![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/olivia-laing-yaln%C4%B1z-%C5%9Fehir.jpg?resize=192%2C300\")
<\/p>\n<\/p>\n
”<\/p>\n
Melanie Klein’\u0131n yaln\u0131zl\u0131k teorisinde par\u00e7alara ayr\u0131lan bir ruh anlay\u0131\u015f\u0131 temel noktada yer al\u0131r. Klein kelimeleri oldu\u011fu gibi anlayanlar taraf\u0131ndan, iyi ve k\u00f6t\u00fc g\u00f6\u011f\u00fcs gibi kavramlardan bahsetti\u011fi i\u00e7in s\u0131kl\u0131kla yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131l\u0131r ve hatta dalga ge\u00e7ilir. Ama Freud’dan sonra gelenlerde ruhun karanl\u0131k d\u00fcnyas\u0131n\u0131, birbiriyle yar\u0131\u015fan d\u00fcrt\u00fclerini ve bazen zarar verici olan savunma mekanizmalar\u0131n\u0131 anlamakta en becerikli olan odur. 1963’te Harlow maymunlar\u0131 h\u00fccrelere koyarken, Klein ‘Yaln\u0131zl\u0131k Hissi \u00dczerine’ adl\u0131 makaleyi yay\u0131nlad\u0131. Bu makalede ego geli\u015fimi teorilerini yaln\u0131zl\u0131\u011fa, \u00f6zellikle de “d\u0131\u015f \u015fartlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak yaln\u0131z olma hissine” uygulad\u0131.<\/p>\n
Klein yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n sadece d\u0131\u015f kaynaklardan sevgi g\u00f6rme iste\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131na, “eri\u015filemez kusursuz i\u00e7sel durum” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi, b\u00fct\u00fcnl\u00fck hissetme iste\u011finin de etkili oldu\u011funa inan\u0131yordu. Bunun eri\u015filmez olu\u015fu, k\u0131smen bebekli\u011fe \u00f6zg\u00fc haz duyma ve kelimeler olmadan anla\u015f\u0131lma deneyiminin yitirilmesinden, k\u0131smen de herkesin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7eli\u015fen unsurlar\u0131n, y\u0131k\u0131m ve \u00e7aresizli\u011fin d\u00fczensiz hayallerinin bar\u0131nmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yordu.<\/p>\n
Klein’\u0131n geli\u015fim modelinde, bebek egosuna ay\u0131ran bir mekanizma egemendir. D\u00fcrt\u00fcleri iyiye ve k\u00f6t\u00fcye ay\u0131r\u0131r ve bunlar\u0131 d\u00fcnyaya, yine iyi ve k\u00f6t\u00fc nesnelere ay\u0131rarak yans\u0131t\u0131r. Bu ayr\u0131\u015ft\u0131rma g\u00fcvenlik iste\u011finden gelir, iyi egoyu y\u0131k\u0131c\u0131 d\u00fcrt\u00fclerden korur. \u0130deal \u015fartlarda bebek entegrasyona yani i\u015fleyen d\u00fcnyaya do\u011fru ilerler (Klein’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re tam ve kal\u0131c\u0131 entegrasyon m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir). Ama \u015fartlar her zaman sevgi ve nefretin \u00e7at\u0131\u015fan d\u00fcrt\u00fclerini bir araya getirme s\u00fcreci i\u00e7in elveri\u015fli de\u011fildir. Zay\u0131f veya zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f bir ego, y\u0131k\u0131c\u0131 duygular\u0131n alt\u0131nda ezilmekten korktu\u011fu i\u00e7in entegre olamaz \u00e7\u00fcnk\u00fc de\u011fer verdi\u011fi ve \u00f6zenle saklad\u0131\u011f\u0131 iyi nesneler yitip gitmekle, yok olmakla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r.<\/p>\n
Klein’\u0131n paranoid-\u015fizoid olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 (\u00e7ocuk geli\u015fiminin a\u015famalar\u0131ndan biridir) durumda kalmak d\u00fcnyay\u0131 bir araya gelemez par\u00e7alar halinde deneyimlemektir ve kendisini de par\u00e7alar halinde bulmakt\u0131r. Bu durumun en a\u011f\u0131r \u015fekilde tecelli etti\u011fi zamanlarda, \u015fizofrenide g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, derin bir b\u00fct\u00fcnle\u015fme ger\u00e7ekle\u015fir; ruhun ihtiya\u00e7 duydu\u011fu par\u00e7alar kaybolmu\u015ftur veya da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve d\u00fcnyan\u0131n hor g\u00f6r\u00fclen par\u00e7alar\u0131 zorla benli\u011fe kat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Klein bu konuda \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n
Genelde yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, ki\u015finin kendini ait hissetti\u011fi bir insan veya grup olmay\u0131\u015f\u0131na duydu\u011fu inan\u00e7tan geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bu ait olamama hissinin daha derin bir anlam\u0131 olabilir. Ancak entegrasyon ne kadar ilerlese de benli\u011fin baz\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131n kopmu\u015f olmas\u0131ndan ve geri kazan\u0131lamayacak olmas\u0131ndan duyulan hissi uzakla\u015ft\u0131ramaz. Kopan par\u00e7alardan baz\u0131lar\u0131… Ba\u015fka insanlara yans\u0131t\u0131l\u0131r, bireyin kendi benli\u011finin tamam\u0131na h\u00e2kim olmad\u0131\u011f\u0131 hissini g\u00fc\u00e7lendirir ve bireyin tamamen kendisine veya dolay\u0131s\u0131yla kimseye ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Kay\u0131p par\u00e7alar\u0131n da yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hissedilir.<\/span><\/p>\n Yaln\u0131zl\u0131k burada sadece kabul g\u00f6rmeye de\u011fil, dahil olmaya da duyulan bir istek olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Ne kadar derinde g\u00f6m\u00fcl\u00fc ve savunuluyor olsa da, benli\u011fin par\u00e7alara ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n kay\u0131p oldu\u011funu, d\u00fcnyaya da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen bir anlay\u0131\u015f… Ama k\u0131r\u0131k par\u00e7alar\u0131 nas\u0131l bir araya getirirsiniz? Sanat da burada devreye girmiyor mu (Klein, evet diyor), \u00f6zellikle de kolaj sanat\u0131, tekrar eden \u00e7al\u0131\u015fma, y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f veya kopmu\u015f resimleri g\u00fcn be g\u00fcn, y\u0131llar boyu bir araya getirmek.<\/p>\n O s\u0131ralar tutkal\u0131n bir materyal olarak i\u015flevini \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Tutkal g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. K\u0131r\u0131lgan yap\u0131lar\u0131 bir arada tutar ve bir \u015feyin kaybolmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Yasak ya da eri\u015fimi zor olan resimleri anlatmaya izin verir, David Wojnarowicz’in \u00e7ocukken Archie karikat\u00fcr\u00fcnden yapt\u0131\u011f\u0131 ev yap\u0131m\u0131 pornolar gibi. Jiletle kesti\u011fi Jughead’in burnunu penise d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek gibi. Daha sonlar \u00e7\u00f6pe at\u0131lan s\u00fcpermarket ilanlar\u0131n\u0131 hamur kolas\u0131yla duvarlara, East Village’daki panolara yap\u0131\u015ft\u0131rd\u0131 ve \u00fczerlerine kendi tasarlad\u0131\u011f\u0131 \u015fablonlarla sprey boya yapt\u0131. Hayallerini \u015fehrin derisine, d\u0131\u015f kabu\u011funa yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu. Sonralar\u0131 kolajla \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131 ve hi\u00e7 alakas\u0131 olmayan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri bir araya getirdi; Harita par\u00e7alar\u0131, hayvan ve \u00e7i\u00e7ek resimleri, porno dergilerden sahneler, yaz\u0131l\u0131 metin par\u00e7alar\u0131, Jean Cocteau’nun haleli kafas\u0131… Bu kolajlarla olgunlu\u011funun karma\u015f\u0131k ve son derece sembolik resimlerini yap\u0131yordu.<\/p>\n Ama kolaj tehlikeli bir i\u015f de olabilir. 1960’larda Londra’da oyun yazar\u0131 Joe Orton ve erkek arkada\u015f\u0131 Kenneth Halliwell k\u00fct\u00fcphaneden kitap \u00e7al\u0131p onlara yeni kapaklar yapmaya ba\u015flad\u0131. John Betjeman’\u0131n \u015fiirlerinde d\u00f6vmeli bir adam,\u00a0Collins Guide to Roses<\/em>‘ta bir \u00e7i\u00e7e\u011fin \u00fczerinde surat\u0131n\u0131 buru\u015fturan bir maymun… Bu estetik ihlal su\u00e7u y\u00fcz\u00fcnden alt\u0131 ay hapis cezas\u0131 ald\u0131lar.<\/p>\n Wojnarowicz gibi tutkal\u0131n asi g\u00fcc\u00fcn\u00fc, d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l ba\u015ftan yaratmaya izin verdi\u011fini onlar da anlam\u0131\u015flard\u0131. Islington’daki k\u00fc\u00e7\u00fck odalar\u0131nda, Halliwell t\u00fcm duvarlar\u0131 y\u0131lmadan detayl\u0131 bir kolaj \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla kaplam\u0131\u015ft\u0131. R\u00f6nesans sanat kitaplar\u0131n\u0131 kesip s\u00fcrreal duvar s\u00fcsleri yapt\u0131. Kitapl\u0131\u011f\u0131n, masan\u0131n ve gaz ate\u015finin \u00fczerinde y\u00fckselen y\u00fczlerce surat. 9 A\u011fustos 1967’de yaln\u0131zl\u0131k ve terkedilme korkusundan cinnet ge\u00e7irince bu odada Orton’u bir \u00e7eki\u00e7le \u00f6lesiye d\u00f6vd\u00fc, kolajla kapl\u0131 duvarlar kana buland\u0131 ve ard\u0131ndan i\u00e7ine uyku haplar\u0131 koydu\u011fu \u00fcz\u00fcm suyunu i\u00e7erek intihar etti.<\/p>\n Halliwell’in yapt\u0131klar\u0131 Klein’\u0131n tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lerin ne kadar b\u00fcy\u00fck ve y\u0131k\u0131c\u0131 olabilece\u011fini, onlar\u0131n etkisine tamamen kap\u0131lman\u0131n ne demek oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Ama Henry Darger’a bu olmad\u0131. Ba\u015fka insan\u0131n can\u0131n\u0131 yakmad\u0131, ger\u00e7ek hayatta yakmad\u0131. Onun yerine hayat\u0131n\u0131 iyi ve k\u00f6t\u00fcn\u00fcn bir araya gelebilece\u011fi, tek bir alanda, tek bir karede yer alabilece\u011fi resimler yapmaya adad\u0131. D\u00e2hil olmak, \u00fczerine titrenmek, ilgi g\u00f6rmek onun i\u00e7in \u00f6nemliydi. Tekrarlayan d\u00fcrt\u00fc, Klein’\u0131n deyimiyle, haz almay\u0131, de\u011fer bilmeyi, c\u00f6mertli\u011fi ve hatta belki sevgiyi i\u00e7erir.<\/p>\n ”<\/p>\n Olivia Laing, Yaln\u0131z \u015eehir, \u00e7ev. Gizem G\u00f6zde U\u00e7ar, \u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131, 2018 [2016], s. 167-70.<\/p>\n Laing’in kitab\u0131 beni hi\u00e7 hi\u00e7 bilmedi\u011fim m\u00fcnzevi sanat\u00e7\u0131lar ve ya\u015famlar\u0131yla ve yazar\u0131n kendisiyle tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Bu pasaj\u0131 da Klein’\u0131n yaln\u0131zl\u0131k ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 kolaj ve istifleme pratikleriyle ili\u015fkilendirmesi sebebiyle not ald\u0131m. Kitaba sanat\u00e7\u0131lar\u0131n resimlerini hi\u00e7 ili\u015ftirmemi\u015f, onlar\u0131 ben ekledim internetten bulup. Laing hep anlat\u0131yor, asl\u0131nda kitab\u0131n\u0131 zengin metin olarak yay\u0131nlasa, anlatt\u0131\u011f\u0131 i\u015flere ba\u011flant\u0131lar verse g\u00fczel olurmu\u015f.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/henry-darger-After-M-Whurther-Run-Glandelinians-attack-and-blow-up-train-carrying-children-to-refuge.jpg?resize=500%2C328\")
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/david-wojnarowicz-fire.jpg?resize=500%2C377\")
\n