![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/sebald-gocmenler.png?resize=314%2C475\")
<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n“<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Gece al\u0131nan bu notlar\u0131 \u0130stanbul’a var\u0131\u015f g\u00fcn\u00fcndeki daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm izliyordu. Ambros 15 Eyl\u00fclde, d\u00fcn \u00f6\u011fleden evvel Pire’den ayr\u0131ld\u0131k, diye yaz\u0131yor. Kara yolculu\u011fu biraz yorucuydu. Deniz sakin. G\u00fcvertedeki tentenin alt\u0131nda dinleniyoruz. Hi\u00e7 bu kadar mavi bir su g\u00f6rmedim. Ger\u00e7ek lacivert. Bu sabah \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131’n\u0131 ge\u00e7tik. S\u00fcr\u00fcyle karabatak. \u00d6\u011fleden sonran\u0131n erken saatinde Do\u011fu’nun ba\u015fkenti, \u00f6nce bir serap gibi, sonra ye\u015fil a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve reng\u00e2renk evleriyle gittik\u00e7e belirginle\u015ferek kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Evlerin \u00f6n\u00fcnde ve aras\u0131nda, i\u00e7i\u00e7e girmi\u015f, en hafif esintide k\u0131p\u0131rdayan gemi direkleri ve gene sallan\u0131yormu\u015f izlenimi veren minareler. Trieste’li kaptan\u0131n \u00fccretini \u00f6dedikten sonra Pera\u00a0Palas<\/em>‘a gittik. Salona girdi\u011fimizde ikindi \u00e7ay\u0131 vreiliyor. Cosmo misafir defterine bir\u015feyler yaz\u0131yor: Freres Solomon, New York, en route pour la Chine. (Solomon karde\u015fler, New York, \u00c7in’e gidiyorlar). “Pera,<\/em>” diyor resepsiyon \u015fefi soruma yan\u0131t olarak, “pera\u00a0\u00f6b\u00fcr\u00a0taraf<\/em> demektir.” \u0130stanbul’un \u00f6b\u00fcr taraf\u0131. Yumu\u015fak bir orkestra m\u00fczi\u011fi salonu kapl\u0131yor. Balo salonunun \u00e7ekilmi\u015f olan t\u00fcl perdelerine dans eden \u00e7iflerin g\u00f6lgeleri vuruyor. Sesi \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc titreklikte bir kad\u0131n, Quand l’amour meurt, diye \u015fark\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. (A\u015fk \u00f6l\u00fcnce). Merdiven ve odalar muhte\u015fem. Banyolarda b\u00fcy\u00fck k\u00fcvetler. Balkondan Hali\u00e7 manzaras\u0131. Ak\u015fam oluyor. Al\u00e7ak \u00e7at\u0131lara inen, \u015fehrin derinliklerinden y\u00fckselip camilerin kur\u015funi kubbelerini ku\u015fatan ve hava kararmadan \u00f6nce \u0131\u015f\u0131klar\u0131 \u00f6zellikle parlak g\u00f6z\u00fcken minare tepelerini de i\u00e7ine al\u0131p yutan karanl\u0131\u011f\u0131 izliyoruz. – Ambros, bundan sonraki notlar\u0131na tarih atmam\u0131\u015f. Kimse, diyor, b\u00f6yle bir \u015fehri g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne getiremez. O kadar bina, ye\u015filin onca tonu. G\u00f6\u011fe do\u011fru uzanan \u00e7am f\u0131st\u0131\u011f\u0131 a\u011fa\u00e7lar\u0131. Akasyalar, mantar me\u015feleri, firavun incirleri, \u00f6kalipt\u00fcs, ard\u0131\u00e7, defne, hepsi ger\u00e7ek a\u011fa\u00e7 cennetleri, ve sonra derinle\u015fen g\u00f6lgeler ve f\u0131\u015f\u0131ldayan dereler, bir de \u00e7e\u015fmeler ve korular. Her gezinti, s\u00fcrprizler, hatta \u00fcrk\u00fcn\u00e7 olaylarla dolu. G\u00f6r\u00fcnt\u00fc bir oyundaki sahneler gibi s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015fiyor. Saray benzeri yap\u0131lar\u0131n bulundu\u011fu bir sokak bir u\u00e7urumla son buluyor. Bir tiyatroya giriyorsunuz ve fuayeden k\u00fc\u00e7\u00fck bir ormana \u00e7\u0131k\u0131yorsunuz; sonra karanl\u0131k ve giderek daralan bir ara soka\u011fa giriyorsunuz, yolunuzu bulamamaktan korkarak son bir umutla bir k\u00f6\u015feyi d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde birden b\u00fct\u00fcn \u015fehrin ayaklar\u0131n\u0131z\u0131n alt\u0131na serildi\u011fi mimber gibi bir yerde durdu\u011funuzu farkediyorsunuz. \u00c7orak bir tepeyi biteviye t\u0131rmand\u0131ktan sonra g\u00f6lgelik bir vadiye ula\u015f\u0131yorsunuz, bir bah\u00e7e kap\u0131s\u0131nda girdiniz ama gene sokaktas\u0131n\u0131z, \u00e7ar\u015f\u0131da bir i\u015finiz \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ama aniden mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n ortas\u0131ndas\u0131n\u0131z. \u00d6l\u00fcm\u00fcn kendisi gibi \u0130stanbul’un mezarl\u0131klar\u0131 da ya\u015famla i\u00e7i\u00e7e. Bu \u015fehirde her \u00f6len i\u00e7in bir selvi dikildi\u011fi s\u00f6ylenir. A\u011fa\u00e7lar\u0131n i\u00e7i\u00e7e dallar\u0131nda g\u00fcvercinler yuva yapm\u0131\u015ft\u0131r. Gece olunca yak\u0131n\u0131r gibi ku\u011furmay\u0131 b\u0131rak\u0131r, \u00f6l\u00fclerin suskunlu\u011funu payla\u015f\u0131rlar. Sessizli\u011fin \u00e7\u00f6kmesiyle yarasalar ortaya \u00e7\u0131kar ve h\u0131zl\u0131 h\u0131zl\u0131 bildik yollar\u0131na giderler. Cosmo onlar\u0131n her \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. – \u015eehrin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yap\u0131lar s\u0131rf ah\u015fap. Al\u00e7ak sivri \u00e7at\u0131lar\u0131 ve \u00f6n balkonlar\u0131yla kahverengi ve gri renkli, direkleri ve tahtalar\u0131 eskimi\u015f evler. Yahudi mahallesi de ayn\u0131 tarzda yap\u0131lm\u0131\u015f. Bug\u00fcn oradan ge\u00e7erken bir soka\u011f\u0131n k\u00f6\u015fesinden, mavi da\u011f s\u0131ralar\u0131 ve karl\u0131 zirvesiyle uzakta y\u00fckselen Uluda\u011f g\u00f6z\u00fcm\u00fcze ili\u015fti. Bir an kalbim yerinden f\u0131rlayacak gibi oldu, sanki buras\u0131 \u0130svi\u00e7re ya da kendi \u00fclkemdi…<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Ey\u00fcp’te bir ev bulduk. \u00dc\u00e7 soka\u011f\u0131n kesi\u015fti\u011fi bir meydan\u0131n \u00fcst taraf\u0131nda, eski bir k\u00f6y camisinin yan\u0131nda. Burada kald\u0131r\u0131m ta\u015f\u0131 d\u00f6\u015feli ve budanm\u0131\u015f \u00e7\u0131narlarla \u00e7evrili bir alan\u0131n ortas\u0131nda mermerden, yuvarlak bir \u00e7e\u015fme var. \u0130\u00e7 taraflardan gelen ahali \u015fehre gitmeden burada mola veriyor. Sebze sepetleriyle \u00e7ift\u00e7iler, \u00e7ingeneler, ip cambazlar\u0131 ve ay\u0131 oynat\u0131c\u0131lar\u0131. Burada ne araba ne de ba\u015fka bir ta\u015f\u0131t olmamas\u0131 beni \u015fa\u015f\u0131rt\u0131yor. Herkes yaya, olsa olsa y\u00fck hayvanlar\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. Sanki tekerlek hen\u00fcz ke\u015ffedilmemi\u015f. Yoksa zaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda m\u0131y\u0131z? 24 Eyl\u00fcl \u2014 Evin arkas\u0131nda bir bah\u00e7e, daha do\u011frusu birer incir ve nar a\u011fac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu bir t\u00fcr avlu var. Bir de ot k\u00fcmeleri – biberiye, ada\u00e7ay\u0131, mersin, melisa. Afyon. Arka taraftaki mavi boyal\u0131 kap\u0131dan i\u00e7eri giriliyor. Giri\u015fteki geni\u015f b\u00f6l\u00fcm ta\u015f levhalarla kapl\u0131 ve beyaz badanal\u0131. Duvarlar kar gibi. Mobilyas\u0131 yok denecek kadar az odalar, evin bo\u015f ve terkedilmi\u015f oldu\u011fu izlenimini veriyor. Cosmo perili bir ev tuttu\u011fumuzu s\u00f6yl\u00fcyor. Ah\u015fap bir merdiven, \u00e7at\u0131 kat\u0131ndaki asman\u0131n \u00e7ardak i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc terasa \u00e7\u0131k\u0131yor. Yan\u0131m\u0131zdaki minarenin \u015ferefesinde c\u00fcce gibi bir m\u00fcezzin. Bize o kadar yak\u0131n ki neredeyse y\u00fcz hatlar\u0131n\u0131 se\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcn. Ezan okunmaya ba\u015flamadan bize selam veriyor. – \u00c7at\u0131daki asman\u0131n alt\u0131nda buradaki ilk ak\u015fam yeme\u011fini yiyoruz. A\u015fa\u011f\u0131da Hali\u00e7’te, binlerce mavna birbirlerinin yan\u0131ndan ge\u00e7iyor ve daha ileride, sa\u011fda, ufuk \u00e7izgisine kadar \u0130stanbul \u015fehri devam ediyor. Batan g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda kar\u015f\u0131daki bulut k\u00fcmeleri ate\u015f rengi, bak\u0131r ve erguvani. Sabaha kar\u015f\u0131 kula\u011f\u0131m\u0131za, o zamana dek hi\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tedirgin edici bir ses geliyor. Sanki uzaktan, bir meydanda ya da da\u011fda toplanm\u0131\u015f bir kalabal\u0131\u011f\u0131n u\u011fultusu bize kadar geliyor. \u00c7at\u0131ya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00f6z alabildi\u011fine uzanan, siyah-beyaz desenli, dalgalanan bir sayvanla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. G\u00fcneye gitmekte olan say\u0131s\u0131z leylek. Sabah Hali\u00e7 k\u0131y\u0131s\u0131nda bir kahvede otururken h\u00e2l\u00e2 bundan konu\u015fuyoruz. Yerden biraz y\u00fcksekteki \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131k terasta iki ermi\u015f gibiyiz. B\u00fcy\u00fck yelkenliler \u00e7ok yak\u0131n\u0131m\u0131zdan ge\u00e7iyor. Onlar\u0131 \u00e7evreleyen havay\u0131 hissediyoruz. F\u0131rt\u0131na oldu\u011funda, diyor lokanta sahibi, insan pencereyi kiri\u015fleriyle beraber yere indireceklerini ya da bir \u00e7i\u00e7ek saks\u0131s\u0131n\u0131 pervazdan d\u00fc\u015f\u00fcreceklerini san\u0131yor. \u2014 17 Ekim: Yazd\u0131klar\u0131m\u0131n azalmas\u0131n\u0131n nedeni \u00e7ok me\u015fgul olmam\u0131z de\u011fil, bilakis, av\u00e2relik. D\u00fcn bir T\u00fcrk sandal\u0131yla Hali\u00e7’ten yukar\u0131 do\u011fru gittik ve Bo\u011faz’\u0131n Anadolu yakas\u0131n\u0131 sa\u011f\u0131m\u0131za alarak yola devam ettik. Varo\u015flar geride kald\u0131. A\u011fa\u00e7l\u0131kl\u0131 kayal\u0131klar, her mevsim ye\u015fil kalan \u00e7al\u0131larla kapl\u0131 tepecikler. Arada tek t\u00fck villalar ve beyaz boyal\u0131 yazl\u0131k evler. Bir kez \u00e7ok say\u0131da yunus \u00e7evremizi sard\u0131. Belki y\u00fcz, belki bin taneydiler. B\u00fcy\u00fck bir domuz s\u00fcr\u00fcs\u00fc gibi burunlar\u0131yla suyu tar\u0131yor, \u00e7evremizde tekrar tekrar d\u00f6n\u00fcyor, sonunda ba\u015flar\u0131n\u0131 suya dald\u0131r\u0131p kayboluyorlard\u0131. Derin koylardaki dallar, d\u00f6nenen ak\u0131nt\u0131l\u0131 sulara kadar uzan\u0131yordu. Onlar\u0131n altlar\u0131ndan ge\u00e7tik ve birka\u00e7 k\u00fcrek darbesiyle sessiz bir limana vard\u0131k. R\u0131ht\u0131mda iki adam bir zar oyunu oynuyordu. Etrafta ba\u015fka kimse yoktu. K\u00fc\u00e7\u00fck bir caminin kap\u0131s\u0131na yakla\u015ft\u0131k. \u0130\u00e7erinin yar\u0131 karanl\u0131\u011f\u0131nda gen\u00e7 bir adam bir k\u00f6\u015fede oturmu\u015f, Kuran okuyordu. G\u00f6zleri kapal\u0131yd\u0131 ve al\u00e7ak sesle bir\u015feyler m\u0131r\u0131ldan\u0131yor, v\u00fccudunun \u00fcst k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6ne arkaya sall\u0131yordu. Odan\u0131n ortas\u0131nda bir k\u00f6yl\u00fc ikindi namaz\u0131n\u0131 k\u0131l\u0131yor, tekrar tekrar aln\u0131n\u0131 yere yasl\u0131yordu. Sonra, bana sonsuzluk kadar uzun gelen bir s\u00fcre boyunca ayn\u0131 pozisyonda kal\u0131yordu. Ayak tabanlar\u0131 kap\u0131dan vuran \u0131\u015f\u0131kta parl\u0131yordu. En sonunda aya\u011fa kalkt\u0131, fakat ondan \u00f6nce omuzlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnden, \u00fcrkek \u00fcrkek sa\u011fa sola bakt\u0131 \u2014 arkas\u0131ndaki koruyucu meleklerini selaml\u0131yor, dedi Cosmo. Gitmeye haz\u0131rland\u0131k ve caminin yar\u0131 karanl\u0131\u011f\u0131ndan liman\u0131n kum beyaz\u0131 ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131k. \u00c7\u00f6l gezginleri gibi elimizi g\u00fcne\u015ften kama\u015fan g\u00f6zlerimize siper etmi\u015f y\u00fcr\u00fcrken, kar\u015f\u0131m\u0131za semirmi\u015f bir horoz b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, gri ve \u015fa\u015fk\u0131n bir g\u00fcvercin \u00e7\u0131kt\u0131. Bunun pe\u015finden dar bir soka\u011fa girdik ve oniki ya\u015flar\u0131nda bir dervi\u015fle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Yere kadar uzanan, \u00e7ok geni\u015f bir elbise ve \u00fcst\u00fcne tam oturan, elbisesi gibi en iyi ketenden bir ceket giyiyordu. Bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fczellikteki o\u011flan\u0131n ba\u015f\u0131nda deve t\u00fcy\u00fcnden, y\u00fcksek ve kenars\u0131z bir \u015fapka vard\u0131. Ona T\u00fcrk\u00e7e bir\u015feyler s\u00f6yledim ama hi\u00e7 konu\u015fmadan bize bakmaya devam etti. Eve d\u00f6nerken kay\u0131\u011f\u0131m\u0131z, koyu ye\u015fil yaprakl\u0131 a\u011fa\u00e7larla \u00f6rt\u00fcl\u00fc kayal\u0131klar\u0131n yan\u0131ndan kayar gibi ge\u00e7ti. G\u00fcne\u015f batm\u0131\u015ft\u0131, deniz sanki g\u00f6lgeli bir d\u00fczl\u00fckt\u00fc, fakat tepelerde tek t\u00fck \u0131\u015f\u0131klar h\u00e2l\u00e2 yan\u0131p s\u00f6nmekteydi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n K\u00fcrek \u00e7ekmekte olan Cosmo, buraya bir foto\u011fraf\u00e7\u0131yla tekrar gelip dervi\u015f \u00e7ocu\u011fun foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmek istedi\u011fini s\u00f6yledi…<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n 26 Ekimde Ambros \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: Bug\u00fcn st\u00fcdyodan beyazl\u0131 \u00e7ocu\u011fun foto\u011fraflar\u0131n\u0131 ald\u0131k. Sonra Chemins\u00a0de\u00a0Fer\u00a0Orientaux<\/em> ve Banque\u00a0Ottomane<\/em>‘dan yolculu\u011fumuzla ilgili bilgi edindik. Ayr\u0131ca Cosmo’ya ve kendime birer T\u00fcrk k\u0131yafeti ald\u0131m. Ak\u015fam saatlerini tarifelere, haritalara ve Karl Baedecker’in yolculuk kitaplar\u0131na bakarak ge\u00e7irdik.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n \u0130kisinin \u0130stanbul’dan sonra izledikleri yol, ajandadaki notlardan anla\u015f\u0131l\u0131yor, her ne kadar notlar giderek seyrekle\u015fse ve baz\u0131 olaylara hi\u00e7 yer verilmese de. T\u00fcrkiye’yi boydan boya ge\u00e7ip Adana’ya oradan halep ve Beyrut’a gittiklerini san\u0131yorum. Yakla\u015f\u0131k ond\u00f6rt g\u00fcn L\u00fcbnan’da kalm\u0131\u015f olmal\u0131lar, \u00e7\u00fcnk\u00fc ancak 21 kas\u0131mda Passage\u00a0to\u00a0Jaffa<\/em> diye bir not var (Yafa’ya ge\u00e7i\u015f).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n “<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n s. 121-9<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n W. G. Sebald, G\u00f6\u00e7menler, \u00e7ev. Natali Medina, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 1999 [1993].<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"