![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/w.-g.-sebald-vertigo.jpg?resize=250%2C390\")
<\/p>\n<\/p>\n
”<\/p>\n
1980 Ekim’iydi, neredeyse yirmi be\u015f senedir, g\u00f6\u011f\u00fc genellikle gri bulutlarla kapl\u0131 bir kontlukta ya\u015famay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm \u0130ngiltere’den, \u00f6zellikle k\u00f6t\u00fc giden bir d\u00f6nemi geride b\u0131rakmak i\u00e7in tebdilimek\u00e2nda ferahl\u0131k vard\u0131r umuduyla Viyana’ya gitmi\u015ftim. Fakat Viyana’ya geli\u015fimin hemen ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ki, yaz\u0131 ve bah\u00e7e i\u015flerinin art\u0131k dolduramad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler fazlas\u0131yla uzuyordu ve ben ger\u00e7ekten de ne yapaca\u011f\u0131m\u0131 bilemiyordum. Her sabah, erken saatlerde soka\u011fa at\u0131yordum kendimi; Leopoldstadt, i\u00e7 \u015fehir ve Josefstadt’ta sonsuz ve ama\u00e7s\u0131z gezintiler yap\u0131yordum. Daha sonra \u015fehir plan\u0131na g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131mda hayretler i\u00e7inde tespit ettim ki, bu gezintilerden hi\u00e7biri, bir ucu Praterstern’in arkas\u0131ndaki Venediger Au’da, di\u011fer ucu Alsergrund’daki hastaneler b\u00f6lgesinde, hilal ile yar\u0131may aras\u0131nda bir formu olan, s\u0131n\u0131rlar\u0131 itinayla \u00e7izilmi\u015f bir b\u00f6lgenin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. O g\u00fcnlerde ar\u015f\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m yollar \u015fehir plan\u0131 \u00fczerinde i\u015faretlenmi\u015f olsayd\u0131, sanki birisi, \u00f6nceden belirlenmi\u015f bir alan \u00fczerinde tekrar tekrar, b\u0131k\u0131p usanmadan ak\u0131l, tahayy\u00fcl ve iradesinin limitlerine ula\u015fmak ve bunlardan geriye d\u00f6nmeye zorlanmak \u00fczere yeni yollar ve ba\u011flant\u0131lar deniyor izlenimi uyan\u0131rd\u0131. Pek \u00e7ok kez saatler boyunca s\u00fcren bu ama\u00e7s\u0131z y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerin \u00e7ok sarih s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131, her ne kadar ben o anki tavr\u0131m\u0131n as\u0131l anla\u015f\u0131lamaz taraf\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman \u00e7\u00f6zememi\u015f olsam da; Hi\u00e7 durmaks\u0131z\u0131n y\u00fcr\u00fcmek miydi anla\u015f\u0131lamaz olan, yoksa g\u00f6r\u00fcnmez ve tamamen iradi -b\u00f6yle oldu\u011funu bug\u00fcn de kabul ediyorum- s\u0131n\u0131r \u00e7izgilerini a\u015famamak m\u0131? Toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131ndan birine binmenin, \u00f6rne\u011fin eskiden de s\u0131k\u00e7a yapt\u0131\u011f\u0131m gibi b\u00fct\u00fcn g\u00fcn boyunca P\u00f6tzleinsdorfer Park’ta, Dorotheerwald’de veya Fasangarten’de gezinmek i\u00e7in 41 numaral\u0131 otob\u00fcsle P\u00f6tzleinsdorf veya 58 numarayla Sch\u00f6nbrunn’a gitmenin bile g\u00f6z\u00fcme imk\u00e2ns\u0131z g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rl\u0131yorum. Buna kar\u015f\u0131n kafelere ve birahanelere girip \u00e7\u0131kmak hi\u00e7 sorun olu\u015fturmuyordu. Evet, hatta bu ziyaretler, biraz bir \u015feyler yiyip dinlenince, ge\u00e7ici bir normalle\u015fme hissetmeme yard\u0131mc\u0131 oluyorlard\u0131. Tekrar g\u00fc\u00e7lenip gelece\u011fe dair umut esintileri ta\u015f\u0131mam\u0131 sa\u011flayan bu vaziyette, g\u00fcnlerdir s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm suskunlu\u011fuma bir telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesiyle kolayca son verebilece\u011fime inan\u0131yordum zaman zaman. Konu\u015fmak isteyece\u011fim \u00fc\u00e7, bilemedin d\u00f6rt ki\u015fiden, hi\u00e7birinin evde olmad\u0131\u011f\u0131 ve uzun uzun \u00e7ald\u0131rmakla da telefonun bulundu\u011fu mek\u00e2na gelmesinin sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler vakiydi. Yabanc\u0131 bir \u015fehirde nafile telefon numaralar\u0131 \u00e7evirmek \u00e7ok \u00f6zel bir bo\u015fluk hissi yarat\u0131r insan\u0131n i\u00e7inde. Telefonu kimsenin a\u00e7mamas\u0131 \u00e7ok geni\u015f boyutlu bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na sebebiyet verir, say\u0131larla oynanan bu oyun sanki bir hayat memat meselesi halini al\u0131r. Bu \u015fartlar alt\u0131nda, telefonun \u015f\u0131ng\u0131rt\u0131larla iade etti\u011fi bozuk paray\u0131 tekrar cebime koyup gecenin i\u00e7ine do\u011fru rasgele gezintime devam etmekten ba\u015fka bir alternatif kalm\u0131yordu bana. B\u00f6yle ak\u015famlarda, muhtemelen a\u015f\u0131r\u0131 yorgun olmam y\u00fcz\u00fcnden, tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m birinin \u00f6n\u00fcm s\u0131ra y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zannetti\u011fim oluyordu s\u0131k\u00e7a. Bu sanr\u0131larda, evet sanr\u0131lar, bunlar\u0131 ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc adland\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi, sadece senelerdir akl\u0131ma bile getirmedi\u011fim insanlar\u0131, deyim yerindeyse benim i\u00e7in \u00f6lm\u00fc\u015fleri g\u00f6r\u00fcyordum. Ama Mathild Seelos veya tek kollu k\u00f6y k\u00e2tibi F\u00fcrgut gibi art\u0131k ger\u00e7ek anlam\u0131yla hayatta olmayanlar\u0131 da g\u00f6rd\u00fcm. Bir defas\u0131nda, Gonzaga Soka\u011f\u0131’nda, geriye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc takdirde yak\u0131laca\u011f\u0131 tehdidiyle \u015fehrinden s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u015fair Dante’yi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc dahi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Uzun bir s\u00fcre kafas\u0131nda bildik \u015fapkas\u0131, biraz \u00f6n\u00fcmde y\u00fcr\u00fcd\u00fc, gelip ge\u00e7en di\u011fer insanlar\u0131n hepsinden ciddi bir \u015fekilde uzundu ama kimsenin dikkatini \u00e7ekmemi\u015f gibiydi. Onu yakalamak i\u00e7in ad\u0131mlar\u0131m\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda Heinrich Soka\u011f\u0131’na sapt\u0131, ben k\u00f6\u015feye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131mdaysa ortadan kaybolmu\u015ftu. B\u00f6yle ruhsal gelgitlerden sonra, kendisini bir mide bulant\u0131s\u0131 hissi ve ba\u015f d\u00f6nmesiyle d\u0131\u015fa vuran mu\u011flak bir endi\u015fe kabar\u0131yordu i\u00e7imde. Zihnimde sabitlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m resimlerin konturlar\u0131 da\u011f\u0131l\u0131yor, daha ben onlar\u0131 tam anlam\u0131yla toparlayamadan fikirler par\u00e7alar\u0131na ayr\u0131\u015f\u0131yordu. Zaman zaman bir duvara tutunmak, hatta bazen bir evin antresine s\u0131\u011f\u0131nmak zorunda kal\u0131yor ve fel\u00e7 ge\u00e7irece\u011fimden ya da bir beyin hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan korkuyordum; ama buna kar\u015f\u0131 tedbir olarak gecenin ilerleyen saatlerine kadar y\u00fcr\u00fcyerek bitap d\u00fc\u015fmek d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey yapam\u0131yordum. Viyana’da ge\u00e7irdi\u011fim a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 on g\u00fcn boyunca \u015fehrin g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer yerlerinden hi\u00e7birini ziyaret etmedim, kafeler ve birahaneler d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir mek\u00e2na girmedim, kad\u0131n-erkek servis personeli d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimseyle bir kelime olsun konu\u015fmad\u0131m. Sadece, belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki ye\u015fil alandaki alakargalarla ve \u00fcz\u00fcmlerimi \u00e7almak i\u00e7in onlarla rekabet eden ve kendimce sena ku\u015fu (1) diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m karatavukla iki kelime sohbet ettim, can\u0131m \u00e7ekti\u011finde. Parklardaki banklarda uzun uzun oturmak, \u015fehrin bir ucundan di\u011ferine ama\u00e7s\u0131z gezintiler, giderek g\u00fc\u00e7lenen lokanta ve birahanelere de girmeme temay\u00fcl\u00fc ve bunun neticesinde bir b\u00fcfede, ayak\u00fcst\u00fc yemek ya da bir d\u00fckk\u00e2ndan al\u0131nan ufak tefekleri at\u0131\u015ft\u0131rmak. B\u00fct\u00fcn bunlar beni, daha kendimle hesapla\u015fmama f\u0131rsat kalmadan, de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 bile. Toz toprak i\u00e7inde bir h\u0131rpanili\u011fin emarelerini g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m halde h\u00e2l\u00e2 bir otelde kal\u0131yor olmam giderek daha fazla belirginle\u015fen bir \u00e7eli\u015fki olu\u015fturuyordu. Bir s\u00fcr\u00fc l\u00fczumsuz e\u015fyay\u0131, \u0130ngiltere’den getirdi\u011fim bir plastik torban\u0131n i\u00e7inde, yan\u0131mda ta\u015f\u0131maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m; bu malzeme, kendime bile itiraf edemesem de her ge\u00e7en g\u00fcnle giderek daha vazge\u00e7ilmez oluyordu benim i\u00e7in. Gezintilerimden gecenin ge\u00e7 saatlerinde geriye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde, otelin lobisinde, \u00e7aprazlad\u0131\u011f\u0131m kollar\u0131mla torbam\u0131 g\u00f6\u011fs\u00fcme bast\u0131r\u0131p asans\u00f6r beklerken, gece kap\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n sorgulayan bak\u0131\u015flarla arkamdan uzun uzun bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissediyordum. Odamdaki televizyonu a\u00e7maya cesaret edemiyordum art\u0131k ve e\u011fer bu gecelerden birinde yata\u011f\u0131m\u0131n kenar\u0131nda oturup yava\u015f yava\u015f k\u0131yafetlerimi \u00e7\u0131kart\u0131rken, i\u00e7i \u00e7oktan parampar\u00e7a olmu\u015f ayakkab\u0131lar\u0131m\u0131n manzaras\u0131 beni deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcrmese, bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015ften yakam\u0131 kurtarabilir miydim, bilmiyorum. Bo\u011faz\u0131ma bir \u015feyler tak\u0131ld\u0131, g\u00f6zlerim ya\u015fard\u0131. Ayn\u0131 g\u00fcn, beni Leopoldstadt’tan Ferdinand Caddesi ve Schweden K\u00f6pr\u00fcs\u00fc \u00fczerinden Birinci B\u00f6lge’ye getiren yollar\u0131 ar\u015f\u0131nlad\u0131ktan sonra Ruprecht Meydan\u0131’na vard\u0131\u011f\u0131mda bir kere daha olmu\u015ftu bu. Sinagog ve bir ko\u015fer restoran\u0131n da bulundu\u011fu binan\u0131n birinci kat\u0131ndaki Yahudi cemaati y\u00f6netim ve toplant\u0131 merkezinin pencereleri ard\u0131na kadar a\u00e7\u0131kt\u0131 -\u00e7\u00fcnk\u00fc s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 g\u00fczellikte, yazdan kalma bir sonbahar g\u00fcn\u00fcyd\u00fc- ve i\u00e7erideki g\u00f6r\u00fcnmeyen \u00e7ocuklar \u0130ngilizce \u015fark\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131, hem de tuhaf bir \u015fekilde “Jingle Bells” ve “Silent Night Holy Night”\u0131. \u015eark\u0131 s\u00f6yleyen \u00e7ocuklar ve \u015fimdi parampar\u00e7a olmu\u015f, bana sahipsiz kalm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen ayakkab\u0131lar. Y\u0131\u011f\u0131nlarla kar ve ayakkab\u0131, akl\u0131mda bu kelimelerle yatt\u0131m o g\u00fcn. Ertesi sabah, Ring’deki (2)\u00a0 araba selinin y\u00fckselip odama ta\u015fan \u00e7a\u011f\u0131ldamas\u0131n\u0131n bile rahats\u0131z edemedi\u011fi derin ve r\u00fcyas\u0131z bir uykudan uyand\u0131\u011f\u0131mda, sanki gecenin varl\u0131\u011f\u0131ma ara verdi\u011fim saatlerinde koca bir denizi a\u015fm\u0131\u015f gibi hissettim kendimi. Daha g\u00f6zlerimi a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131m kendimi b\u00fcy\u00fck bir yolcu vapurunun iskele merdivenlerinden a\u015fa\u011f\u0131 inerken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde ve sa\u011flam topra\u011f\u0131 ayaklar\u0131m\u0131n alt\u0131nda ancak hissedebilmi\u015ftim ki ak\u015fam treniyle Venedik’e gitmeye karar verdim, ama yola \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar olan zaman\u0131m\u0131 Klosterneuburg’da, Ernst Herbeck’le ge\u00e7irecektim.<\/p>\n
”<\/p>\n