![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/paul-valery-monsieur-teste.jpg?resize=275%2C390\")
<\/p>\nHer ne kadar metnin tamam\u0131 entelekt\u00fcel fig\u00fcr\u00fcn\u00fc kat etse de, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla en a\u015fikarla\u015ft\u0131\u011f\u0131 noktada ilgili kavram\u0131 sorgulad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu pasaj\u0131 se\u00e7tim o ak\u0131l almaz\u00a0Monsieur Teste anlat\u0131s\u0131ndan. Baz\u0131 m\u00fcthi\u015f metinler direkt “al\u0131nt\u0131lanamaz” bir kimlik ta\u015f\u0131yorlar, Teste gibi baz\u0131lar\u0131 da her \u00e2n\u0131nda sonsuz bir al\u0131nt\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olmaya \u00f6yk\u00fcn\u00fcyor. Biraz \u00f6ncesinden mi kesmeli, ne kadar uzatmal\u0131, nerede durup ba\u011flamal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken al\u0131nt\u0131ya kendi varolu\u015funu yitirtiyor. En iyisi, yazar niyetini ba\u015fatla\u015ft\u0131rarak at\u0131lan ba\u015fl\u0131ktan al\u0131p, kolaya ka\u00e7mak…<\/p>\n
<\/p>\n
– ENTELEKT\u00dcEL?..<\/strong><\/p>\n Akl\u0131mdan \u015f\u00f6ylesine ge\u00e7en bu kocaman s\u00f6zc\u00fck bir \u00e7\u0131rp\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kam\u0131\u015ft\u0131. Ak\u0131ldan ge\u00e7en bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fok ne garip \u015fey! Son s\u00fcrat yol alan\u00a0yanl\u0131\u015f<\/em> y\u0131\u011f\u0131n\u0131 ans\u0131z\u0131n\u00a0do\u011fru<\/em> \u015feridinden sap\u0131veriyor…<\/p>\n Entelekt\u00fcel?.. Yan\u0131t yok. Yorum yok. Platolar\u0131n, \u015fatolar\u0131n, dumanlar\u0131n u\u00e7tu\u011fu ufukta a\u011fa\u00e7lar, \u015fark\u0131lar ve sonsuz \u015fiirler… Kendime yabanc\u0131 g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yordum. Hen\u00fcz yeni yaratt\u0131\u011f\u0131m \u015feyin i\u00e7inde duruyordum. \u015ea\u015fk\u0131n, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler aras\u0131nda, felakete neden olan bu kocaman s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc cans\u0131z olarak yerde yatar buldum. San\u0131r\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnce k\u0131vr\u0131mlar\u0131ma biraz uzun gelmi\u015fti.<\/p>\n –\u00a0Entelekt\u00fcel<\/em>… Benim yerimde kim olsa anlard\u0131… Ya ben!..<\/p>\n – Siz biliyorsunuz, sevgili Siz, biliyorsunuz ki ben en karanl\u0131k t\u00fcr\u00fcn adam\u0131y\u0131m. Siz bilirsiniz bunu, deneyimlerinizden, belki y\u00fcz kez kulaktan duydu\u011funuz i\u00e7in daha da iyi bilirsiniz. Beni okumak i\u00e7in Frans\u0131zcaya \u00e7evrilmemi bekleyen hi\u00e7 kimse yok; ne bir bilgin, ne bir iyiliksever ne de olgun ve uygun biri. Bunlar di\u011fer insanlara ho\u015fnutsuzluklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterirler, onlara dizelerimden al\u0131nt\u0131lar okurlar. D\u00fc\u015f\u00fcnmeleri gerekti\u011fini itiraf etti\u011fim b\u00f6l\u00fcmleri g\u00f6sterirler. Bir ba\u015fkas\u0131 dizelerimden hi\u00e7bir \u015fey anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizlerken bunlar bunu gururla s\u00f6ylerler. – “Modeste tamen et circumspecto judicio pronuntiandum est<\/em> der Quintilien, Racine’in \u00e7evirisinde, –\u00a0ne quod plerisque accidit, damnent quae intelligunt<\/em>.” Oysa ben, bu d\u00e2hi amat\u00f6rleri \u00fczmekten \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyar\u0131m. \u015eeffafl\u0131k kadar ilgimi \u00e7eken bir \u015fey yoktur. Dostum benim! Ne yaz\u0131k ki, ben bunun zerresini bile bulamam. Bunu kula\u011f\u0131n\u0131za f\u0131s\u0131ld\u0131yorum. Yaymay\u0131n sak\u0131n. S\u0131rr\u0131m\u0131 s\u0131k\u0131ca saklay\u0131n. Evet, \u015feffafl\u0131k o kadar az rastlad\u0131\u011f\u0131m \u015fey ki, onu d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7 bir yerinde bulamam, \u00f6zellikle de d\u00fc\u015f\u00fcn ve yaz\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda hi\u00e7 ama hi\u00e7 bulamam, \u00f6zellikle de d\u00fc\u015f\u00fcn ve yaz\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda hi\u00e7 ama hi\u00e7 bulamam, gezegendeki elmas gibi, belki ancak o kadar bulabilirim. Hemen hemen her yerde, ke\u015ffettiklerimin yan\u0131nda bana sunulan gizemler anlams\u0131z ve de hafif. Ne mutlu kendileri ile bar\u0131\u015f\u0131k olanlara, kendileri ile diyalog i\u00e7inde olanlara! Yaz\u0131yor, titremeden konu\u015fuyorlar. Bu zeki insanlara ne denli \u00f6zendi\u011fimi hissedebiliyor olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Eserleri kristal bir k\u00fcrede g\u00fcne\u015fin tatl\u0131 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr… \u0130\u00e7imdeki \u015feytan kendimi savunmam i\u00e7in onlar\u0131 su\u00e7lamam\u0131, k\u0131namam\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor bana. Karanl\u0131kla asla kar\u015f\u0131la\u015fmayanlar\u0131n hi\u00e7bir \u015feyin ard\u0131na tak\u0131lmayan ki\u015filer oldu\u011funu ve insanlara sadece bildikleri \u015feyleri sunman\u0131n gerekli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor bana al\u00e7ak sesle. Kendimi ruhumun derinliklerine kadar g\u00f6zden ge\u00e7iriyorum ve pek \u00e7ok sayg\u0131n ki\u015finin s\u00f6ylediklerine alk\u0131\u015f tutmam gerekiyor. Sevgili Dostum, fark\u0131na varmadan anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131ndan hi\u00e7bir zaman emin olmayan zavall\u0131 bir ki\u015fili\u011fe sahibim ben ger\u00e7ekten. Ayd\u0131nl\u0131kla, ger\u00e7ek anlamdaki karanl\u0131\u011f\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmadan zor ay\u0131rt ediyorum… Bu yetersizli\u011fim ku\u015fkusuz cehaletimden kaynaklan\u0131yor. T\u00fcm s\u00f6zc\u00fcklerden sak\u0131n\u0131yorum zira k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir dikkat bile onlara g\u00fcvenmemin sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaya yetiyor. Bir d\u00fc\u015f\u00fcnce boyutunu a\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan bu s\u00f6zc\u00fckleri, bir \u00e7ukurun \u00fcst\u00fcne at\u0131lan ve dur duraks\u0131z ge\u00e7idi a\u015f\u0131lmaz k\u0131lan incecik tahtalara benzetme noktas\u0131na geldim ne yaz\u0131k ki. Aya\u011f\u0131na \u00e7abuk biri bu tahtalar\u0131 al\u0131r ve kurtar\u0131r kendini. Oyalanmakta yarar var, aksi halde denge bozulur ve her \u015fey u\u00e7urumun derinliklerinde kaybolur. Acele eden\u00a0anlad\u0131<\/em> i\u015fi zorla\u015ft\u0131rman\u0131n gerekti\u011fini: En a\u00e7\u0131k s\u00f6zlerin karanl\u0131k terimlerin k\u0131l\u0131f\u0131 oldu\u011fu nas\u0131lsa anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n T\u00fcm bunlar, size \u015fu an sunmakta oldu\u011fum ho\u015f bir a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc herhalde beni. Mektup edebiyatt\u0131r. Hi\u00e7bir \u015feyi fazla kurcalamaman\u0131n gereklili\u011fi edebiyat\u0131n s\u0131k\u0131 bir kural\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda da genel bir arzu… Her y\u00f6nl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/p>\n Kendi u\u00e7urumumday\u0131m, asl\u0131nda hi\u00e7 de u\u00e7uruma benzemedi\u011fi gibi \u015fan\u0131ma da denk gelmiyordu. Anlayaca\u011f\u0131n\u0131z a\u00e7maz\u0131mdayd\u0131m. Bir \u00e7ocu\u011fa, bir inan\u00e7s\u0131za, bir azizeye, hatta kendime bile, bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn anlam\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaktan yoksundum:\u00a0Entelekt\u00fcel<\/em>; kimseye zarar\u0131 dokunmayan bir kelime.<\/p>\n \u0130majlardan yana bir sorunum yoktu. Tam tersi, bu devasa kelimeye her ba\u015fvuru\u015fumda, ger\u00e7ek bana hep ba\u015fka ba\u015fka imajlarla yan\u0131t veriyordu. Her biri\u00a0naifti<\/em>. Hi\u00e7bir yan\u0131t hi\u00e7bir \u015feyi anlayamama \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131 gidermiyordu.<\/p>\n B\u00f6l\u00fck p\u00f6r\u00e7\u00fck d\u00fc\u015fler kuruyordum.<\/p>\n Fig\u00fcrler olu\u015fturuyordum akl\u0131mda, onlara “Entelekt\u00fcel<\/em>” ad\u0131n\u0131 tak\u0131yordum. Yerlerinden k\u0131p\u0131rdamadan d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli olaylar\u0131ndan s\u00f6z eden insanlar veya ellerinin tersi, dillerinin ucuyla g\u00f6r\u00fclmez g\u00fc\u00e7leri veya do\u011fas\u0131 gere\u011fi g\u00f6r\u00fclmez olan nesneleri harekete ge\u00e7iren k\u0131p\u0131r k\u0131p\u0131r insanlar… Size ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yledi\u011fim i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n beni. G\u00f6rd\u00fcklerimi g\u00f6r\u00fcyordum.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcn<\/em> adamlar\u0131,\u00a0yaz\u0131n<\/em> adamlar\u0131,\u00a0bilim<\/em> adamlar\u0131,\u00a0sanat\u00e7\u0131lar<\/em>… Nedenler, ge\u00e7erli nedenler, neden i\u00e7eren nedenler, k\u00fc\u00e7\u00fck nedenler, kendi i\u00e7inde a\u00e7\u0131klanamayan nedenler, ayn\u0131 zamanda sonu\u00e7lar\u0131 da bo\u015f olan fakat hayranl\u0131k uyand\u0131racak kadar \u00f6nemli olmalar\u0131n\u0131\u00a0istedi\u011fim<\/em> nedenler… Bu neden ve sonu\u00e7lar\u0131n madd\u00ee temeli hem vard\u0131, hem yoktu. Tuhaf eylemlerin, eserlerin, ba\u015fyap\u0131tlar\u0131n bu d\u00fczeni, ger\u00e7e\u011fin ta kendisini tutuyordu elinde, oyun k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 de\u011fil. Esinler, d\u00fc\u015flemler, eserler, \u015fan, \u015f\u00f6hret, bu d\u00fczen, t\u00fcm bu s\u0131ralananlar\u0131n ve bir ba\u015fkalar\u0131n\u0131n var oldu\u011fu ve bir hi\u00e7e indirgendi\u011fi bir bak\u0131\u015fa ba\u011fl\u0131yd\u0131.<\/p>\n Sonra t\u00fcyler \u00fcrperten bir \u015fim\u015fek \u00e7akt\u0131. Orda, bu g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n gerisinde \u015feytanlar ordusunun kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve korkun\u00e7 hareketlili\u011fini g\u00f6r\u00fcr gibi oldum. Do\u011fa\u00fcst\u00fc bir atmosferde\u00a0Tarih<\/em>‘e \u00f6zg\u00fc bir komedi \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya. M\u00fccadele, isyan, zafer, l\u00e2net t\u00f6reni, infaz, ayaklanma, g\u00fcc\u00fcn etraf\u0131nda olu\u015fan trajedi!.. Bu Cumhuriyetin kalbi, skandallar, ani gelen servetler, yasad\u0131\u015f\u0131 servetler, komplolar ve cinayetler i\u00e7in at\u0131yordu; oda referandumlar\u0131, s\u0131radan ba\u015far\u0131lar,\u00a0iki dudak aras\u0131ndan \u00e7\u0131kan<\/em> say\u0131s\u0131z suikastlar – \u00e7alma \u00e7\u0131rpmalar\u0131 ge\u00e7elim. Orada tutucular, vurguncular, fahi\u015feler, inan\u00e7s\u0131z g\u00f6r\u00fcnen inan\u00e7l\u0131lar, imanl\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen dinsizler vard\u0131; sahte saflar, ger\u00e7ek aptallar, otoriteler, anar\u015fistler, k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131ndan m\u00fcrekkep damlayan cell\u00e2tlar; kimler yoktu ki… Kendini papaz sananlardan tutun da psikopos, Sezar veya \u015fehit sananlara kadar herkes vard\u0131 orada. Baz\u0131lar\u0131 bu kendini bir ba\u015fkas\u0131 sanma i\u015flemini abart\u0131yor, eyleme d\u00f6k\u00fcyor, \u00e7ocuk veya kad\u0131n oluveriyordu. En komikleri ise, kendilerini kabile reisi, yarg\u0131\u00e7, savc\u0131 sananlard\u0131. Yarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n bizi yarg\u0131layaca\u011f\u0131ndan habersizdiler. Hi\u00e7bir \u015fey gelecek \u00fczerine ahk\u00e2m kesmekten daha iyi sergilemez zay\u0131f noktam\u0131z\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcremez maskemizi. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir hatan\u0131n, kolayca, bir \u00e7\u0131rp\u0131da, karaktere mal edilmesi tehlikeli bir sanatt\u0131r.<\/p>\n Bu \u015feytanlar kendilerini -s\u0131k s\u0131k- karton aynada seyrederlerdi ve oradan insano\u011flunun, ya ilki ya da sonuncusu olarak yans\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 san\u0131rlard\u0131…<\/p>\n Bu g\u00fcc\u00fcn yasas\u0131n\u0131 arad\u0131m durdum. E\u011flenme gereksinimi, ya\u015fama d\u00fcrt\u00fcs\u00fc, hayatta kalma arzusu; \u015fa\u015f\u0131rtma, hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrme, azarlama, \u00f6\u011fretme, k\u00fc\u00e7\u00fcmseme ve k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131n i\u011fneleyici hazz\u0131 s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor, \u00f6fkelendiriyor, k\u0131z\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor ve a\u00e7\u0131kl\u0131yordu bu\u00a0Cehennemi<\/em>.<\/p>\n Orada kendimi de g\u00f6rd\u00fcm; tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m bir y\u00fczle. Belki de yaz\u0131lar\u0131m \u015fekil vermi\u015fti ona. Siz, Say\u0131n D\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, siz bilirsiniz ne s\u00f6yledi\u011fimi. D\u00fc\u015flerde, bilinenle g\u00f6r\u00fclenler aras\u0131nda\u00a0\u00f6zel<\/em> bir uyum vard\u0131r. Bir g\u00fcn \u00f6ncesini i\u00e7ermez bu uyum. Pierre’i\u00a0g\u00f6r\u00fcyorum<\/em> ve onun Jacques oldu\u011funu\u00a0biliyorum<\/em>. Nadiren de olsa kendimi ba\u015fka bir y\u00fczle g\u00f6rd\u00fcm. Kalbimi delip ge\u00e7en keskin bir ac\u0131 ile tan\u0131yordum kendimi. Bu ben miyim yoksa bir hayalet mi, san\u0131r\u0131m ikimizden biri\u00a0bay\u0131ld\u0131<\/em>.<\/p>\n Elveda. Yolculu\u011fumun sonlar\u0131na do\u011fru beni \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7eviren, reng\u00e2renk olan her \u015feyi size yazmaya kalksam bu mektubu asla bitiremem. Elveda. Neredeyse unutuyordum. D\u00fc\u015flerimden sert bir \u0130ngiliz’in sert olmayan aya\u011f\u0131 ile uyand\u0131r\u0131ld\u0131m. Neyse ki can\u0131m yanmad\u0131. Yorgun kara tren durmaya haz\u0131rlan\u0131yor. Elveda.<\/p>\n ”<\/p>\n Paul Val\u00e9ry, Monsieur Teste, \u00e7ev. Sevgi T\u00fcrker-Terlemez, Epos Yay\u0131nlar\u0131, 2017 [1896(?)] , s. 94-8.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"