![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/gerhard-richter-s%C3%BCr%C3%BCkleyen-zaman.jpg?resize=400%2C600\")
<\/p>\r\n<\/p>\r\n
Alexander Kluge ve Gerhard Richter, Sils Maria’da bulu\u015fmu\u015flar. Kluge yazm\u0131\u015f, Richter foto\u011fraflar \u00e7ekmi\u015f, bir kitap yapm\u0131\u015flar. Kluge’nin art\u0131k ne denirse \u00f6yk\u00fc, deneme, fragman, vinyet, antet, takvim alt\u0131 yaz\u0131s\u0131 gibi par\u00e7a par\u00e7a yaz\u0131lar\u0131 ve Richter’in foto\u011fraflar\u0131n\u0131n kitab\u0131. Ben kolay\u0131ma geldi\u011fi i\u00e7in yanl\u0131\u015fl\u0131kla hik\u00e2ye diyorum her bir yaz\u0131 par\u00e7as\u0131na. Foto\u011frafl\u0131 kitaplar okumak istedi\u011fim bir d\u00f6nemde b\u00fcy\u00fck bir kitap\u00e7\u0131da kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\r\n
S\u00fcr\u00fckleyen Zaman’daki hik\u00e2yelere dair ilk duyumum transparanl\u0131klar\u0131 ve hafiflikleri. Okuyal\u0131 pek olmad\u0131, birka\u00e7\u0131 hari\u00e7 hi\u00e7bir hik\u00e2yeyi hat\u0131rlam\u0131yorum. Bu benim kitab\u0131 anlamamamla da ilgili olabilir, Kluge’nin bu hik\u00e2yelerle olaylar aras\u0131 bir \u00f6rg\u00fc ya da olay\u0131n \u00f6zg\u00fcl anlam\u0131 yerine ba\u015fka bir \u015feyi, bir \u00e7e\u015fit zaman duyumunu okurda b\u0131rakacak \u015fekilde bir yap\u0131 kurmas\u0131yla da ilgili olabilir. \u0130kincisi olsun l\u00fctfen.<\/p>\r\n
1 Aral\u0131k’ta ba\u015flayan metinler g\u00fcn g\u00fcn 31 Aral\u0131k’a kadar do\u011frusal ilerlerken y\u0131llar Milattan \u00d6nce ve 2000’ler aras\u0131nda s\u0131\u00e7r\u0131yor, 20. y\u00fczy\u0131lda yo\u011funla\u015f\u0131yor. En s\u0131k tekrar edilenler sava\u015f d\u00f6nemleri. Sava\u015f, devrim, \u00e7alkant\u0131 zamanlar\u0131nda zaman\u0131n toplumsal deneyimi genle\u015fiyordu, Harvey b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyordu sanki. Ayn\u0131 durum bireysel deneyimin yo\u011funla\u015fmalar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erli; a\u015fk, yas, \u00f6l\u00fcm, bunal\u0131m. Kluge i\u00e7in, aral\u0131k ay\u0131 boyunca, takvimler de\u011fi\u015ftirilirken bir g\u00fcn bile yitirilmemi\u015f. Fakat y\u0131llar \u00f6zenle veya \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mla se\u00e7ilmi\u015f.<\/p>\r\n
Arka kapakta Sebald’\u0131n “Alexander Kluge… yazarlar\u0131n en bilgesi” al\u0131nt\u0131s\u0131 var. Bu kitaba dair s\u00f6ylenip s\u00f6ylenmedi\u011fi belirsiz, Kluge’nin t\u00fcm yazd\u0131klar\u0131na not olarak d\u00fc\u015f\u00fclebilir. Bilmiyoruz. Sonra Goodreads’de Bel\u00e7ikal\u0131 bir kullan\u0131c\u0131 Donato<\/em>, (tarihi) olaylar\u0131n \u015fiirsel bir anlat\u0131m\u0131n\u0131 buldu\u011fu, hik\u00e2ye ve tarih aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 bulan\u0131kla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kitab\u0131 Sebaldian olarak an\u0131yor. Girdap d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p ayn\u0131 yere s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor y\u00fck\u00fcn\u00fc. Ek\u015fis\u00f6zl\u00fck’te Kluge i\u00e7in Godard’\u0131n daha entelekt\u00fcel h\u00e2li oldu\u011funa dair vurgular var. Ben hep Kluge’yi Harun Farocki’den do\u011fru hat\u0131rl\u0131yorum ama net de\u011fil yapt\u0131klar\u0131. Hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m iki \u00f6zelli\u011fi, Marksist’li\u011fi ve deneyselli\u011fi. Youtube’da Ben Lerner ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131, ana dilinde \u015fiirler okuyor yazar. Google Scholar’da “The Future of Futurity”, “Documents, photography, postmemory”, “Raw materials for the imagination”, “Critical Storytelling and Diabolical Dialectics” vb. ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalelerle an\u0131l\u0131yor. Yak\u0131nlarda vefat eden Elsaesser de “The stubborn persistence of Alexander Kluge” diye makale yazm\u0131\u015f. Gecikmi\u015f makaleler, 17 Aral\u0131k 1931’e kadar t\u00fcketilmeliler.<\/p>\r\n Okurken s\u0131k s\u0131k art arda dizilmi\u015f metinler aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 \u00e7ekip \u00e7\u0131kartmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ama ba\u015faramad\u0131m. S\u0131k\u0131 bir ba\u011f bulamasam da b\u00fct\u00fcn kitaba sinen bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 sezebildim. B\u00fcy\u00fck tarihsel olaylar\u0131n detaylar\u0131n\u0131 dramatikle\u015ftirerek ve ba\u015fka ihtimallere a\u00e7arak anlat\u0131yor Kluge. Zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sapmalarla, ileri geri s\u0131\u00e7ramalarla, dini ve kurumsal d\u00fczenlemelerle, k\u00fclt\u00fcrel al\u0131\u015fkanl\u0131klarla, bilimsel olaylarla hep birlikte okuyor. Hep tikelden yola \u00e7\u0131k\u0131yor, evrensele var\u0131yor ya da varm\u0131yor. Foto\u011fraflarla birlikte anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Dallarda biriken karlar. Net se\u00e7ilemeyen manzara. Bir \u015fato olabilir desenin arkas\u0131nda.<\/p>\r\n Pasaj al\u0131nt\u0131lamaya davet eden kitaplardan. Okuryazar TV zaman\u0131nda 5-7 Aral\u0131k 1942<\/a>‘yi payla\u015fm\u0131\u015f, NY Books da ayn\u0131 g\u00fcn\u00fc<\/a>. Demek en payla\u015f\u0131las\u0131 b\u00f6l\u00fcm oymu\u015f. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00fczerine bu kadar \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnen Avrupal\u0131 yazarlar\u0131 okumasam b\u00fcy\u00fck sava\u015f haf\u0131zamda asla bu denli g\u00fc\u00e7l\u00fc yer etmeyecekti. \u00d6te yandan, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m toplumun haf\u0131zas\u0131nda b\u00f6ylesi bir yeri olmayan, \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u015fiddette deneyimlenmeyen olaylarla kitaplarda bu s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmek bende bir ikincil haf\u0131za kurulumuna yol a\u00e7\u0131yor mu diye de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum bazen. Sadece bu sava\u015f i\u00e7in de\u011fil, b\u00fct\u00fcn bir k\u00fclt\u00fcrel bellek i\u00e7in. Benim zaman\u0131mda s\u00fcr\u00fcklenen, ta\u015f\u0131nan, terk edilemeyen ne?<\/p>\r\n “<\/p>\r\n 27 Aral\u0131k 2003:<\/strong> Kad\u0131n kendini mahpus hissediyordu. \u00d6n\u00fcnde kendisi i\u00e7in hi\u00e7bir zaman kabul etmedi\u011fi bir ya\u015f grubuna kap\u0131 a\u00e7an y\u0131llar vard\u0131. Etraf\u0131nda ve kalbinde sevdi\u011fi iki erke\u011fin \u00f6fkeli yar\u0131\u015f\u0131. Asl\u0131nda u\u00e7ar\u0131 tabiatl\u0131 insanlard\u0131, ama b\u00f6yle olmas\u0131 a\u015fk\u0131 \u00f6ld\u00fcrmez.<\/p>\r\n D\u00f6nmek istiyordu. \u0130\u00e7inde baban\u0131n s\u00f6yledi\u011fini yapmaktan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyin gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 bir zamana, sevilen bir otoritenin y\u00f6netti\u011fi bir hayata ka\u00e7mak.<\/p>\r\n Noel g\u00fcnleri, yani o heyecanl\u0131 bayramdan Y\u0131lba\u015f\u0131’na kadar olan g\u00fcnler, her ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc keser. \u0130nsan\u0131 hat\u0131rayla doyururlar. \u015eehrin \u00fcst\u00fcnde nemli bat\u0131 esintisi.<\/p>\r\n \u00c7OCUKLUK ZAMANINA G\u00d6T\u00dcREN GER\u00c7EK H\u0130\u00c7B\u0130R YOL olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bundan ba\u015fka bir ka\u00e7\u0131\u015f yolu g\u00f6remiyordu. Yok etme s\u00fcrecini \u00f6zenle haz\u0131rlad\u0131. Arabay\u0131, hortumu, egzoza ba\u011flant\u0131 par\u00e7as\u0131n\u0131. Yer olarak bir orman yolunu se\u00e7ti, buras\u0131 bir zamanlar babayla y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapt\u0131klar\u0131 y\u00fcr\u00fcnebilecek bir\u00e7ok g\u00fczerg\u00e2ha a\u00e7\u0131l\u0131yordu. Ola\u011fan al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ZORAK\u0130 denecek miktarda, bir \u015fi\u015fe viski i\u00e7ti, oturup bekledi, kurdu\u011fu TOPLAM D\u00dcZENE\u011e\u0130N etkisini g\u00f6stermesini bekledi, \u00f6ks\u00fcrd\u00fc. Kendisini \u00e7ekici, canl\u0131, h\u00e2l\u00e2 gen\u00e7 kad\u0131n olarak tan\u0131yan herkes i\u00e7in ortadan kaybolaca\u011f\u0131 akl\u0131na gelince g\u00f6zleri ya\u015fard\u0131. O art\u0131k iyice g\u00f6rememi\u015ftir, diyordu yak\u0131n arkada\u015flar\u0131ndan biri sonradan. D\u0131\u015far\u0131da, araban\u0131n \u00f6n cam\u0131n\u0131n ard\u0131nda kar yerine ya\u011fmur ya\u011f\u0131yordu.<\/p>\r\n 28 Aral\u0131k 1989: CUMHUR\u0130YET SARAYI [10], m\u00fchendislerin gururu. G\u00fcn boyu, ta gece yar\u0131lar\u0131ndan sonras\u0131na kadar b\u00fct\u00fcn mek\u00e2nlar tutulmu\u015f. “Bu kadar kutlama hi\u00e7 olmam\u0131\u015ft\u0131!” Ana salondaki, eskiden Halk Meclisi \u00fcyelerinin oturdu\u011fu koltuk s\u0131ralar\u0131 tersanelerde gemileri kald\u0131ran mekanizmaya benzer bir d\u00fczenekle kald\u0131r\u0131l\u0131yor, b\u00f6ylece ortaya bir balo salonu \u00e7\u0131k\u0131yor. Burada 186 masada oturuldu, sonra alt\u0131 pistte dans edildi. Cumhuriyet’te HO-Gastst\u00e4tten’in [11] i\u015fletti\u011fi hi\u00e7bir lokanta bu saray olay\u0131yla boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015femez. Gece saat d\u00f6rde do\u011fru b\u00fct\u00fcn misafirler gitti. Kap\u0131c\u0131lar bir kadeh bir \u015fey i\u00e7mek i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131yor. Temizlik personeli \u00e7\u0131kageliyor, ortal\u0131\u011f\u0131 topluyor. Ne mutluluk, insan\u0131n i\u015finin ba\u015f\u0131nda olmas\u0131, nas\u0131l bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131kla bitiyor e\u011flence. Mutfak personeli daha uzun bir zaman birlikte oturuyor. \u0130nsan, insan\u0131n sobac\u0131\u011f\u0131.<\/p>\r\n M\u00fchendislerin Gururu<\/p>\r\n Ben, ki eskiden m\u00fchendis ve Magdeburg’da \u00fcst d\u00fczeyde bir yolda\u015ft\u0131m, \u015fimdi sade vatanda\u015f\u0131m, yani Oschersleben’de yerel k\u00fclt\u00fcr ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131y\u0131m. Magdeburg’daki \u015eehir M\u00fczesi’yle ba\u011flant\u0131m daha devam ediyor.<\/p>\r\n Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lardan biri bana gurur vermekte. Bilindi\u011fi gibi, DDR [12] devletinin topraklar\u0131 \u00fczerindeki b\u00fct\u00fcn in\u015faatlarda kullan\u0131lm\u0131\u015f olan en iyi \u0130sve\u00e7 \u00e7eli\u011fi Cumhuriyet Saray\u0131’n\u0131n yap\u0131s\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bina y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra, bu hurdadan 14 vagon dolusu Dubai’ye sat\u0131ld\u0131 ve orada d\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek kulesinde, \u00e7at\u0131n\u0131n ucundan on iki metre a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda kullan\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece bizim eski d\u00fcnyam\u0131zdan bir par\u00e7a hayatta kalm\u0131\u015f oluyor. Gezegenimizi 6032 y\u0131l\u0131nda gezecek olan uzayl\u0131lar (Dubai’deki kulenin bor\u00e7lanmaya ra\u011fmen ayakta kalmas\u0131 \u015fart\u0131yla) bu metal kal\u0131nt\u0131y\u0131 “halk mal\u0131” olarak tan\u0131mlayabilirler, t\u0131pk\u0131 Pompei’de, Herculaneum enkaz\u0131n\u0131n alt\u0131nda Antik \u00c7a\u011f sanat hazinelerinin bulunmas\u0131 gibi. Bununla ilgili olarak, bu Aral\u0131k ay\u0131 \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce “Heimatfreund’da” [13] k\u0131sa bir yorum yay\u0131mlamay\u0131 ba\u015fard\u0131m.<\/p>\r\n “<\/p>\r\n Alexander Kluge & Gerhard Richter, S\u00fcr\u00fckleyen Zaman, \u00e7ev. Tevfik Turan, Everest Yay\u0131nlar\u0131, 2015, s. 86-9.<\/p>\r\n \u00c7evirmenin Notlar\u0131:<\/strong>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/alexander-kluge-s%C3%BCr%C3%BCkleyen-zaman.jpg?resize=350%2C528\")
<\/p>\r\n
[10] Cumhuriyet Saray\u0131 (Palast der Republik) Demokratik Alman Cumhuriyeti’nin (DDR) ba\u015f\u015fehri Do\u011fu Berlin’in merkezinde, 1973-76 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, eski Berlin \u015eehir Saray\u0131 arazisi \u00fczerindeki 15.300 m2’lik bir alana, bu \u00fclkedeki serbest \u00e7elik konstr\u00fcksiyona sahip ilk bina olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve DDR Parlamentosu’nu ayr\u0131ca bir\u00e7ok etkinlik mek\u00e2n\u0131n\u0131 ve K\u00fclt\u00fcr Evi kurumunun baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini i\u00e7eriyordu. 1990 y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde asbest i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in kapat\u0131ld\u0131, 1998-2003 aras\u0131nda havaya asbest yayan k\u0131s\u0131mlar\u0131 temizlendi, 2006’da ise y\u0131k\u0131lmas\u0131na karar verildi.
[11]\u00a0 “Ho-Gastst\u00e4tten”, Do\u011fu Almanya’n\u0131n \u00fclke \u00e7ap\u0131nda lokanta i\u015fletmecili\u011fi yapan devlet kurulu\u015fuydu.
[12] DDR Alman Demokratik Cumhuriyeti, Do\u011fu Almanya.
[13] “Memleket Dostu”. Yerel k\u00fclt\u00fcr ve tarih ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla ilgili olarak kullan\u0131lan “Heimat” kelimesinin ayn\u0131 zamanda, 19. y\u00fczy\u0131ldan bu yana modernizme ve k\u00fcreselli\u011fe kar\u015f\u0131 tav\u0131rlar alan ve Nasyonal Sosyalist k\u00fclt\u00fcrde iyice bask\u0131n hale gelen \u015fovenist bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 vard\u0131r.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"