{"id":389,"date":"2017-10-22T22:29:33","date_gmt":"2017-10-22T19:29:33","guid":{"rendered":"http:\/\/yalpertem.com\/blog\/?p=389"},"modified":"2022-10-03T22:17:17","modified_gmt":"2022-10-03T20:17:17","slug":"jameson-bonaventure-oteli-ve-postmodernizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2017\/10\/22\/jameson-bonaventure-oteli-ve-postmodernizm\/","title":{"rendered":"Jameson, Bonaventure Oteli ve Postmodernizm"},"content":{"rendered":"

\"\"“\u00d6zellikleri[ni] birazdan a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralayaca\u011f\u0131m bina, Los Angeles’in merkezinde, di\u011fer eserlerinin aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli Hyatt Regency otelleri, Atlanta’da Peachtree Center ve Detroit’de Renaissance Center’\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 mimar ve tasar\u0131mc\u0131 John Portman taraf\u0131ndan in\u015fa edilen Westin Bonaventure Oteli. Postmodernizmin b\u00fcy\u00fck mimari modernizmlerin elit (ve \u00dctopyac\u0131) kesinli\u011fine kar\u015f\u0131 retorik savunmas\u0131n\u0131n pop\u00fclist \u00f6zelliklerinden bahsetmi\u015ftim: Di\u011fer bir deyi\u015fle, bu yeni binalar\u0131n bir yandan pop\u00fclist yap\u0131tlar oldu\u011fu, di\u011fer yandan ise Amerikan kent dokusunun mimari \u00f6zelliklerine sayg\u0131 g\u00f6sterdikleri genellikle kabul edilir; yani bu eserler, ileri modernizmin ba\u015f yap\u0131tlar\u0131n\u0131n ve an\u0131tlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, kendilerini \u00e7evreleyen kentin baya\u011f\u0131, ticari g\u00f6sterge-sisteminin i\u00e7ine farkl\u0131, ayr\u0131, y\u00fcksek bir \u00fctopyac\u0131 bir dil yerle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131lar; bunun yerine, art\u0131k amblemle\u015ftirilmi\u015f deyi\u015fle “Las Vegas’dan \u00f6\u011frenildi\u011fi” gibi, bunlarla ayn\u0131 dili konu\u015fmaya, ayn\u0131 leksikonu ve sentaks\u0131 kullanmaya \u00f6zen g\u00f6sterdiler. S\u0131ralanan bu \u00f6zelliklerden ilkinde Portman’\u0131n Bonaventure’\u00fc t\u00fcm savlar\u0131 do\u011frular niteliktedir: Yap\u0131, gerek yerel halk\u0131n gerekse turistlerin heyecanla gezdi\u011fi pop\u00fcler bir binad\u0131r (Portman’\u0131n di\u011fer yap\u0131lar\u0131 bu y\u00f6nden daha ba\u015far\u0131l\u0131 olsa da). Bununla birlikte, kentsel dokunun i\u00e7ine pop\u00fclist bir yap\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilmesi farkl\u0131 bir konudur ve tart\u0131\u015fmaya da bu konuyla ba\u015fl\u0131yoruz. Bonaventure’\u00fcn biri Figueora’da, di\u011fer ikisi ise eski Bunker tepesinden artakalan meyil \u00fczerine in\u015fa edilen y\u00fcksek bah\u00e7elerden ge\u00e7ilerek ula\u015f\u0131lan otelin di\u011fer yan\u0131nda olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kap\u0131s\u0131 var. Bu giri\u015flerden hi\u00e7 biri ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda in\u015fa edilen binalar\u0131n ge\u00e7i\u015finizi \u015fehir soka\u011f\u0131ndan i\u00e7 mekana do\u011fru y\u00f6nlendirdi\u011fi eski otellerin tenteli giri\u015flerine ya da an\u0131tsal “porte cochere”lere benzemez. Bonaventure’\u00fcn giri\u015f yollar\u0131, olduklar\u0131 bi\u00e7imleriyle, yanal ya da daha do\u011frusu, arka kap\u0131larla ilgilidir: Arka bah\u00e7eleri izledi\u011finizde kendinizi kulenin alt\u0131nc\u0131 kat\u0131nda bulursunuz ve orada bile sizi lobiye ula\u015ft\u0131racak asans\u00f6r\u00fc bulabilmeniz i\u00e7in bir kat merdiven inmeniz gerekecektir. Bu arada, Figueroa’da ilk bak\u0131\u015fta \u00f6n giri\u015f kap\u0131s\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen giri\u015f sizi, elinizde bagajlar\u0131n\u0131zla, ikinci katta yer alan al\u0131\u015fveri\u015f balkonuna ula\u015ft\u0131r\u0131r ki buradan ana kay\u0131t masas\u0131na y\u00fcr\u00fcyen merdivenle inmek zorunda kal\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu tuhaf bi\u00e7imde herhangi bir g\u00f6stergeden yoksun giri\u015f yollar\u0131 \u00fczerine belirtmek istedi\u011fi ilk \u015fey, bunlar\u0131n, (Portman’\u0131n u\u011fra\u015fmak zorunda oldu\u011fu maddi s\u0131n\u0131rlamalardan da \u00fczerinde ve \u00f6tesinde) otelin i\u00e7 mekan\u0131nda ba\u015fat bir bi\u00e7imde kendini hissettiren yeni bir kapanm\u0131\u015fl\u0131k kategorisini empoze etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmalar\u0131. Kan\u0131mca, Paris’de Beauborg ya da Toronto’da Eaton Centre gibi di\u011fer baz\u0131 karakteristik postmodern binalarla birlikte Bonaventure, toplam bir uzam, komple bir d\u00fcnya, minyat\u00fcr bir kent olu\u015fturmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r: Bu arada, bu yeni toplam uzam, yeni bir kolektif uygulama, ki\u015filerin sa\u011f[d]a solda dola\u015ft\u0131klar\u0131, birle\u015ftikleri yeni ve tarihsel y\u00f6nden \u00f6zg\u00fcn bir t\u00fcr hiper-kalabal\u0131k uygulamas\u0131n\u0131n yeni bir tarz\u0131na tekab\u00fcl ediyor. Bu nedenle, ideal olarak, Portman’\u0131n Bonaventure’unun minikentinin hi\u00e7 bir giri\u015finin bulunmamas\u0131 gerekir, zira giri\u015f yolu her zaman binay\u0131, kendisini \u00e7evreleyen kentin kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u011flayan diki\u015f izidir; oysa bina, kentin bir par\u00e7as\u0131 olmay\u0131 de\u011fil, onun kopyas\u0131 olmay\u0131, onun yerini almay\u0131 ve ikame etmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bu elbette ki olanak d\u0131\u015f\u0131; buradan da giri\u015fin en yal\u0131n bi\u00e7imde minimuma indirgenmesi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ancak bu kendini \u00e7evreleyen kentten kopu\u015f, Enternasyonal \u00dcslubun kopu\u015fundan farkl\u0131d\u0131r; zira -modernist yeni \u00dctopik uzam\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde reddeti\u011fi bozulmu\u015f ve d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kent dokusundan k\u00f6ktenci bir bi\u00e7imde ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Le Corbusier’nin b\u00fcy\u00fck pilotis<\/em>inde oldu\u011fu gibi -bu an\u0131tsal yap\u0131larda kopu\u015f eylemi daha \u015fiddetli, daha g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir nitelik ta\u015f\u0131r ve son derece ger\u00e7ek simgesel bir anlam\u0131 vard\u0131r (bununla birlikte modernin kozu, kendi “yeni”li\u011finin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc kini i\u00e7inde bu yeni \u00dctopik uzam\u0131n, kendini \u00e7evreleyen kent dokusunu uzamsal dilinin g\u00fcc\u00fcyle sonunda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmektedir). Oysa Bonaventure, Heidegger’in parodisiyle “d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kentin dokusu b\u0131rak \u00f6yle kals\u0131n” der gibidir; ne daha fazla etki, ne de daha geni\u015f proto-politik \u00fctopik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm beklenir ya da arzu edilir.”<\/p>\n

Fredric Jameson, Postmodernizm, ya da Ge\u00e7 Kapitalizmin K\u00fclt\u00fcrel Mant\u0131\u011f\u0131, \u00e7ev. Nuri Pl\u00fcmer & Abd\u00fclkadir G\u00f6lc\u00fc, Nirengi Kitap, 2011 [1991], s.80-4.<\/p>\n