![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/defter-son-say%C4%B1.jpg?resize=300%2C439\")
<\/p>\n<\/p>\n
”<\/p>\n
Bu say\u0131 Defter’in son say\u0131s\u0131. Bir s\u00fcre \u00f6nce Defter’i kapatmaya karar verdik. \u00c7\u0131kartan bir grup insan i\u00e7in Defter, yazmaya, okumaya, ara\u015ft\u0131rmaya \u015fevklendiren bir ortam sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan o kadar kolay bir karar olmad\u0131 bu; 15 y\u0131l gibi uzun bir s\u00fcre ge\u00e7ince dergi yaln\u0131zca bir dergi olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline geliyor.<\/p>\n
Sorun da burada: Genellikle dergilerin uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olamad\u0131\u011f\u0131ndan, istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan \u015fik\u00e2yet edilir. Bizi ise tersi vurdu. B\u00f6yle uzun bir s\u00fcre, beraberinde kendine \u00f6zg\u00fc bir muhafazak\u00e2rl\u0131k ve atalet de getiriyor. Bu y\u00fczden derginin art\u0131k yay\u0131mlanmamas\u0131, \u00e7\u0131kartanlar i\u00e7in \u2013en az\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in\u2013 bir eksiklik, bir kay\u0131p duygusunun yan\u0131 s\u0131ra, bir ferahl\u0131k ve tazelenme duygusu da verecek. Ayr\u0131ca g\u00fczel \u015feylerle \u00e7ok oynanmamal\u0131, kendi g\u00fczelli\u011fiyle sona ermeli, diye de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n
Defter’in yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 bu 15 y\u0131l, T\u00fcrkiye’de \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fi\u015fimlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdi. Bu de\u011fi\u015fimler, b\u00f6yle bir derginin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinin \u00f6n\u00fcne hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r zorluklar \u00e7\u0131kard\u0131. Kendimizi fazla \u00f6nemsemi\u015f olmay\u0131 istemeyiz, ama buradan, derginin i\u00e7inden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc s\u00f6ylemek, mevcut ya da gelecekte olabilecek benzer ba\u015fka \u00e7abalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlaml\u0131 olabilir. Bu y\u00fczden bu biti\u015fin gerek\u00e7esini k\u0131saca payla\u015fmak istiyoruz.<\/p>\n
\u00d6nce i\u00e7eriden d\u0131\u015far\u0131ya. Defter as\u0131l olarak, d\u00fcnyaya farkl\u0131 bilgi ve deneyim alanlar\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini s\u0131namak i\u00e7in kurulmu\u015ftu. \u00c7o\u011ful perspektifler kullanarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda belki d\u00fcnyan\u0131n kendini daha fazla ele verebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. B\u00f6ylece edebiyat\u0131n, sanatlar\u0131n felsefeye, siyasal alana do\u011fru, politik angajman\u0131n ise edebiyata, sanata do\u011fru hareket etmelerine vesile olabilecek bir odak yarat\u0131labilirdi. (Nitekim d\u00fcnyadaki pek \u00e7ok teori dergisi, 90’lar boyunca, daha \u00f6nce izledi\u011fi tarz\u0131 terkederek bu form\u00fclasyona daha yak\u0131n bir e\u011filim i\u00e7ine girdi.) Ama bu s\u00f6yleneni, bir reklam mottosu gibi form\u00fcle edilmi\u015f bir \u015fey olarak, bir s\u00f6ylem olarak de\u011fil, kelimesi kelimesine, kastedilmi\u015f bir \u015fey olarak duymak laz\u0131m. Bir naiflik mi? Hay\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bize heyecan veren buydu. “D\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye inanan” bir ku\u015fa\u011f\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 a\u00e7mazlar, sorular \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek heyecan vericiydi. E\u011fer ger\u00e7ekten istedi\u011finiz buysa \u00f6n\u00fcn\u00fczde ciddi engeller var demektir: Topluma entelekt\u00fcelleri ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi s\u00fcrekli ba\u015f d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6steren bir devlet; onunla bu d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k payla\u015fan ya da en iyi durumda d\u00fc\u015f\u00fcnceyi “k\u00fclt\u00fcr de laz\u0131m” diye ancak bir aksesuar olarak ciddiye alan bir medya sermayesi; “altta kalan\u0131n can\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131” gayet iyi bildi\u011fi i\u00e7in b\u00f6yle “a\u011f\u0131r” i\u015fleri hi\u00e7 g\u00f6ze almadan h\u0131zla, oyalanmadan 12’den vurmaya \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fct\u00fcn bir toplumsal ruh hali… B\u0131rak\u0131lan izlenimin, uyand\u0131r\u0131lan etkinin gitgide \u015feylerin, olaylar\u0131n ve insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n hakikatine a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131, nihayetinde galebe \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel ortamda \u2013d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fc\u015fman\u0131 bir \u015fiddet ortam\u0131nda\u2013 ak\u0131nt\u0131n\u0131n tam ters y\u00f6n\u00fcnde gitmek demek bir d\u00fc\u015f\u00fcnce dergisi \u00e7\u0131karmak. Bunu en ba\u015ftan bilmiyor muyduk? Biliyorduk ama hi\u00e7 bu kadar a\u011f\u0131r bir bi\u00e7imde hissetmemi\u015ftik. Son y\u0131llarda “\u00e7a\u011f\u0131n ruhu” her yan\u0131 ele ge\u00e7iriyor, en yak\u0131nlar\u0131m\u0131za kadar gelerek ku\u015fat\u0131yor, giderek herkesi i\u00e7ine al\u0131yor: Yazar, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, sanat\u00e7\u0131 ya da akademisyen de bunlar\u0131n etkilerinden azade kalam\u0131yor. K\u00fclt\u00fcrel ve siyasal dibe vurmu\u015fluk kimine bezginlik ve y\u0131lg\u0131nl\u0131k, kimine h\u0131rs ve k\u00f6rl\u00fck olarak geri d\u00f6n\u00fcyor. Bu ko\u015fullarda dergi d\u0131\u015far\u0131dan ne yaz\u0131k ki pek az beslenebildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc kli\u015felerle, basmakal\u0131p fikirlerle, izi s\u00fcr\u00fclerek emek harcanmam\u0131\u015f, \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f kanaatlerle, nesnesini yitirmi\u015f ya da hi\u00e7 bulamam\u0131\u015f “akademik” yaz\u0131larla, aktar\u0131rken kendini ve d\u00fcnyay\u0131 unutan metinler ve saire ile her\u015fey yap\u0131labilir \u2013nitekim yap\u0131l\u0131yor da\u2013 ama b\u00f6yle bir dergi \u00e7\u0131kart\u0131lamaz. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve sanat\u0131n akt\u00fcalitesiyle ilgilenmek insan\u0131 k\u00fclt\u00fcrl\u00fc yapmaz, oldu\u011fundan daha da cahil yapar \u2013 “Tez” bir tezin varsa tezdir \u2013 dahi anlam\u0131ndaki -de, -da ayr\u0131 yaz\u0131l\u0131r \u2013 \u00fcstelik bir virg\u00fcl\u00fcn k\u0131rk y\u0131ll\u0131k hat\u0131r\u0131 vard\u0131r! B\u00f6yle bir k\u00fclt\u00fcrel ortam\u0131n a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131, bo\u015flu\u011funu kapamaya \u00e7al\u0131\u015fmak gitgide daha yorucu bir hal ald\u0131. Bu ko\u015fullarda Defter, detayc\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, bilgi sevgisi ve teoriye yapt\u0131\u011f\u0131 vurguyla, memleket kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131kl\u0131kla “fazla” kal\u0131yordu. Ama asla bir kibir olarak alg\u0131lanmamal\u0131 bu. \u00c7\u00fcnk\u00fc ayn\u0131 zamanda olup bitenler kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131kl\u0131kla “eksik” kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n da gayet fark\u0131ndayd\u0131k. Sonu\u00e7 \u015fu ki b\u00f6yle bir ortamda, hi\u00e7 niyetlenilmemi\u015f oldu\u011fu halde Defter art\u0131k bizi sanki bir s\u0131\u011f\u0131na\u011fa kapat\u0131yor (ya da eskisi gibi bir s\u0131\u011f\u0131nak bile olam\u0131yor da denebilir; d\u00fc\u015f\u00fcnceye yer a\u00e7abildi\u011fimiz, d\u00fcnyaya mesafe alabildi\u011fimiz bir mek\u00e2n olarak i\u015f g\u00f6rm\u00fcyor). Evet, hem yorgunluk hem de sonu\u00e7ta bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k bu: Kendi aram\u0131zda olsun, dergiyle onu izleyen \u00e7evre aras\u0131nda olsun bunu a\u015fabilecek zenginlikte ili\u015fkiler yaratamad\u0131k.<\/p>\n
Asl\u0131nda d\u0131\u015far\u0131dan i\u00e7eriye bak\u0131nca i\u015fler o kadar da k\u00f6t\u00fc g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor; farkl\u0131 ku\u015faklardan \u00e7ok say\u0131da insan, \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki derginin as\u0131l niyetini benimsedi, hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn karma\u015fas\u0131 i\u00e7inde okuyarak ve yazarak Defter’e yer a\u00e7abildi. Defter zaten o yak\u0131n dostlar i\u00e7in ve onlar sayesinde yay\u0131mland\u0131 diyebiliriz. Yine b\u00fct\u00fcn bu y\u0131llar i\u00e7inde, bir \u00fcslup ve tarz olarak hem ba\u015fka yaz\u0131larda hem ba\u015fka yay\u0131n \u00e7abalar\u0131nda derginin yans\u0131malar\u0131n\u0131 g\u00f6rebildik. Hi\u00e7 beklemedi\u011fimiz yer ve zamanlarda verdi\u011fi yank\u0131yla s\u0131k s\u0131k \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131 da bizi Defter. Zaten bu \u00f6d\u00fclleri olmasa, buraya kadar getirebilmemiz imk\u00e2ns\u0131z olurdu. \u015eunu da belirtmeliyiz: Yay\u0131mlanm\u0131\u015f 45 say\u0131ya istatistiki olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde, \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 imzan\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ama kabul etmek laz\u0131m ki, ayn\u0131 zamanda hep “s\u0131k\u0131c\u0131 bir dergi”ydi Defter, ya da “a\u011f\u0131r”, “okunamaz”, “anla\u015f\u0131lamaz”, ve saire. Say\u0131 ba\u015f\u0131na “bir, bilemedin iki yaz\u0131” okunuyor, di\u011ferleri daha sonraya b\u0131rak\u0131l\u0131yordu. “K\u00f6t\u00fc \u015fiirler bas\u0131yordu” ya da “\u00e7ok iyi \u015fiirler bas\u0131yordu” \u2013 “Neden \u015fiir bas\u0131yordu?” \u2013 “Neden daha fazla \u015fiir basm\u0131yordu?” \u2013 Muhtemelen Defter’de “makale yay\u0131mlamak akademik j\u00fcrilerde puan getirmiyordu” \u2013 “Yoksa getiriyor muydu?” \u2013 “T\u00fcrk\u00e7e yazmak ekstra bir y\u00fck oluyordu” ve saire.<\/p>\n
Bir\u00e7ok \u00f6rnekte, hi\u00e7 “oralarda” olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, bu konu\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fctemedik. Bu y\u00fczden Defter \u00f6mr\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ileti\u015fim-\u00f6z\u00fcrl\u00fc bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. \u0130\u015fte mesele bu. Bu co\u011frafya i\u00e7in “ecnebi” g\u00f6r\u00fclen bir \u015feyin, “ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme”nin, “teori”nin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu kan\u0131tlamak istedik, bir t\u00fcr Solcu inad\u0131yla… K\u0131smen bir \u015feyler oldu, k\u0131smen de olmad\u0131; g\u00f6le maya tutmad\u0131. \u015eimdi buradan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6znenin as\u0131l\u00a0kibrinin ba\u015flang\u0131\u00e7ta kendine b\u00f6yle bir misyon y\u00fcklemesinde, koca bir da\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya indirebilece\u011fi vehmine kap\u0131lmas\u0131nda yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz \u2013ne yapal\u0131m ki hamurumuz buydu.<\/p>\n
Derginin kapanaca\u011f\u0131n\u0131 bilen bir\u00e7ok ki\u015fi, Defter’in kendileri i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131 ifade ederek ne yap\u0131labilece\u011fini, nas\u0131l yard\u0131m edebileceklerini sordu. \u015f\u00fckran duyuyoruz. ifade edilen bu niyetin ne kadar yap\u0131c\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fcyor da de\u011filiz. Ama dileriz ba\u015fka bir zamanda, ba\u015fka bir yerde… Bu derginin \u00f6zel tarihinden gelen y\u00fcklerimizden ar\u0131nm\u0131\u015f bir halde…<\/p>\n
“K\u00fclt\u00fcrel, siyasal dibe vurmu\u015fluk” diyerek anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyin \u00e7e\u015fitli ve\u00e7heleri dile geliyor bu say\u0131daki bir\u00e7ok yaz\u0131da. Onlar\u0131 betimlemeye, irtibatland\u0131rmaya kalk\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m: Oradalar, kendileri ad\u0131na konu\u015fuyorlar. Ancak buraya kadar s\u00f6ylediklerimizle daha yak\u0131ndan ilgili oldu\u011fu ve pozitif bir \u00f6nerme ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in birini \u00f6zellikle vurgulamak istiyorum. Burada sonu\u00e7ta bir ileti\u015fim probleminden s\u00f6z etti\u011fimize g\u00f6re, \u015fu “diyalog” denen, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmaktan i\u00e7i bo\u015falm\u0131\u015f kelimeye hakikatini iade etmek i\u00e7in Sabir Y\u00fccesoy’un “Sokratik Konu\u015fma” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bu yaz\u0131, 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda Almanya’da bir grup insan\u0131n belli bir konuyu tart\u0131\u015fmak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in ba\u015flatt\u0131klar\u0131 ve bug\u00fcn de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen \u2013ve Y\u00fccesoy’un kendisinin de zaman zaman kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u2013 bir toplant\u0131 tarz\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Bir insan grubunun, e\u011fer isterse, birbirleriyle konu\u015farak do\u011fruluk aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fine, do\u011fruyu yakalayabilece\u011fine inan\u0131yor bu yaz\u0131. Yani “do\u011fru”, birbirimizle ili\u015fki i\u00e7inde kurdu\u011fumuz, mutab\u0131k kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z, in\u015fa etti\u011fimiz bir \u015fey; ama bir s\u00fcre sonra yine e\u011fildi\u011fimiz, sorgu ve yarg\u0131 konusu etti\u011fimiz bir \u015fey. Ne var ki bu yapa yapa, yani ancak kendi edimselli\u011fi i\u00e7inde, performatif olarak m\u00fcmk\u00fcn oluyor: dinlemeyi bilmek, kar\u015f\u0131ndakini duymak, ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in susabilmek, kendini ba\u015fkas\u0131n\u0131n yerine koyabilmek, birbirine pas verebilmek, egoyu hi\u00e7 olmazsa k\u0131sac\u0131k bir s\u00fcre i\u00e7in ask\u0131ya alabilmek \u2013 “Sokratik Konu\u015fma”da okuyaca\u011f\u0131n\u0131z gibi, b\u00fct\u00fcn bunlar ancak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131k\u00e7a g\u00fc\u00e7 kazanan bir teknik, bir k\u00fclt\u00fcr olarak i\u015f g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
Bir son say\u0131 olarak, dergiyi biraz daha kal\u0131n tutup bir s\u00fcredir bekletti\u011fimiz \u015fiir ve yaz\u0131lara yer verebilmek istedik. Ancak birikmi\u015f \u00e7ok \u00fcr\u00fcn oldu\u011fu i\u00e7in bir \u00e7o\u011funu da yay\u0131mlayamad\u0131k.<\/p>\n
”<\/p>\n