![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/totem-ve-tabu-sigmund-freud.jpg?resize=250%2C390\")
<\/p>\nK\u00fc\u00e7\u00fck Hans, okudu\u011fum metinlerde ara ara kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan metin a\u015f\u0131r\u0131 bir roman kahraman\u0131 gibi. Bir\u00e7ok ki\u015fi onun \u00fczerine farkl\u0131 y\u00f6nlerden konu\u015fuyor. Ayn\u0131 zamanda psikolojik veya felsefi farkl\u0131 perspektifler kendilerini Hans vakas\u0131 \u00fczerinden ifade ediyorlar. Freud’un analizi ve onun sonras\u0131nda Hans’a dair anlat\u0131lanlar\u0131 toparlamak istedim, umar\u0131m kitaplardaki yerlerini arayarak bulabilirim.<\/p>\n
Bu ilk pasajda Freud, Totem’de tespit etti\u011fi “kayd\u0131rma” i\u015flemini, Hans’\u0131n baba korkusunu atlara kayd\u0131rmas\u0131na ve bu kayd\u0131rmada ya\u015fanan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme dair psikanalitik \u00f6rnekle analoji kurarak destekliyor.<\/p>\n
<\/p>\n
”<\/p>\n
Bir \u00e7ocu\u011fun hayvanla ili\u015fkisiyle bir ilkelin ili\u015fkisi aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir benzerlik vard\u0131r. Uygar insanda bulunup, onun kendi do\u011fas\u0131n\u0131 di\u011fer b\u00fct\u00fcn hayvanlar do\u011fas\u0131ndan kesin s\u0131n\u0131rlarla ay\u0131rmas\u0131na yol a\u00e7an b\u00fcy\u00fcklenmeden \u00e7ocukta bir ize rastlanmaz. Hayvanlara kendisine d\u00fcped\u00fcz e\u015fit varl\u0131klar g\u00f6z\u00fcyle bakar \u00e7ocuk, gereksinimlerini hi\u00e7 saklay\u0131p gizlemeksizin a\u00e7\u0131\u011fa vurmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayvan\u0131, belki bilmecemsi biri g\u00f6z\u00fcyle bakt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck insandan daha yak\u0131n bulur kendisine.<\/p>\n
\u00c7ocukla hayvan aras\u0131ndaki bu kusursuz anla\u015fman\u0131n, seyrek olmayarak tuhaf bir \u015fekilde bozuldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ans\u0131z\u0131n \u00e7ocuk belli bir hayvan t\u00fcr\u00fcnden korkmaya, ayn\u0131 t\u00fcrden b\u00fct\u00fcn hayvanlara dokunmaktan ve onlar\u0131 g\u00f6rmekten \u00e7ekinmeye ba\u015flar. Kar\u015f\u0131m\u0131zda bir\u00a0hayvan fobisi<\/em>nin klinik tablosu, \u00e7ocuk ya\u015flar\u0131nda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen psikonevrotik hastal\u0131klardan biri, belki de b\u00f6yle bir hastal\u0131\u011f\u0131n en erken formu vard\u0131r ve \u00e7ocu\u011fun o vakte kadar pek s\u0131cak bir ilgi g\u00f6sterdi\u011fi hayvanlar\u0131 konu almaktad\u0131r. Fobinin tek hayvanla ilgisi yoktur. Fobi objesi olabilecek hayvanlar aras\u0131ndan yap\u0131lacak se\u00e7ki kent ya\u015fam\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131nda b\u00fcy\u00fck say\u0131lmaz. Atlar olu\u015fturur ilgili objeleri, k\u00f6pekler, kediler, seyrek durumlarda ku\u015flar, dikkati \u00e7ekecek kadar s\u0131kl\u0131kla da b\u00f6cekler ve kelebekler gibi alabildi\u011fine k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlard\u0131r. Kimi zaman da \u00e7ocu\u011fun yaln\u0131zca resimli kitaplardan ya da masallardan bildi\u011fi hayvanlar bu t\u00fcr fobilerde g\u00f6r\u00fclen sa\u00e7ma ve a\u015f\u0131r\u0131 korkunun objesini olu\u015fturur; hangi yollar izlenerek bir hayvan\u0131n umulmad\u0131k bir \u015fekilde korku objesi se\u00e7ildi\u011fini \u00f6\u011frenmenin ancak seyrek durumlarda \u00fcstesinden gelinebilir. Bununla ilgili olarak beni bir vaka konusunda bilgilendiren\u00a0K. Abraham<\/em>‘a \u015f\u00fckran bor\u00e7luyum. Vakada bir \u00e7ocuk, yabanar\u0131lar\u0131ndan korkusunun nedenini kendisi a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, yaban ar\u0131s\u0131n\u0131n rengiyle \u00fczerindeki \u00e7izgilerin o zamana kadar kendisine ili\u015fkin i\u015fitti\u011fi onca \u015feyden sonra korkmadan duramayaca\u011f\u0131 kaplan\u0131 an\u0131msatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n \u00c7ocuklardaki hayvan fobileri, asl\u0131nda bunu fazlas\u0131yla hak etmelerine kar\u015f\u0131n, \u015fimdiye kadar titiz analitik incelemelere konu yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Hen\u00fcz pek k\u00f6rpe ya\u015fta \u00e7ocuklar\u0131n analizden ge\u00e7irilmelerinin g\u00fc\u00e7l\u00fckleri, konuya el at\u0131lmay\u0131\u015f\u0131n\u0131n nedenini olu\u015ftursa gerektir. Dolay\u0131s\u0131yla, bu hastal\u0131\u011f\u0131n genelde ne anlama geldi\u011finin bilindi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclemez ve ben de bu anlam\u0131n bir tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde de\u011filim. Ama objesi b\u00fcy\u00fck hayvanlar olan fobilerin analize kapal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara s\u0131rlar\u0131 buyur etti\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve hepsinde de ayn\u0131 durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: Analizden ge\u00e7irilen \u00e7ocuklar\u0131n o\u011flan olmas\u0131 durumunda, fobi korkusunun kayna\u011f\u0131 asl\u0131nda babadan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir; ne var ki, babadan duyulan korku hayvan \u00fczerine kayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Psikanalizde deneyim sahibi herkes ku\u015fkusuz b\u00f6yle vakalar g\u00f6rm\u00fc\u015f ve hepsinde de ayn\u0131 izlenim uyanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama ben burada bir iki ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yay\u0131ndan al\u0131nt\u0131lar yapmakla yetinece\u011fim. Literat\u00fcrde k\u00f6t\u00fc bir \u015fans eseri ilgili konuya ili\u015fkin yeterli malzemenin bulunmay\u0131\u015f\u0131, bizleri savlar\u0131m\u0131z\u0131 az say\u0131daki g\u00f6zleme dayand\u0131rmak zorunda b\u0131rak\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, \u00e7ocuk ya\u015fta g\u00f6r\u00fclen nevrozlar \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir kavray\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131dan, Odessal\u0131\u00a0M. Wulff<\/em>‘tan s\u00f6z edece\u011fim.\u00a0Wulff<\/em>, dokuz ya\u015f\u0131ndaki bir o\u011flan\u0131n hastal\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fcyle ilgili olarak, d\u00f6rt ya\u015f\u0131ndayken \u00e7ocu\u011fun bir k\u00f6pek fobisine yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak \u015f\u00f6yle der: “Yolda \u00f6n\u00fcnden bir k\u00f6pe\u011fi ge\u00e7erken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde a\u011fl\u0131yor ve k\u00f6pe\u011fe \u015f\u00f6yle sesleniyordu: Sevgili k\u00f6pek, \u0131s\u0131rma beni n’olur, s\u00f6z veriyorum, bir daha yaramazl\u0131k yapmayaca\u011f\u0131m. Yaramazl\u0131k yapmamakla kastetti\u011fi \u015fey, bundan b\u00f6yle keman \u00e7almamak, yani (mast\u00fcrbasyon yapmamakt\u0131). (57)<\/p>\n Daha sonra\u00a0M. Wulff<\/em>, \u015f\u00f6yle bir \u00f6zetlemede bulunur: “O\u011flandaki k\u00f6pek fobisi, asl\u0131nda babadan k\u00f6peklere kayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir korkuydu, \u00e7\u00fcnk\u00fc o\u011flan\u0131n o tuhaf: Yaramazl\u0131k yapmayaca\u011f\u0131m -bir daha- yani masturbasyona ba\u015fvurmayaca\u011f\u0131m- s\u00f6z\u00fc, ger\u00e7ekte masturbasyonu yasaklam\u0131\u015f babayla ilgiliydi.” Sonra ara\u015ft\u0131rmac\u0131, bir dipnotta benim deneyimimle tastamam \u00e7ak\u0131\u015fan, ayr\u0131ca bu gibi deneyimlerdeki zenginli\u011fi kan\u0131tlayan \u015funlar\u0131 dile getirir: “Atlar\u0131, k\u00f6pekleri, kedileri, tavuklar\u0131 ve di\u011fer evcil hayvanlar\u0131 obje edinen fobiler, \u00f6yle san\u0131yorum ki \u00e7ocuk ya\u015flarda en az\u0131ndan\u00a0pavor nocturnus<\/em> (karanl\u0131k korkusu) kadar yayg\u0131nd\u0131r ve analizde bunlar\u0131ndan anne-babadan birine kar\u015f\u0131 duyulup, oradan hayvanlara kayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir korku oldu\u011fu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Ne var ki, yayg\u0131n fare ve s\u0131\u00e7an fobisinde de ayn\u0131 mekanizman\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funu ileri s\u00fcrmek istemem.”<\/p>\n Psikanalitik ve psikopatolojik y\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk cildinde k\u00fc\u00e7\u00fck hastam\u0131n babas\u0131n\u0131n bana l\u00fctfedip verdi\u011fi be\u015f ya\u015f\u0131ndaki bir o\u011flanda g\u00f6r\u00fclen bir fobinin analizine ili\u015fkin belgeleri okuyuculara sunmu\u015ftum. O\u011flan atlardan korkuyor, dolay\u0131s\u0131yla soka\u011fa \u00e7\u0131kmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yordu. At\u0131n odadan i\u00e7eri girip kendisini \u0131s\u0131rmas\u0131ndan \u00e7ekinmekteydi. Analiz sonunda bu korkunun at\u0131n yere y\u0131\u011f\u0131l\u0131p kalmas\u0131n\u0131 (\u00f6lmesini) istemesine kar\u015f\u0131l\u0131k bir ceza oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Birtak\u0131m ikna edici s\u00f6zlerle babadan duydu\u011fu korkunun giderilmesinden sonra o\u011flan, babas\u0131n\u0131n evden gitmesine (seyahate \u00e7\u0131kmas\u0131na, \u00f6lmesine) y\u00f6nelik olarak besledi\u011fi isteklere kar\u015f\u0131 sava\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. S\u00f6zlerinden a\u00e7\u0131k se\u00e7ik anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, i\u00e7inde hen\u00fcz karanl\u0131k sezgiler halinde filizlenen cinsel isteklerinin y\u00f6neldi\u011fi annesinin sevgisini kazanma konusunda babas\u0131n\u0131 kendisine rakip g\u00f6rmekteydi. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, o\u011flan \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n anne ve babalar\u0131na kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bizim “Oedipus Kompleksi” sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z tipik bir tutum sergilemekteydi. “K\u00fc\u00e7\u00fck Hans”\u0131n analizinden \u00f6\u011frendi\u011fimiz yeni bir \u015fey varsa, \u00e7ocu\u011fun s\u00f6z konusu durumda babas\u0131na besledi\u011fi duygular\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc babas\u0131ndan hayvanlara kayd\u0131rmas\u0131 olmu\u015ftu, bu da totemizmi anlamakta bizim i\u00e7in hayli \u00f6nemli bir ger\u00e7ekti.<\/p>\n Analiz, b\u00f6yle bir kayd\u0131rman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde izlenmi\u015f, i\u00e7erik bak\u0131m\u0131ndan tesad\u00fcfi oldu\u011fu kadar \u00f6nemli \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131msal yollar\u0131, ayr\u0131ca kayd\u0131rman\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 nedenleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Annenin sevgisi u\u011fruna kendisine rakip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc babas\u0131na duydu\u011fu h\u0131nc\u0131n ruh d\u00fcnyas\u0131nda sere serpe yay\u0131lma olana\u011f\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131 o\u011flan, \u00f6teden beri sevgi ve hayranl\u0131k duydu\u011fu birine kar\u015f\u0131 kendini savunmak zorunda hissetmi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla babas\u0131na kar\u015f\u0131 ikircikli -ambivalent- bir duygusal tutum tak\u0131nm\u0131\u015f, i\u00e7indeki d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve korku duygular\u0131n\u0131 babas\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7irece\u011fi bir nesneye kayd\u0131rarak, bu ambivalans \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan kendini kurtar\u0131p rahatlamak istemi\u015fti. Ne var ki, kayd\u0131rma d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygular\u0131yla sevenlik duygular\u0131n\u0131 birbirinden tam olarak ay\u0131ramam\u0131\u015ft\u0131. Tersine \u00e7at\u0131\u015fma kayd\u0131rma objesine aktar\u0131lm\u0131\u015f, ikircikli duygu (ambivalans) bu objede etkinli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck Hans’\u0131n atlardan yaln\u0131zca korkmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda onlara sayg\u0131 ve ilgi g\u00f6sterdi\u011fi g\u00f6zden ka\u00e7acak gibi de\u011fildi. Korkusu biraz yat\u0131\u015f\u0131r gibi oldu mu, korku objesi hayvanla \u00f6zde\u015fle\u015fmekte, at gibi sa\u011fa sola hoplay\u0131p s\u0131\u00e7ramakta, babas\u0131n\u0131 \u0131s\u0131rmaya kalkmaktayd\u0131. (58) Tedavi s\u00fcrecinin bir ileriki evresinde anne ve babas\u0131n\u0131 di\u011fer iri hayvanlarla da \u00f6zde\u015fle\u015ftirmekte hi\u00e7 sak\u0131nca g\u00f6rmemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. (59)<\/p>\n ”<\/p>\n (57) b. [Ges. Werke<\/em>\u00a0(Toplu Eserler)] c. VII.<\/span> Sigmund Freud, Totem ve Tabu, \u00e7ev. K\u00e2muran \u015eipal, Say Yay\u0131nlar\u0131, 2017 [1913], 2. bas\u0131m, s. 197-201.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\n(58) Z\u00fcrafa fantezisi.<\/span>
\n(59) s. Ferenczi,\u00a0Ein kleiner Hahnemann\u00a0<\/em>(K\u00fc\u00e7\u00fck Horoz Adam),\u00a0Intern. Zeetschrift f\u00fcr\u00a0\u00e4rztliche Psychoanalyse\u00a0<\/em>(Uluslararas\u0131 T\u0131bbi Psikanaliz Dergisi), 1913, I., say\u0131 2.<\/span><\/p>\n