![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/orhan-pamuk-kara-kitap.jpg?resize=300%2C468\")
<\/p>\nKara Kitap’tan bu k\u0131sa pasaj, buraya al\u0131nt\u0131 istiflerken beni \u00e7a\u011f\u0131ran bir\u00e7ok temay\u0131 i\u00e7inde ta\u015f\u0131yor. Pamuk’un aralar\u0131na zamansal mesafe koyarak okumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m romanlar\u0131 her seferinde birka\u00e7 sayfada bir ar\u015fivleme d\u00fcrt\u00fclerimi tetikliyor zaten, bu kez temkinli davranmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n
\u00c7a\u011f\u0131ranlar: Taksim ve \u0130stanbul, sinema ve kurgu, insanlar\u0131 g\u00f6zlemleme, ki\u015fisel h\u00fczn\u00fcn devredili\u015fi, \u00f6tekini yorumlama ve t\u00fcm bu yorucu s\u00fcrecin bir yere varamay\u0131\u015f\u0131.<\/p>\n
Bir film izleyip soka\u011fa \u00e7\u0131k\u0131nca gelen ilk hislerden birisi, elbet filmle ilgili olarak \u00e7e\u015fitlense de, kendi duygular\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6tekinin duygular\u0131yla yer de\u011fi\u015ftirmesi oluyor. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n -hem de kurgu karakterin- dertlerini dert edinmek \u00e7ok korunakl\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc sorumluluk hissi ta\u015f\u0131tm\u0131yor. Kendim dahil olmak \u00fczere, ger\u00e7ek insanlardan \u00e7ok sinema -yahut roman- karakterlerini kafaya tak\u0131yor, d\u00f6nder aktar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve onlarla ilgili hisleniyor olmam belki de ka\u00e7\u0131\u015f\u00e7\u0131 ruh halimin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ya\u015fayan varl\u0131klar hakk\u0131ndaki tefekk\u00fcr ba\u015fka gerilimler ta\u015f\u0131yor, harekete ge\u00e7mek gibi. Tabi b\u00f6ylesi bir bak\u0131\u015f sinemay\u0131 -edebiyat\u0131 ve genel olarak sanat\u0131- sa\u011falt\u0131c\u0131 bir i\u015fleve hapsediyor. Belki de sa\u011falt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ederek olumlu yanlar\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u015fe yarar.<\/p>\n
At\u0131lgan’\u0131n da\u011farc\u0131\u011f\u0131m\u0131za soktu\u011fu sinemadan \u00e7\u0131km\u0131\u015f insan imgesini 30 y\u0131l sonra Pamuk yeniden an\u0131yor, di\u011fer pek \u00e7ok \u015feyi, mesela Vesikal\u0131 Yarim \u00fczerinden bu kez “sinemaya girmi\u015f insan”\u0131, yeniden and\u0131\u011f\u0131 gibi. “Roman\u0131 bitirmi\u015f insan” fiziksel bir mekandan \u00e7\u0131kmak ve kalabal\u0131\u011fa kar\u0131\u015fmak gibi bir eyleyi\u015fte bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan olsa gerek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir imge olamam\u0131\u015f. Orada da bir \u015feyler var ama, arka kapa\u011f\u0131 \u00e7evirdikten sonra zihindeki elektrokimyasallar\u0131n ebleh bir g\u00fcl\u00fcmseme veya -yine- h\u00fczn\u00fc tetikledi\u011fi, daha s\u0131kl\u0131kla \u00f6zel alanda ger\u00e7ekle\u015fen bir durum. Toplu ta\u015f\u0131mada kitap okuyanlardan kitab\u0131n sonuna yakla\u015fan birileri varsa dura\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131rmak pahas\u0131na o bitiri\u015fi nas\u0131l ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131, bedenleriyle neleri ifade ettiklerini g\u00f6rmek i\u00e7in bekliyorum: bir garip zafer.<\/p>\n
<\/p>\n
”<\/p>\n
Taksim yak\u0131nlar\u0131nda birdenbire kendini bo\u015falan bir sineman\u0131n kalabal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde buldu. Dalg\u0131n dalg\u0131n \u00f6nlerine bakarak, elleri ceplerinde ya da kol kola y\u00fcr\u00fcyerek merdivenlerden soka\u011fa \u00e7\u0131kan insanlar\u0131n y\u00fczleri \u00f6yle bir anlamla y\u00fckl\u00fcyd\u00fc ki, Galip i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kendi k\u00e2busumsu hik\u00e2yesinin bile \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Sinemadan \u00e7\u0131kan kalabal\u0131\u011f\u0131n y\u00fcz\u00fcnde bir hik\u00e2yeye g\u0131rtlaklar\u0131na kadar g\u00f6m\u00fclebildikleri i\u00e7in kendi mutsuzluklar\u0131n\u0131 unutan insanlar\u0131n huzuru vard\u0131. Hem burada, bu sefil sokaktayd\u0131lar, hem de orada, i\u00e7inde olmay\u0131 hemen isteyiverdikleri o hik\u00e2yenin i\u00e7inde. \u00c7ok daha \u00f6nceden yenilgi ve ac\u0131larla bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f bellekleri, \u015fimdi, b\u00fct\u00fcn h\u00fczn\u00fc ve hat\u0131ray\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131ran derin bir hik\u00e2yeyle doldurulmu\u015ftu: “Ba\u015fka biri olduklar\u0131na inanabiliyorlar!” diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc Galip \u00f6zlemle. Kalabal\u0131\u011f\u0131n az \u00f6nce seyretti\u011fi o filmi g\u00f6r\u00fcp, o hik\u00e2yenin i\u00e7inde kaybolup bir ba\u015fkas\u0131 olabilmek istedi bir an. Sokaklara da\u011f\u0131lan insanlar\u0131n s\u0131radan d\u00fckk\u00e2n vitrinlerine baka baka bildik tan\u0131d\u0131k e\u015fyalar\u0131n o bezdirici d\u00fcnyas\u0131na geri d\u00f6nd\u00fcklerini g\u00f6r\u00fcyordu. “Kendilerini koyuveriyorlar!” diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc Galip.<\/p>\n
Oysa, bir ba\u015fkas\u0131 olabilmek i\u00e7in, insan b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanmal\u0131yd\u0131. Taksim Meydan\u0131’nda \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda Galip, i\u00e7inde bu ama\u00e7la b\u00fct\u00fcn iradesini harekete ge\u00e7irebilecek bir kararl\u0131l\u0131k hissetti. “Ben bir ba\u015fkas\u0131y\u0131m!” dedi kendi kendine. Ho\u015f bir duyguydu bu, yaln\u0131z ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki buzlu kald\u0131r\u0131mlar\u0131n, Coca-Cola ve konserve ilanlar\u0131yla \u00e7evrili b\u00fct\u00fcn meydan\u0131n de\u011fil, kendi ki\u015fili\u011finin de tepeden t\u0131rna\u011fa de\u011fi\u015fti\u011fini hissettiriyordu. Kararl\u0131l\u0131kla bu c\u00fcmleyi tekrarlaya tekrarlaya b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fine de inanabilirdi insan, ama o kadar ileri gitmeye gerek de yoktu: “Ben bir ba\u015fkas\u0131y\u0131m,” dedi Galip kendi kendine. Adland\u0131rmak istemedi\u011fi bu ba\u015fka ki\u015finin an\u0131lar\u0131 ve kederiyle y\u00fckl\u00fc bir m\u00fczi\u011fin, i\u00e7inde yeni bir hayat gibi y\u00fckseldi\u011fini keyifle hissetti. B\u00fct\u00fcn hayat\u0131n\u0131n co\u011frafyas\u0131n\u0131 belirleyen temel merkezlerden biri, Taksim Meydan\u0131, iri hindiler gibi dolanan otob\u00fcsleri ve dalg\u0131n \u0131stakozlar gibi a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r hareket eden troleyb\u00fcsleri ve her zaman karanl\u0131kta kalmaya kararl\u0131 belirsiz k\u00f6\u015feleriyle bu m\u00fczi\u011fin i\u00e7inde a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r de\u011fi\u015fti ve Galip’in ilk defa ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131 fakir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f umutsuz bir \u00fclkenin allan\u0131p pullanm\u0131\u015f ‘modern’ bir meydan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Karlarla kapl\u0131 Cumhuriyet Heykeli de, hi\u00e7bir yere \u00e7\u0131kmayan o geni\u015f Yunan merdivenleri ve Galip’in on y\u0131l \u00f6nce cay\u0131r cay\u0131r yan\u0131\u015f\u0131n\u0131 seyretti\u011fi ‘Opera’ binas\u0131 da, b\u00f6ylece, i\u015fareti olmak istedikleri hayali \u00fclkenin ger\u00e7ek par\u00e7alar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcler. Galip, otob\u00fcs duraklar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki tela\u015fl\u0131 kalabal\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde, iti\u015ferek ara\u00e7lara binen insanlar\u0131n aras\u0131nda ne esrarl\u0131 bir y\u00fcz g\u00f6rebildi, ne de \u00f6rt\u00fcler aras\u0131ndaki ikinci d\u00fcnyan\u0131n i\u015fareti olabilecek plastik bir torba.<\/p>\n
” (s. 203-4)<\/p>\n
Orhan Pamuk, Kara Kitap, Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, 2018 [1990], 10. bas\u0131m, s. 203-4.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"