u015ft\u0131r\u0131labilir\u201d ve \u201cayart\u0131c\u0131\u201d \u00f6zellikleri onu cezalarla k\u0131s\u0131tlama yoluna gidilmesini sa\u011flar. Freud burada bula\u015fan \u015fey olarak \u201cmana\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer. Mana bir nevi, ki\u015finin\/nesnenin i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 majik\/b\u00fcy\u00fcsel g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu mana bir yandan yasaklar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131rken \u00f6te yandan onlar\u0131u \u00e7i\u011fnemeye ayart\u0131r. Freud k\u0131saca, ileride geli\u015ftirece\u011fi \u00fc\u00e7l\u00fc id, ego, s\u00fcperego yap\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131n\u0131 nevroz ve tabu ili\u015fkisinde \u00f6nceler gibidir:<\/p>\n [T]abu d\u0131\u015far\u0131dan (bir otorite taraf\u0131ndan) zorla insana kabul ettirilen ve insan\u0131n i\u00e7indeki en g\u00fc\u00e7l\u00fc isteklere kar\u015f\u0131 duran alabildi\u011fine eski bir yasakt\u0131r. Bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda ise yasa\u011f\u0131 \u00e7i\u011fnemeye y\u00f6nelik son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir istek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir; tabu yasaklar\u0131na uyan insanlar, bu yasaklara kar\u015f\u0131 ikircikli (ambivalent) bir tutum sergiler. Tabuya mal edilen majik (b\u00fcy\u00fcsel) g\u00fc\u00e7, insanlar\u0131 ayartabilme \u00f6zelli\u011finden kaynaklan\u0131r; bir salg\u0131n hastal\u0131k gibidir bu \u00f6zellik, hastal\u0131\u011fa yakalananlar ba\u015fkalar\u0131na \u00f6rnek olup, hastal\u0131\u011f\u0131 onlara da bula\u015ft\u0131r\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131ndaki yasak istek bir nesneden \u00f6tekine ge\u00e7ebilmektedir. Tabu yasa\u011f\u0131na ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n bedelinin elde bulundurulan bir \u015feyden el \u00e7ekmekle \u00f6denecek olu\u015fu s\u00f6z konusu el \u00e7eki\u015fin tabu yasa\u011f\u0131na uyman\u0131n temel nedenini de olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6sterir. (s. 73-4)<\/p><\/blockquote>\n Nevroz ve tabu aras\u0131ndaki bu ili\u015fkilerin saptamas\u0131na dayanarak, Freud, saplant\u0131 nevrozunu do\u011furan ko\u015fullar\u0131n tabu i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011funu kan\u0131tlama \u00e7abas\u0131na giri\u015fir. Bu sayede bir k\u00f6kensel edimi ortaya \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7lar. Nevrozda oldu\u011fu gibi tabuda da ambivalans\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak i\u00e7in Frazer\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan d\u00fc\u015fmanlara, kabile reislerine ve \u00f6l\u00fclere ili\u015fkin tabular\u0131 se\u00e7erek \u00f6rnekler.<\/p>\n Vah\u015fi ve yar\u0131 vah\u015fi kabilelerde d\u00fc\u015fmanlarla sava\u015f ve d\u00fc\u015fman\u0131 \u00f6ld\u00fcrme edimi sonras\u0131nda, \u00f6ld\u00fcren ki\u015filerin uymak zorunda oldu\u011fu tabular\u0131 \u201c1) \u00d6ld\u00fcr\u00fclen d\u00fc\u015fmanla uzla\u015fma, 2)Ya\u015famsal s\u0131n\u0131rlamalar, 3) Kefaret ve ar\u0131nma eylemleri, 4) Baz\u0131 seremoniyel \u00f6nlemler\u201d<\/em> (s. 76) olarak d\u00f6rt grupta \u00f6zetledikten sonra tek tek bu tabulara ve \u00e7i\u011fnenmeleri durumunda ki\u015fileri bekledi\u011fine inan\u0131lan felaketlere dair pek \u00e7ok farkl\u0131 kabileden \u00f6rnekler verir. D\u00fc\u015fmanlar\u0131n ruhundan duyulan korkular; safi hasmane duygular\u0131n yan\u0131na eklenen sayg\u0131, vicdan rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 vb. karma\u015f\u0131k duygular; sava\u015f sonras\u0131 d\u0131\u015flanmalar, kirlenmi\u015flikler, ar\u0131nmalar; d\u00fc\u015fmanlardan bula\u015fabilecek b\u00fcy\u00fcsel g\u00fc\u00e7lere ve kirlenmi\u015fli\u011fe dair yasaklar vb. pratik \u00f6rnekler, \u00f6nceden alt\u0131 \u00e7izilen teorik tart\u0131\u015fmalar\u0131n antropolojik ampirik verilerle desteklenmesini sa\u011flar.<\/p>\n Benzer \u015fekilde y\u00f6neticiler\/kabile reisleriyle kurulan ili\u015fkiler de basit bir hiyerar\u015fi ve tabiyet mekanizmas\u0131ndan \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. \u00c7eli\u015fkili bir ilke olarak y\u00f6neticileri korumak ve y\u00f6neticilerden korunmak olarak \u00f6zetlenebilecek bu durum ilkellerde y\u00f6netici ile temastan ka\u00e7\u0131nma ile beraber y\u00f6neticinin temas ile koruyuculu\u011funu ifadesi aras\u0131nda bir ambivalans yarat\u0131r Freud\u2019a g\u00f6re. Bu b\u00f6l\u00fcmde Freud\u2019un kral, reis, rahipleri tabu olduklar\u0131 i\u00e7in uzak ve korunakl\u0131 kalelerde ya\u015fad\u0131klar\u0131 iddias\u0131n\u0131 sunmas\u0131 (s. 85), yine ayn\u0131 y\u00f6neticilerin pozisyonlar\u0131n\u0131n mutlak olmay\u0131\u015f\u0131 iddias\u0131 ve g\u00f6revlerinde ba\u015far\u0131s\u0131z olduklar\u0131nda kolayca yerlerinden edilebilecekleri g\u00f6zlemi (s. 86) ve son olarak da kendisine tabi olanlardan \u00e7ok y\u00f6neticilerin bask\u0131 alt\u0131nda olduklar\u0131 sav\u0131 (s. 87) Freud\u2019un en ele\u015ftirilebilir ve radikal iddialar\u0131ndan biridir bu b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in. Bunlar\u0131 \u00f6rneklerken, kabilenin y\u00f6neticilerine yapt\u0131klar\u0131 yer yer i\u015fkenceci karakterler kazanabilen seremonisel pratikleri kullan\u0131r. B\u00f6ylesi bir okuma Freud\u2019u kral olma halini \u00e2deta bir cezaland\u0131rma eylemi olarak okumaya kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fcr -bu cezaland\u0131rman\u0131n yan\u0131nda ba\u015fka \u201cayr\u0131cal\u0131klar\u201d\u0131n da geldi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek. Buradan yola \u00e7\u0131karak Freud, kabile \u00fcyesi ve reisi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi, yine saplant\u0131 nevrozuyla benzeterek a\u015f\u0131r\u0131 sevecenlik ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bir duygu ikircikli\u011fi olarak de\u011ferlendirir.<\/p>\n B\u00f6yle durumlarda a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa vard\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sevecenlik duygusuyla bast\u0131r\u0131lan d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygusunun sesi k\u0131s\u0131l\u0131yor, sevecenlik duygusu ise bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131ndaki kar\u015f\u0131t duyguyu ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bask\u0131 alt\u0131na alamayaca\u011f\u0131 i\u00e7in, kendisini endi\u015fe duygusu olarak a\u00e7\u0131\u011fa vuruyor ve saplant\u0131 niteli\u011fi kazan\u0131yor. . . Ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ki\u015filere kar\u015f\u0131 sergilenen bir davran\u0131\u015f s\u00f6z konusu oldu\u011funda, bu ki\u015filere g\u00f6sterilen derin sayg\u0131n\u0131n, hatta kendilerini Tanr\u0131 yerine koyman\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda yo\u011fun bir d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygusunun bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, yani burada da bekledi\u011fimiz gibi ikircikli duygusal bir tutumun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi sonucuna varabiliriz. Kral tabusunun nedenleri aras\u0131nda yer alan g\u00fcvensizlik duygusu da, ayn\u0131 bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n daha dolays\u0131z bir d\u0131\u015favurumudur. (s. 93)<\/p><\/blockquote>\n B\u00f6ylece y\u00f6netici tabusu ile ilgili bir ba\u015fka radikal iddia olarak, Freud kabile b\u00fcy\u00fcklerinin h\u0131n\u00e7 ve \u00f6fke nesnesi olan ki\u015finin seremonisel t\u00f6renlerle birlikte kabile reisi olarak se\u00e7ildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer. Devredilen g\u00fc\u00e7le birlikte tepede konumlanan kabile reisiyle kurulan ili\u015fki i\u00e7inse bir di\u011fer psikanalitik kavram olan \u201ctakip hezeyan\u0131\u201d kullan\u0131l\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7lerle donat\u0131lan fig\u00fcr, g\u00fcc\u00fc ona atfedenlerde s\u00fcrekli takip edildikleri, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bu durumun uyar\u0131nca konumlamalar\u0131 gerektikleri duygusunu uyand\u0131r\u0131r. Bu noktada reis ve kabilesi aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00e7ocuk ve baba aras\u0131ndaki ili\u015fkiyle ko\u015futlan\u0131r. Bilin\u00e7li olarak verilen g\u00fc\u00e7, bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131ndaki g\u00fcvensizlikle birlikte y\u00fcr\u00fcr Freud\u2019a g\u00f6re; bu da y\u00f6neticiye kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n (hem y\u00fccelten hem k\u0131s\u0131tlayan seremonilerin) do\u011fas\u0131na ambivalans katar.<\/p>\n D\u00fc\u015fmandan y\u00f6neticilere ge\u00e7en \u00f6rneklemsel \u015fema, son kertede \u00f6l\u00fcler ile sonlan\u0131r. Freud bu \u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131y\u0131 \u201c\u00f6l\u00fcler g\u00fc\u00e7l\u00fc birer h\u00fck\u00fcmdard\u0131r. Ama \u00f6te yandan onlara d\u00fc\u015fman g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lmas\u0131na da \u015fammamak elde de\u011fildir\u201d<\/em> (s. 96) diyerek birbirinin i\u00e7ine ge\u00e7irir. \u00d6l\u00fclerle ilgili ilk \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tabu, kirlenmi\u015flik ve bu kirlenmi\u015fli\u011fin \u00f6len ki\u015finin e\u015fyalar\u0131, yak\u0131nlar\u0131, dilsel aktar\u0131mda v\u00fccut bulan ismi vb. mana i\u00e7eren ba\u011flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bundan ka\u00e7\u0131nma pratikleridir. Bu noktada ilk bak\u0131\u015fta \u00f6l\u00fcye \u00fcz\u00fclme olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek \u201cyas\u201d prati\u011fi de \u2013Freud \u00e7ok\u00e7a alt\u0131n\u0131 \u00e7izmese de\u2013 k\u00fclt\u00fcrelle\u015fir ve tabunun alan\u0131na girer. Dul kalan kad\u0131n\u0131n ayart\u0131c\u0131l\u0131k ihtimali ekseninde tabula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Freud\u2019un isimden yola \u00e7\u0131karak dile atfetti\u011fi tabusal \u00f6zellikler, sonradan pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n Totem ve Tabu\u2019da \u201cdil\u201de dair tart\u0131\u015fmalar bulmas\u0131nda bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn etkili oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n Wundt\u2019un \u00f6l\u00fc ruhun \u015feytanla\u015fmas\u0131na dair bir inan\u00e7 sebebiyle korku uyand\u0131rmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, Freud\u2019un yorumuyla \u00f6l\u00fcn\u00fcn v\u00fccudunu terk ederek gelmesinden kurtulma ama\u00e7l\u0131 seremonilerin \u00fcretimine yol a\u00e7ar. Bu noktada \u00e7ok sevilen birinin \u00f6l\u00fcm\u00fc ard\u0131na birden d\u00fc\u015fmanla\u015fmas\u0131 gibi bir durum ortaya \u00e7\u0131kar. Fakat \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere bu d\u00fc\u015fman\u0131n yine de bir sayg\u0131y\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bu zincirleme s\u00fcre\u00e7 Freud\u2019un ana tezinin de bel kemi\u011fini olu\u015fturur. \u00d6l\u00fclere dair g\u00f6zlemleri Freud\u2019u bir ki\u015fiye beslenen bir di\u011fer ikircikli duygu olan sevme ve \u00f6ld\u00fcrme iste\u011fini tart\u0131\u015fmaya y\u00f6neltir. Baba ile kurulan ili\u015fkide s\u0131k\u00e7a \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u011f ve nefretin i\u00e7 i\u00e7eli\u011fi \u00f6l\u00fcmlerin sonras\u0131nda da a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Ne zaman belli bir ki\u015fiye g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f s\u00f6z konusuysa, hemen her zaman b\u00f6ylesi derin bir sevginin arka plan\u0131nda, seven ki\u015finin bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda kendisinden gizli ya\u015fay\u0131p duran bir d\u00fc\u015fmanl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r, bu da insan\u0131n duygular\u0131nda bir ambivalans\u0131n (duygu ikircikli\u011finin) varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren klasik bir \u00f6rnektir, ambivalans\u0131n bir prototipidir. (s. 108)<\/p><\/blockquote>\n Freud\u2019a g\u00f6re, bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda gizli bulunan (latent) bu nefret, ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fc ard\u0131ndan bir memnunluk duygusu olarak d\u00fc\u015fmanl\u0131kla b\u00fct\u00fcnle\u015fir. \u00d6l\u00fcy\u00fc d\u00fc\u015fman bellemek, ya\u015fayan ki\u015fiye duyulan nefretin nesne \u00fczerinde kayd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Freud psikanaliz terimleriyle bu durumu bir kendini savunma mekanizmas\u0131 olarak projeksiyon (yans\u0131tma, d\u0131\u015fyans\u0131t\u0131m) olarak isimlendirir. Nefretle mesafelenme bu sayede sa\u011flan\u0131r. \u00d6len ki\u015fi savunmas\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in doyum \u00e7abalar\u0131n\u0131n ona y\u00f6neltilmesinde korkulacak bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131r ayr\u0131yeten Freud, do\u011fal yollardan \u00f6len veya \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015fi aras\u0131nda da bir fark olmad\u0131\u011f\u0131na, ikisinin de d\u00fc\u015fmanca istekler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia eden Westermarck\u2019\u0131 do\u011frular. Bu sayede Wundt\u2019un k\u00f6t\u00fc ruhlara atfetti\u011fi d\u00fc\u015fmanca duygular\u0131 Freud bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131r. K\u0131saca ifade etmek gerekirse, \u00f6len ki\u015filere atfedilen kirlenmi\u015flik, k\u00f6t\u00fcl\u00fck vb. nosyonlar Freud\u2019a g\u00f6re bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131ndaki nefretin korunakl\u0131 bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n Bir di\u011fer \u00f6nemli iddia olarak, Freud, toplumsal ba\u011f\u0131n bir projeksiyon oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer:<\/p>\n \u0130\u00e7sel alg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015fyan\u0131s\u0131t\u0131m\u0131 ilkel bir psi\u015fik mekanizmad\u0131r; bu mekanizma, \u00f6rne\u011fin duyusal alg\u0131lar\u0131m\u0131zda da ayn\u0131 i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr, dolay\u0131s\u0131yla d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki d\u00fcnyan\u0131n \u015fekillenmesinde d\u0131\u015fyans\u0131t\u0131m di\u011fer ruhsal mekanizmalar\u0131n hepsinden \u00e7ok pay sahibidir. (s. 113-4)<\/p><\/blockquote>\n Bu iddian\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ilkeller nas\u0131l projeksiyon yoluyla bir d\u0131\u015f d\u00fcnya kurdularsa, Freud da bu d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 psikolojinin ara\u00e7lar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyi ama\u00e7lar. Cin vb. k\u00f6t\u00fcc\u00fcl g\u00fc\u00e7ler Freud\u2019a g\u00f6re i\u00e7teki duygular\u0131n bir projeksiyonunu ve animistik d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Psikanalitik bulgulara g\u00f6re nas\u0131l hayalet korkusu anne\/baba ile ili\u015fkiden ileri geliyorsa ya\u015fayan \u00f6l\u00fclerle ili\u015fkisi de bir sayg\u0131 ve korkuyla birlikte varolur. Bu noktada Freud, bir kez daha, Wundt\u2019un tabunun ikircikli anlam\u0131nda \u201cpis\u201d olan\u0131n \u201ckutsal\u201d olana sonradan eklemlendi\u011fi iddias\u0131n\u0131 reddederek, kutsall\u0131k ve kirleni\u015fin ayn\u0131 anda, di\u011fer pek \u00e7ok \u00e7ift\/kar\u015f\u0131t anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerde oldu\u011fu gibi bir arada bulundu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer.<\/p>\n Tabuya dair bu tart\u0131\u015fmalar Freud\u2019u tabudan yola \u00e7\u0131karak \u201cvicdan\u201d kavram\u0131n\u0131 sorgulamaya y\u00f6neltir. Bilincin ilk olarak tabusal vicdan ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na dair tezini, vicdan\u0131 \u201ci\u00e7imizde ya\u015fayan belli isteklerin uygunsuzlu\u011funa ili\u015fkin i\u00e7 alg\u0131\u201d<\/em> (s. 118) olarak tan\u0131mlayarak geli\u015ftirir. Vicdan kavram\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan, yine yasak, ondan ka\u00e7\u0131nma ve su\u00e7luluk duygular\u0131 olur. Yasaklara dair bu \u00e7\u0131kar\u0131m, yasan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kesinlikle o yasay\u0131 \u00fcreten bir istekten (Enriquez\u2019e g\u00f6re ise edimden) ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlar Freud\u2019a g\u00f6re. Bu noktaya kadar an\u0131lan b\u00fct\u00fcn teorik ve pratik yasaklar, i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak onlar\u0131 delmek isteyen g\u00fc\u00e7lerden dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Fakat bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 d\u00fcrt\u00fcler d\u0131\u015favurulduklar\u0131nda \u2013kayd\u0131rma mekanizmalar\u0131nda an\u0131ld\u0131klar\u0131 \u00fczere\u2013 ba\u015fka ki\u015filer ve ili\u015fkilere kaym\u0131\u015f olabilirler. Freud bu d\u0131\u015favurumlar\u0131n analizinin k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimi anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz etti\u011fine inan\u0131r.<\/p>\n Geride b\u0131rak\u0131lan nevroz\/tabu benzerliklerinin ard\u0131na \u00f6nemli bir ayr\u0131m koyar Freud: nevrozda yasak eylemler delindi\u011finde bir ba\u015fkas\u0131 cezaland\u0131r\u0131l\u0131rken, tabularda bizzat yasa\u011f\u0131 delen ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. Nevroz cinsel k\u00f6kenli iken tabu bunun \u00f6tesinde sosyal k\u00f6kenler de bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Sosyal g\u00fcd\u00fcler ise \u201cbencil ve erotik bile\u015fenlerin olu\u015fturdu\u011fu \u00f6zel birimlerdir\u201d<\/em> (s. 124).<\/p>\n Animizm, Maji ve D\u00fc\u015f\u00fcnsel Her \u015eeye G\u00fcc\u00fcyeterlik<\/strong><\/p>\n Freud, \u00f6nceki iki b\u00f6l\u00fcmde oldu\u011fu gibi bu b\u00f6l\u00fcmde devreye yeni antropolojik (animizm) ve psikanalitik (d\u00fc\u015f\u00fcnsel her \u015feye g\u00fcc\u00fcyeterlik) kavramlar\u0131n ortaya koyulu\u015fu ve ili\u015fkilendilirmesiyle ba\u015flar. Ruhsal tasar\u0131mlar\u0131n ve ruhsal varl\u0131klar\u0131n \u00f6\u011fretisi olarak tan\u0131mlanan animizm, varl\u0131klara bedenlerinden ve fizikselliklerinden\u00a0 ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fm\u0131\u015f ve ussal etkinliklerin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olarak atfedilen bir \u201cruh\u201d atfedilmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesini i\u00e7erir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel geli\u015fiminin animist (mitolojik), dinsel ve bilimsel olarak \u00fc\u00e7 d\u00f6neme ayr\u0131labilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne yer veren Freud ise animizmi bir \u201cilk psikolojik kuram\u201d olarak kabul eder. Bu noktada \u00fc\u00e7 d\u00f6nemdeki d\u00fcnyay\u0131 anlama e\u011filimin safi bir bilme ihtiyac\u0131 olmaktan \u00f6te, \u201c[d]\u00fcnyay\u0131 pratikte egemenlik alt\u0131na alma gereksinimi\u201d<\/em> (s. 132) ile a\u00e7\u0131klayarak animizmden maji ve b\u00fcy\u00fclere ge\u00e7i\u015f yapar. Ruhlar\u0131 etkileme sanat\u0131 olarak b\u00fcy\u00fc ve ondan daha \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kan, daha \u00f6zel y\u00f6ntemler i\u00e7eren maji de d\u00fcnya \u00fczerinde irade kurmak, kabile bireylerini koruyup d\u00fc\u015fmanlara zarar vermek amac\u0131yla ilkellerde s\u0131kl\u0131k\u00e7a ba\u015fvurulan y\u00f6ntemlerdendir.<\/p>\n Yayg\u0131n bir majik y\u00f6ntem olarak voodoo bebeklerinde oldu\u011fu \u00fczere, d\u00fc\u015fman\u0131n \u2013ona benzemesi gerekmeyen\u2013\u00a0 bir kopyas\u0131n\u0131n yap\u0131l\u0131p o kopyaya k\u00f6t\u00fcl\u00fck edilmesi; tarlada ger\u00e7ekle\u015ftirilen cinsel birle\u015fme ile ya\u011fmur ya\u011fd\u0131r\u0131laca\u011f\u0131; bir yaraya yol a\u00e7an silah\u0131n yaran\u0131n ak\u0131betini belirleyebilece\u011fi gibi inan\u00e7lar\u0131 \u00f6rnekler Freud. Frazer\u2019\u0131n ilkellerde \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnsel bir ili\u015fkiyi ger\u00e7ek bir ili\u015fki olarak g\u00f6rme yan\u0131lg\u0131s\u0131\u201d olarak ifade etti\u011fi ve kurdu\u011fu dair ikili form\u00fclasyonu \u2013kontagi\u00f6s<\/em> (bula\u015f\u0131c\u0131)\u00a0 ve imitatif<\/em> (\u00f6yk\u00fcn\u00fcmsel, taklidi)\u2013\u00fczerinden, majiyi psikanalitik kavramlarla ili\u015fkilendirir.<\/p>\n \u0130lkellerin isteklerinin g\u00fc\u00e7lerine duydu\u011fu g\u00fcveni, Freud, \u00f6ncelikle \u00e7ocuktaki halis\u00fcnasyon ve oyun oynarkenki doyuma kavu\u015fma s\u00fcre\u00e7leriyle benze\u015ftirir. Tema\u015f \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131na dayanan bula\u015f\u0131c\u0131 maji sisteminin psi\u015fik eylemlere yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131; istek ve iradeye verilen \u00f6nemden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Maji ve animistik d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131 y\u00f6neten ilkeyi ise, saplant\u0131l\u0131 nevrozlarda s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnsel her \u015feye g\u00fcc\u00fcyeterlik\u201d olarak sabitler. Ya\u015fant\u0131n\u0131n yerine d\u00fc\u015f\u00fcncenin d\u00fcmeni devrald\u0131\u011f\u0131 bir \u201cnevrotik rayi\u00e7\u201dtir s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi. Saptalant\u0131 nevrozlu ki\u015filerin pek \u00e7ok eylemden kendilerini sorumlu tutu\u015flar\u0131ndan t\u00fcreyen su\u00e7luluk ve bunun bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda \u201c\u00f6l\u00fcm iste\u011fi\u201d ile ili\u015fkilendirilmesi d\u00fc\u015f\u00fcnceye olan a\u015f\u0131r\u0131 inanc\u0131n bir \u00f6rne\u011fini olu\u015fturur.<\/p>\n Freud, nevrozun yan\u0131 s\u0131ra, majinin psikanalitik kuramda benze\u015febilece\u011fi bir di\u011fer d\u00f6nem olarak \u00e7ocuk geli\u015fimindeki otoerotizm ve obje se\u00e7imi evrelerinin aras\u0131ndaki d\u00f6nem olan narsistik evreyi \u00f6ne s\u00fcrer. Burada d\u00fcrt\u00fcn\u00fcn y\u00f6nelimi objeye kayar fakat bu obje hen\u00fcz d\u0131\u015far\u0131da de\u011fil, bizzat ki\u015finin kendi bedeninde bulunur. Burada yola \u00e7\u0131karak ise ilkellerin tarihsel geli\u015fimiyle bireyin psikolojik geli\u015fimi aras\u0131nda bir ba\u011f\u0131nt\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer:<\/p>\n \u0130lkellerde d\u00fc\u015f\u00fcnsel her \u015feye g\u00fcc\u00fcyeterlik inanc\u0131n\u0131 narsisizmin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kan\u0131t sayarsak, insanlardaki d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn zaman i\u00e7indeki a\u015famalar\u0131n\u0131, bireydeki libido geli\u015fiminin a\u015famalar\u0131na benzetebiliriz. Bu durumda animistik evre gerek i\u00e7erik, gerekse zaman bak\u0131m\u0131ndan narsisizm a\u015famas\u0131na, dinsel d\u00f6nem belirleyici \u00f6zelli\u011fini anne ve babaya ba\u011flan\u0131m\u0131n olu\u015fturdu\u011fu obje se\u00e7imi a\u015famas\u0131na, bilimsel d\u00f6nem ise bireyin haz ilkesinden t\u00fcm\u00fcyle el \u00e7ekti\u011fi ve realiteye uyum sa\u011flayarak sevi objesini d\u0131\u015f d\u00fcnyada arad\u0131\u011f\u0131 olgunluk a\u015famas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelecektir. (s. 147-8)<\/p><\/blockquote>\n Tam da bu al\u0131nt\u0131n\u0131n ard\u0131na Freud g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumlar\u0131nda \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnsel her \u015feye g\u00fcc\u00fcyeterlik\u201d\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak sanat alan\u0131nda korudu\u011funu s\u00f6yler \u2013Enriquez bunu ileride \u201cpolitika sanat\u0131\u201d olarak geni\u015fletecektir. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcc\u00fcye benzetili\u015fi her ne kadar g\u00fc\u00e7ten d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olsa da sanatta arzular\u0131n majik ama\u00e7lar\u0131 da i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rarak, g\u00fcndelik hayatta ifade edil(e)meyenleri a\u00e7\u0131\u011fa vurdu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n Bir \u00e7e\u015fit \u201cd\u0131\u015fyans\u0131t\u0131m\u201d olarak okunabilecek \u201csanat\u201d \u015ferhinin ard\u0131ndan, Freud, bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00f6nemli kavramlar\u0131n\u0131 \u00f6zetleyerek ana problemati\u011fine ge\u00e7i\u015finin zeminini haz\u0131rlar. Animizmi ger\u00e7ek nesneler \u00fczerine ruh ya\u015fam\u0131n\u0131n yasalar\u0131n\u0131n yans\u0131t\u0131lmas\u0131 olarak ifade eder. Animizm ve maji ile birlikte bir dinin olu\u015fumunun yolu a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk edim aray\u0131\u015f\u0131n\u0131, \u015fu s\u00f6zlerle \u00f6nceler \u201c\u0130nsan\u0131n ortaya koydu\u011fu ilk kuramsal \u00e7al\u0131\u015fma olan ruhlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, uymak zorunda oldu\u011fu ilk etik k\u0131s\u0131tlamalar, yeni tabu yasaklar\u0131 gibi ayn\u0131 kaynaktan do\u011fup \u00e7\u0131km\u0131\u015f olacakt\u0131r\u201d<\/em> (s. 151). K\u00fclt\u00fcrel yarat\u0131lar\u0131 narsisizme kar\u015f\u0131 koyma \u00e7abalar\u0131 olarak de\u011ferlendirir. Toplumsal olaylar\u0131 ve d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 bilin\u00e7li ve bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda deneyimlenen olaylar olarak birlikte okuman\u0131n gereklili\u011fini vurgular. Bay\u0131lman\u0131n \u201ckendinde olmama\u201d olarak ifade edilmesi ve d\u00fc\u015fler d\u00fcnyas\u0131n\u0131 an\u0131\u015ft\u0131rarak bilincin \u00f6n ve arka odalar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bat\u0131l inan\u00e7 ve tabular\u0131n sorgulanamaz, kayna\u011f\u0131 belirsiz yasalar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde \u201cbaz\u0131 semptomatik \u2018davran\u0131\u015flar\u0131n\u2019 sezgisini bulmam\u0131z gerekmiyor mu\u201d<\/em> (s. 159) diye sorar.<\/p>\n \u00c7ocuklukta Totemizmin D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/p>\n Bu son b\u00f6l\u00fcm, Freud\u2019un totemizme dair literat\u00fcr\u00fc bir kez daha ele\u015ftirel bir perspektiften \u00f6zetiyle ba\u015flar. S. Reinach\u2019\u0131 kendi \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikleri geri plana itmesiyle ele\u015ftirirken ve J. G. Frazer\u2019\u0131n klan totemi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131, psikanaliz ayn\u0131 g\u00f6zlemlerden farkl\u0131 sonu\u00e7lara ula\u015fsa da \u00f6\u011fretici bulur \u2013zaten Freud\u2019un bu \u00e7al\u0131\u015fma boyunca ba\u015fl\u0131ca referans verdi\u011fi, ilkellere dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerini temellendirdi\u011fi yazar Frazer\u2019dan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir. Totemizm hem bir sosyal hem bir dinsel sistem olarak de\u011ferlendirilir. Burada Freud\u2019un ana tezine g\u00f6nderme yapan totemci tarih s\u00fcre\u00e7 \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenir:<\/p>\n Totemler ba\u015flang\u0131\u00e7ta yaln\u0131zca hayvanlardan olu\u015fuyor, kabiledeki ayr\u0131 ayr\u0131 klanlar\u0131n atalar\u0131 say\u0131l\u0131yordu. Totemi \u00f6ld\u00fcrmek (ya da \u2013ki bu da ilkel ko\u015fullarda ayn\u0131 \u015feydi\u2013 etini yemek) yasakt\u0131; totemda\u015flar\u0131n kendi aralar\u0131nda cinsel ili\u015fkide bulunmalar\u0131 yine yasak kapsam\u0131nda yer al\u0131yordu. (s. 171-2)<\/p><\/blockquote>\n Freud\u2019u bu ba\u011flamda ilgilendiren ba\u015fl\u0131ca soru, d\u0131\u015fevlilik ve ensest yasa\u011f\u0131n\u0131n hangi nedenlere dayand\u0131\u011f\u0131 ve bunun totem organizasyonuyla nas\u0131l bir ili\u015fkisi i\u00e7erisinde oldu\u011fudur. Bu u\u011furda, totemizmin k\u00f6kenlerine dair \u00fc\u00e7 ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kuramsal yakla\u015f\u0131mlar\u0131 inceler: nominalistik, sosyolojik ve psikolojik kuramlar.<\/p>\n Nominalistik kuramlar temelde, Garcilaso del Vega\u2019n\u0131n savundu\u011fu gibi\u00fc, isimlerin, klanlar\u0131n birbirilerinden ayr\u0131lmay\u0131 sa\u011flamas\u0131 sebebiyle kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Herbert Spencer da ismin totemizmi olu\u015fturan \u00f6\u011felerden oldu\u011funu ilkel dillerin az geli\u015fmi\u015fli\u011finin ise ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa bu isimlere atfedilen yanl\u0131\u015f anlamlarla bir tap\u0131nmaya evrildi\u011fi \u00f6ne s\u00fcrer. Andrew Lang da, isimlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve sonras\u0131nda nas\u0131l \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131n unutulu\u015fu ile isimler, ayn\u0131 isimi ismi ta\u015f\u0131yanlar aras\u0131ndaki transandantal ba\u011f ve kan akrabal\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131n\u0131n totemci organizasyonun k\u00f6kenine i\u015faret edebilece\u011fini savunur.<\/p>\n Sosyolojik kuramlar alt\u0131nda Reinach ve Durkheim\u2019\u0131 \u00f6rnekleyen Freud, bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler i\u00e7in totemci organizasyonun sosyal i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7lendi\u011fi bir d\u00f6nemde bir sosyal din i\u015flevini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, tap\u0131nman\u0131n toplumsal organizasyona evrildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer. Frazer\u2019a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde ise totemci sistemin \u201cinsanlar\u0131n do\u011fal gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamalar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen tamamen pratik bir kurum\u201d<\/em> (s. 182) olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir \u201ckorporatif maji\u201d okumas\u0131n\u0131 an\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n Psikolojik kuramlarda ise Freud, ilkel Aruntalar\u2019da hamileli\u011fe dair olduk\u00e7a farkl\u0131 bir varsay\u0131mdan yola \u00e7\u0131kar. Hamileli\u011fin cinsel birle\u015fme ile ili\u015fkisini yok sayan veya bilmeyen bu kabilelerde, e\u011fer hamileli\u011fe sebep olan\u0131n, hamileli\u011fin fark\u0131na var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fcyse (hayvan, bitki vb.) onun bedenden i\u00e7eri giri\u015fi olarak inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kabul edilirse, totemle \u00f6zde\u015flik a\u00e7\u0131klanabilmi\u015f olur. B\u00f6ylelikle normal zamanlarda totemi yeme yasa\u011f\u0131 da, seremonisel ayinlerde bir \u00f6zde\u015fle\u015fme olarak totemin yenmesi de anla\u015f\u0131labilir. Benzer \u015fekilde G. A. Wilchen\u2019in \u00f6l\u00fc bir ruhun bedenin i\u00e7ine g\u00f6\u00e7\u00fc olarak de\u011ferlendirdi\u011fi veya Boas ve Hill-Tout\u2019un atan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir ruhu gelecek ku\u015faklara b\u0131rakmas\u0131 gibi g\u00f6r\u00fc\u015fleri de s\u0131ralar.<\/p>\n Totemci sistemin k\u00f6kenlerine ili\u015fkin bu sorgulamalar\u0131n ard\u0131ndan Freud d\u0131\u015fevlilili\u011fin k\u00f6keni ve totemle ili\u015fkisini tart\u0131\u015f\u0131r. Durkheim totemin tan\u0131m\u0131 gere\u011fi bir kan ba\u011f\u0131 i\u00e7ermesi sebebiyle ayn\u0131 totem i\u00e7i cinsel ili\u015fkinin yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Westermarck ise ensest korkusunun \u00e7ocukluktan ba\u015flayan ve birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ki\u015filere kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen bir antipati duygusundan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, yasan\u0131n da bu antipatinin bir d\u0131\u015favurumu oldu\u011funu iddia eder fakat bu Freud\u2019un \u201cyasa\u011f\u0131 kuran istek\/edim\u201d teorisiyle birebir z\u0131tl\u0131k i\u00e7erir. Freud ensest korkusunun do\u011fumsal bir i\u00e7g\u00fcd\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 fikrini reddeder.<\/p>\n Bu literat\u00fcr taramas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, Freud, ilk olarak Darwin\u2019in \u201cinsanlar\u0131n da ba\u015flang\u0131\u00e7ta maymunlara benzer \u015fekilde aralar\u0131ndaki en ya\u015fl\u0131 ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc erke\u011fin k\u0131skan\u00e7l\u0131ktan \u00f6tekilerin diledikleri di\u015fiyle cinsel ili\u015fkide bulunmas\u0131n\u0131 \u00f6nledi\u011fi nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck s\u00fcr\u00fcler halinde ya\u015fad\u0131klar\u0131\u201d<\/em> (s. 195) hipotezinden yola \u00e7\u0131karak alfa erkek modelini kabul eder ve kendi k\u00f6ken tespitini geli\u015ftirmeye koyulur. Bu hipotez, Freud\u2019u d\u0131\u015fevlili\u011fi totemci toplumun \u201c\u00f6ncesi\u201dne yerle\u015ftirmeye y\u00f6neltir, aile aras\u0131 cinsel ili\u015fki yasaklar\u0131n\u0131n ise totemin yerle\u015fmesiyle k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirerek totem i\u00e7i yasaklara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savlamas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>\n Sav\u0131n\u0131n bir di\u011fer geli\u015ftirili\u015fi ise \u00e7ocuklar ve ilkellerin hayvanlarla benzer ili\u015fkisinde kurulur. \u0130lk etapta, hayvanlar\u0131 kendine \u2013t\u0131pk\u0131 ilkellerin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi\u2013 \u00e7ok yak\u0131n g\u00f6ren \u00e7ocuklarda, Freud, s\u0131kl\u0131kla bir hayvan fobisinin geli\u015fti\u011fini g\u00f6zlemler. K\u00fc\u00e7\u00fck Hans\u2019\u0131n at korkusunu ve Ferenczi\u2019nin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck Arpad\u2019\u0131n tavuk korkusu, feti\u015fle\u015ftirmesi ve \u00f6zde\u015fle\u015fmesini de\u011ferlendiren Freud, \u00e7ocuklardaki hayvan fobisinin ebeveyne olan korkudan bu hayvanlara kayd\u0131r\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit eder. Bu kayd\u0131rmalarda \u00f6ncelikli ama\u00e7 babaya olan ambivalant duygular\u0131n korku ile ilgili olanlar\u0131n\u0131n objeye aktar\u0131larak temizlenmesiyken Arpad\u2019\u0131n tavuklarla ili\u015fkisinde oldu\u011fu \u00fczere, kayd\u0131r\u0131lan objede ayn\u0131 ambivalans ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrmeye devam eder. Freud \u00e7ocuklar\u0131n hayvanlarla kurdu\u011fu bu ili\u015fkileri totemistik ilgiler olarak yorumlar. Totemle kurulan ili\u015fkide de Oedipus kompleksi ve kastrasyon korkusunun i\u015flerlik g\u00f6sterdi\u011fini iddia eder.<\/p>\n Freud\u2019un totem ve ensest yasa\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6kenine inmeyi ama\u00e7larken ortaya koydu\u011fu analitik y\u00f6nteminin bir sonraki ad\u0131m\u0131 ise dinsel seremonilerdeki hayvan sungular\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. W. Robertson Smith\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan faydalanarak totem yeme\u011fiyle kurban sunulan Tanr\u0131\u2019y\u0131 ve dinsel\/kutsal ayinlerin t\u00fcm dinlerdeki ortakl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z eder. Tar\u0131m \u00f6ncesi toplumlarda Tanr\u0131\u2019ya yiyecek sunulurken, Freud\u2019a g\u00f6re tar\u0131m sonras\u0131nda yeme\u011fin s\u0131v\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc (\u00f6nce kan, zaman i\u00e7inde \u015farap) sunulmaya ba\u015fland\u0131. Bu sungular ise bireysel ihtiya\u00e7lar\u0131n tatmininden \u00f6te bir \u201ctoplumsall\u0131k\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesinin de ba\u015fat pratiklerinden oldu.<\/p>\n Freud, kurban ve sungu seremonisinde de ikircikli \u00f6zellikler tespit eder. Smith\u2019den al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131, son sav\u0131na ba\u011flanacak iki \u00f6nemli tespit \u015f\u00f6yledir: (i) Tanr\u0131\u2019ya sunulan hayvan, Tanr\u0131 ile ayn\u0131 kandan\/klandand\u0131r, (ii) totem hayvan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek tek tek ki\u015filer i\u00e7in yasak olsa da, ancak b\u00fct\u00fcn klan b\u00f6yle bir eyleme giri\u015firse izin dahiline girer:<\/p>\n Kurban \u00f6l\u00fcm\u00fcnde sakl\u0131 kutsal gizem, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 hem birbirleriyle, hem tanr\u0131lar\u0131yla birle\u015ftiren kutsal ba\u011f\u0131n ancak bu yoldan sa\u011flanabilmesi, kurban olay\u0131n\u0131 hakl\u0131 bir eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekteydi. Bu bulgular \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Freud totem hayvan\u0131n\u0131n asl\u0131nda baban\u0131n yerini tuttu\u011fu iddias\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer. Totem hayvan\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc, bunun bir \u015f\u00f6len ile yap\u0131lmas\u0131, \u00f6ld\u00fcrme ard\u0131ndan yas tutulmas\u0131 gibi pratikler \u00e7ocuklardaki baba kompleksleriyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr. Darwin\u2019den al\u0131nt\u0131lanan k\u0131skan\u00e7 ve muktedir baban\u0131n k\u0131s\u0131tlar\u0131ndan; totemci organizasyondaki yasaklar, birlikler, pratikler ve totemin anneden \u00e7ocu\u011fa ge\u00e7i\u015fi s\u00fcrecine bir ge\u00e7i\u015f olup olamayaca\u011f\u0131, bunun belli bir \u201ck\u00f6kensel edim\u201de ba\u011flan\u0131p ba\u011flanamayaca\u011f\u0131 sorusu, Freud\u2019un \u00e7\u00f6zmeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 son ilmi\u011fi olu\u015fturur. Freud bu soruya, kusursuzluk ve kesinlik araman\u0131n beyhude olaca\u011f\u0131 \u015ferhini d\u00fc\u015ferek, oldu\u011fu gibi aktar\u0131lmay\u0131 hak eden, ara\u015ft\u0131rmas\u0131 boyunca de\u011findi\u011fi bir \u00e7ok konuyu i\u00e7ine yediren \u00e7arp\u0131c\u0131 bir yan\u0131t sunar:<\/p>\n G\u00fcnlerden bir g\u00fcn toplumdan d\u0131\u015flanan karde\u015fler bir araya geldiler, babalar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp etini yediler. B\u00f6ylece ataerkil toplum d\u00fczenine son verilmi\u015f oldu. Tek ki\u015finin yapamayaca\u011f\u0131 bir \u015feyi o\u011fullar el birli\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi g\u00f6ze alm\u0131\u015flar ve \u00fcstesinden de gelmi\u015flerdi. (Belki de k\u00fclt\u00fcrel bir ilerleme sonucu yeni bir silah\u0131n kullan\u0131m\u0131 kendilerine bu \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.) \u00d6ld\u00fcrd\u00fckleri babay\u0131 yemeleri, yamyam barbarlar i\u00e7in do\u011fal bir \u015feydi. Zorba ilk baban\u0131n, karde\u015flerden her biri i\u00e7in hem k\u0131skan\u0131lan, hem korkulan bir model olu\u015fturdu\u011fu ku\u015fkusuzdu. Ya\u015fam\u0131na son verdikleri babalar\u0131n\u0131 yiyerek onunla \u00f6zde\u015fle\u015ftiler, karde\u015flerden her biri babas\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcnden biraz\u0131n\u0131 kendisine mal etti. Belki de insanl\u0131\u011f\u0131n ilk \u015f\u00f6leni say\u0131lan totem yeme\u011fi, toplumsal d\u00fczen, etik s\u0131n\u0131rlamalar ve din gibi pek \u00e7ok \u015feyi ba\u015flatan o \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye de\u011fer canice eylemin yinelenmesi ve an\u0131lmas\u0131yla ilgili bir t\u00f6rendi. (s. 216)<\/p><\/blockquote>\n Tam da bu \u00f6ld\u00fcrme ve yeme edimi psikanalizde \u00e7ocu\u011fun babaya dudu\u011fu birbiriyle \u00e7eli\u015fen nefret ve sevgi duygular\u0131n\u0131 an\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Sevginin ve yasa\u011f\u0131 delmenin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131ndaysa baba katili \u00e7ocuklarda bir pi\u015fmanl\u0131k duygusu ba\u015fg\u00f6sterir. G\u00fc\u00e7 sahibinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine ra\u011fmen sahip oldu\u011fu \u201ct\u00fcm\u201d g\u00fc\u00e7 \u00e7ocuklara ge\u00e7memi\u015ftir aksine \u201c[\u00f6]len ki\u015fi bu durumda sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fundan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir\u00a0 konuma gelmi\u015f[tir]\u201d <\/em>(s. 217). Freud toplumsal ya\u015fam\u0131n bu olaydan sonraki geli\u015fmesini psikanalizin \u201csonradan itaat\u201d tespitiyle; \u00e7ocuklar\u0131n babay\u0131 simgeleyen totemin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini yasaklayarak ve kad\u0131nlara babadan gelen yasa\u011f\u0131 bu toteme devrederek su\u00e7luluk bilincinden ar\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ayn\u0131 zamanda da totemci toplumun iki temel tabusunu da \u00fcrettiler. Bu durumda, totem yasaklar\u0131 birarada ya\u015faman\u0131n temel kurallar\u0131 haline geldi.<\/p>\n Freud\u2019a g\u00f6re, \u00fcretilen bu totemci k\u00fclt\u00fcr ayn\u0131 zamanda ileride dinin yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturacak par\u00e7alar\u0131 da i\u00e7ermekteydi. Totemi koruma d\u00fc\u015f\u00fcncesi, ge\u00e7mi\u015fin hakl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak unutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flarken, su\u00e7luluk bilincini yat\u0131\u015ft\u0131ran bundan sonra babaya uzla\u015fma amac\u0131yla bir itaati \u00fcreten pratikleri de do\u011furmu\u015ftu. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, babaya kar\u015f\u0131 kazan\u0131lan ilk zafer bir yandan de totem yeme\u011fi \u00e2detiyle birlikte bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Totem hayvan\u0131ndan Tanr\u0131 fikrine ge\u00e7i\u015fte de Freud, Tanr\u0131 i\u00e7in hayvanlar\u0131n kutsall\u0131klar\u0131, Tanr\u0131\u2019ya da hayvanlar\u0131n suretlerinde tap\u0131lmas\u0131 gibi benzerlikleri \u00f6ne s\u00fcrer. Baban\u0131n yerine ge\u00e7irilen ilk fig\u00fcr totemse, bir sonraki fig\u00fcr de Tanr\u0131\u2019d\u0131r Freud\u2019a g\u00f6re ve de bu inan\u00e7 \u201cbabaya \u00f6zlem\u201dden kaynaklan\u0131r. \u0130lk \u00f6ld\u00fcrme eylemi sonras\u0131nda biriken h\u0131n\u00e7 duygusu zamanla azalarak yerini derin bir \u00f6zleme b\u0131rak\u0131r. Zamanla \u00f6ne \u00e7\u0131kan ki\u015filerin ululanmas\u0131, hayvanlar\u0131n evcille\u015ftirilmesiyle totemci k\u00fclt\u00fcr\u00fcn y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve eski baba idealinin canland\u0131r\u0131lmas\u0131 bu noktada \u00f6nemli roller oynar. \u00d6nceden kurban sahnesinde hem sunulan hem de kurban edilen totem, gittik\u00e7e d\u0131\u015fsalla\u015ft\u0131r\u0131lan ve y\u00fckse\u011fe yerle\u015ftirilen Tanr\u0131 fikriyle hayvanlar\u0131n gittik\u00e7e kutsall\u0131klar\u0131n\u0131 yitirmeleri ve Tanr\u0131\u2019ya sunulan sungulara d\u00f6n\u00fc\u015fmelerine yol a\u00e7ar.<\/p>\n Freud, bu kadar yukar\u0131 konumlansa da ilkellerde Tanr\u0131\u2019n\u0131n d\u00fc\u015fmanca duygulardan tamamen ar\u0131nd\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 da idam edilen Tanr\u0131 krallar ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kutland\u0131\u011f\u0131 seremonileri \u00f6rnekleyerek \u00e7izer. Dinlerin geli\u015fiminde Freud o\u011fullardaki su\u00e7luluk bilinci ve isyank\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n da tamamen ortadan kaybolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer. Dinler i\u00e7in bu ikircikli duygular da s\u00fcrekli bir m\u00fccadele alan\u0131 h\u00e2line gelir. Freud\u2019un bu \u015femas\u0131nda, \u0130sa\u2019n\u0131n kendi hayat\u0131n\u0131 kurban ederek karde\u015flerini ilk g\u00fcnahtan ar\u0131nd\u0131rma anlat\u0131s\u0131ndaki \u201cilk g\u00fcnah\u201d\u0131n baba katliyle a\u00e7\u0131klan\u0131r. Bu iddia ile Freud ba\u015f\u0131ndan beri ilkellerden Hristiyanl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n da o k\u00f6kensel edim olan totemci toplumun kurulu\u015funa kadar zincirlemi\u015f olur.<\/p>\n Sonuncu destekleyici arg\u00fcman olarak Freud Yunan Tragedyalar\u0131ndaki ac\u0131 \u00e7eken trajik kahraman ve koroyu \u00f6rnekler. Tiyatro sahnesinde bu kahraman ilk baba oldu\u011fu i\u00e7in, korodakileri su\u00e7tan ar\u0131nd\u0131rma ama\u00e7l\u0131 ba\u015fka bir su\u00e7 \u00fcstlenir. Koro ise onun etraf\u0131nda ac\u0131s\u0131n\u0131 payla\u015fma, onun i\u00e7in \u00fcz\u00fclme, onun ac\u0131s\u0131ndan kendisini sorumlu tutman\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu sanatsal manzaray\u0131 Freud \u0130sa\u2019n\u0131n \u00e7ekti\u011fi ac\u0131lar ve \u00e7evresindekilerle benze\u015ftirir.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, Freud bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla toplum psikolojisini babayla ili\u015fki, duygusal ya\u015famdaki ambivalans, ruhsal olaylar\u0131n ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131m\u0131 gibi ba\u011flamlarda geli\u015ftirme niyeti ta\u015f\u0131r. \u00d6nemli bir bulgu olarak, yaln\u0131zca bireysel psi\u015fik hayatta de\u011fil toplululuk ya\u015fam\u0131nda da bask\u0131laman\u0131n, bask\u0131lad\u0131\u011f\u0131 duygular\u0131n yerini almak yerine onu ba\u015fka \u015fekillerde, belli bir gecikme sonras\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir \u015fekilde tekrar ortaya \u00e7\u0131kmaktan al\u0131koyamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer. Nevrozlular\u0131n su\u00e7luluk bilincinde ruhsal ger\u00e7eklik ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler yatarken, ilkellerde ayn\u0131 bilin\u00e7 edimler ile kendine yer bulur ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 Hristiyan d\u00fc\u015f\u00fcncesinden \u015fu sapmayla sonland\u0131r\u0131r: \u201cba\u015flang\u0131\u00e7ta eylem vard\u0131\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\nS\u00f6z konusu ba\u011f, kurbanl\u0131k hayvan etinde ve kan\u0131nda bulunan, kurban yeme\u011fiyle yeme\u011fe kat\u0131lanlar\u0131n hepsine ge\u00e7en ya\u015fam\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Tarihin ge\u00e7 bir d\u00f6neminde bile insanlar\u0131 birbirlerine kar\u015f\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131lan b\u00fct\u00fcn kan ittifaklar\u0131n\u0131n temelinde b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yatm\u0131\u015ft\u0131r. (s. 211)<\/p><\/blockquote>\n