Maurice Merleau-Ponty’yi en eri\u015filebilir metni olan radyo program\u0131 kayd\u0131 Alg\u0131lanan D\u00fcnya ile okumaya ba\u015flad\u0131m. Her filozofa b\u00f6yle bir “yeni ba\u015flayanlar” kitab\u0131 l\u00e2z\u0131m. Felsefe metinlerini \u00e7ok yava\u015f okuyorum, pek de anlam\u0131yorum. Ama art\u0131k denesem iyi olur, bazen hep fasit daireler i\u00e7inde, benzer \u015feyleri okudu\u011fumu, okuduklar\u0131mdan yola \u00e7\u0131karak da ayn\u0131 \u015feyleri ya da k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00fcmeye k\u0131st\u0131r\u0131lm\u0131\u015f benzer \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc hissediyorum.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Bu k\u0131sac\u0131k (75 sayfa) kitap, ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m vakte yo\u011fun bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f sa\u011flad\u0131. Bal \u00fczerinden \u00f6rnekledi\u011fi duyumsama k\u0131sm\u0131n\u0131 not ediyorum ki ileride bir merkezi imaj olarak buradan do\u011fru hat\u0131rlayabileyim. Sartre’dan devralm\u0131\u015f bal ile fenomenoloji yapma fikrini anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla. Elleri berbat eden bal, bir amat\u00f6r i\u00e7in yenmesi bir m\u00fccadele olan bal. Gizemli ve otonom bal. Nesnelerle, g\u00f6zlemlediklerimizle, deneyimlediklerimizle i\u00e7 i\u00e7eli\u011fimizi kafam\u0131za vuran bir bal.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m birisi, annesinin her y\u0131l kilosunu birka\u00e7 bin liraya satt\u0131\u011f\u0131, \u00fc\u00e7-d\u00f6rt kilo bal \u00fcretti\u011fini (ar\u0131lara \u00fcrettirdi\u011fini), kendisinin ise hayat\u0131 boyunca hi\u00e7 bu baldan yiyememi\u015f oldu\u011funu anlatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n
“<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
\u00d6rne\u011fin bal. Aheste bir s\u0131v\u0131d\u0131r bal; belli bir k\u0131vam\u0131 vard\u0131r, ele gelir ama tutulur tutulmaz da parmaklar\u0131n aras\u0131ndan sinsice s\u0131yr\u0131l\u0131verir, ne yap\u0131p edip kendine geri d\u00f6ner. Kendisine bir bi\u00e7im verilir verilmez da\u011f\u0131lmakla kalmaz, onu tutmak isteyenin eline yap\u0131\u015farak rolleri tersine \u00e7evirir. Canl\u0131 el, bulgulayan el, daha demin nesnesine egemen oldu\u011funu sanarken, \u015fimdi bal\u0131n \u00e7ekim alan\u0131na girmi\u015ftir, kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki varl\u0131\u011fa bulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00fczel \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyi bize b\u0131rakan Sartre \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Bir anlamda, burada elde tutulan \u015feyde ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir uysall\u0131k var, bir s\u0131rna\u015f\u0131k k\u00f6pek ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 var; ama bir anlamda da bu uysall\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda, elde tutulan \u015fey elde tutan\u0131 alttan alta kendine mal eder. (7)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Bal\u0131n k\u0131vam\u0131 gibi bir nitelik ancak v\u00fccutlu \u00f6zneyle o niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan nesne aras\u0131nda kurdu\u011fu diyalog yoluyla anla\u015f\u0131labilir; b\u00fct\u00fcn bir insan tutumunu simgeleyebilmesi de bundan; bu niteli\u011fin bir tan\u0131m\u0131 varsa insani bir tan\u0131md\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
\u015eimdi bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda her nitelik \u00f6b\u00fcr duygulara \u00f6zg\u00fc niteliklere kap\u0131 a\u00e7ar. Bal \u015fekerlidir. \u015eeker tad\u0131 ise (“yutkunmaya kar\u015f\u0131n bir s\u00fcre a\u011f\u0131zdan \u00e7\u0131kmayan kal\u0131c\u0131 tat”(8)) tatlar aras\u0131nda yap\u0131\u015fkan bir varolu\u015ftur, t\u0131pk\u0131 dokular aras\u0131nda bal\u0131n yo\u011fun k\u0131vam\u0131 gibi. Bal\u0131n yo\u011fun oldu\u011funu s\u00f6ylemekle bal\u0131n \u015fekerli oldu\u011funu s\u00f6ylemek ayn\u0131 \u015feyi farkl\u0131 bi\u00e7imlerde s\u00f6ylemektir, \u015feyin bizimle kurdu\u011fu belli bir ili\u015fkiyi, bizde uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ya da bize dayatt\u0131\u011f\u0131 belli bir tutumu betimlemektir, \u00f6zg\u00fcr \u00f6zneyi ba\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131\u015f\u0131n\u0131, kendine \u00e7ekip b\u00fcy\u00fcleyi\u015fini dile getirmek. Bal d\u00fcnyan\u0131n v\u00fccuduma ve bana y\u00f6nelik belli bir tutumudur. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki sahip oldu\u011fu farkl\u0131 nitelikler s\u0131rf yanyana durmaz, bal\u0131n varolu\u015f ya da davran\u0131\u015f bi\u00e7iminin d\u0131\u015favurumlar\u0131 olmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hepsi bir ve ayn\u0131d\u0131r. \u015eeyin birli\u011fi niteliklerinin arkas\u0131nda yatmaz, her bir nitelik o \u015feyin birli\u011fini do\u011frular, niteliklerin her biri \u015feyin tamam\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
“<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
(7) Jean-Paul Sartre, L’\u00catre et le n\u00e9ant<\/em>, Paris, Gallimard, 1943; yeni bas\u0131m\u0131: “Tel” dizisi, 1976, s. 671. (8) A.g.y.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Maurice Merleau-Ponty, Alg\u0131lanan D\u00fcnya, Metis Yay\u0131nlar\u0131, \u00e7ev. \u00d6mer Ayg\u00fcn, 2014 [1948], 4. bas\u0131m, s. 28-30.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/maurice-merleau-ponty-alg%C4%B1lanan-d%C3%BCnya.jpg?resize=337%2C520\")
<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n