![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/harold-bloom-bat%C4%B1-kanonu-%C3%A7a%C4%9Flar%C4%B1n-ekolleri-ve-kitaplar%C4%B1.png?resize=300%2C451\")
<\/p>\n\u015eimdiye dek edebiyat ele\u015ftirileri, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalar, k\u00fclt\u00fcrel sermaye tart\u0131\u015fmalar\u0131, post-marksist veya post-yap\u0131salc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler vb. kanallar\u0131ndan a\u015fina oldu\u011fum g\u00f6r\u00fc\u015flerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131na bir kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f Harold Bloom’unki. “\u0130ngiliz\/Amerikan Edebiyat\u0131” e\u011fitiminde payla\u015f\u0131lan baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler olsa gerek, ben oraya \u00e7ok a\u015fina olmad\u0131\u011f\u0131mdan \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. Bir kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7etelesi olarak hat\u0131rda tutmak i\u00e7in buraya ge\u00e7irdim. Neil Postman (ya da di\u011fer distopik pesimistler\/elitistler) benzeri bir “g\u00f6rsel k\u00fclt\u00fcre ge\u00e7i\u015f” ve bununla beraber g\u00fcncel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn daha \u00e7ok dikkat, \u00f6zen ve yaln\u0131zl\u0131k gerektirdi\u011fini iddia etti\u011fi yaz\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcrden uzakla\u015fma tespiti var. 1994’de yazm\u0131\u015f, \u00fcniversitelerin neoliberal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcyle ve sekt\u00f6r profesyonelleri yeti\u015ftirme niyetinin ba\u015fatla\u015fmas\u0131yla birlikte b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tutan bir “Edebiyat b\u00f6l\u00fcmlerinde k\u00fc\u00e7\u00fclme ve butikle\u015fme” kehaneti var. Shakespeare’de olan\u0131n \u00f6ncelleri ve ard\u0131llar\u0131nda asla olmad\u0131\u011f\u0131na dair \u00f6vg\u00fcleri var. Bir de edebi \u00fcretimin “ba\u011flama al\u0131nmas\u0131” \u00fcst\u00fcnden postmodernizm ele\u015ftirisi var.<\/p>\n
<\/p>\n
”<\/p>\n
Her ne kadar bu ho\u015f, antika bir anlam ta\u015f\u0131sa da burada sundu\u011fum \u015fey bir “hayat boyu okuma plan\u0131” de\u011fildir. \u0130lgimizi \u00e7ekecek yeni teknolojilerin h\u0131zla \u00e7o\u011falmas\u0131na ra\u011fmen (umuyoruz ki) okumaya devam edecek inat\u00e7\u0131 okuyucular daima olacakt\u0131r. Bazen Dr. Johnson ya da George Eliot’\u0131 MTV Rap m\u00fczi\u011fiyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ya da sanal ger\u00e7ekli\u011fi deneyimlerken hayal ederim be onlar\u0131n bu t\u00fcrden sini bozucu e\u011flenceleri \u015fiddetle reddeceklerine inanarak kendimi cesaretlendiririm. B\u00fcy\u00fck \u00fcniversitelerimizden birinde b\u00fct\u00fcn hayat\u0131m\u0131 edebiyat \u00f6\u011fretmek i\u00e7in harcad\u0131ktan sonra, edebiyat e\u011fitiminin \u015fu anda i\u00e7inde bulundu\u011fu hastal\u0131\u011f\u0131 atlatabilece\u011fi konusunda pek de inanc\u0131m yok.<\/p>\n
E\u011fitimcilik kariyerime 40 y\u0131l \u00f6nce T.S. Eliot’un fikirlerinin bask\u0131n oldu\u011fu bir akademik ba\u011flamda ba\u015flad\u0131m; bunlara kar\u015f\u0131 elimden geldi\u011fince sava\u015ft\u0131m. \u015eimdi etraf\u0131mdaki hip-hop profes\u00f6rlerini, Gallik-Germanik teorinin klonlar\u0131n\u0131, toplumsal cinsiyetin ve her \u00e7e\u015fit cinsel tercihin ideologlar\u0131n\u0131, s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00e7okk\u00fclt\u00fcrc\u00fcleri g\u00f6rd\u00fck\u00e7e edebi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n Balkanla\u015fmas\u0131n\u0131 geri \u00e7evirmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yorum. Edebiyat\u0131n estetik de\u011ferine kar\u015f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn bu k\u0131rg\u0131nlar hi\u00e7bir yere gitmeyecekler ve arkalar\u0131ndan gelecek kurumsal k\u0131rg\u0131nlar yeti\u015ftirecekler. Eski bir kurumsal Romantik olarak h\u00e2l\u00e2 Eliot’\u0131n Teokratik ideolojiye kar\u015f\u0131 nostaljisini reddediyorum ama edebi tercihler konusunda kimseyle tart\u0131\u015fmak i\u00e7in de bir neden g\u00f6remiyorum. Bu kitap akademisyenlere y\u00f6nelik de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n sadece \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 h\u00e2l\u00e2 okuma a\u015fk\u0131 i\u00e7in okur. Johnson’\u0131n ve ard\u0131ndan Woolf’un s\u0131radan okur dedi\u011fi \u015fey h\u00e2l\u00e2 var olmaya devam eder ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle hangi kitaplar\u0131n okunabilece\u011fi konusunda \u00f6nerilere a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
B\u00f6yle bir okuyucu kolay bir haz i\u00e7in ya da sosyal su\u00e7luluk duygusunu yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in de\u011fil yaln\u0131z ba\u015f\u0131na bir var olma halini geni\u015fletmek i\u00e7in okur. Akademi \u00f6ylesine fantastik bir hal ald\u0131 ki sayg\u0131de\u011fer bir ele\u015ftirmenin bu t\u00fcrden okuyucuyu k\u0131nad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydum. Bu ele\u015ftirmen bana yap\u0131c\u0131 sosyal bir ama\u00e7 olmadan okuman\u0131n etik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti ve Birmingham (\u0130ngiltere) k\u00fclt\u00fcrel materyalizm ekol\u00fcn\u00fcn lideri Abdul Jan Muhammed’in yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okuyarak kendimi yeniden e\u011fitmemi istemi\u015fti. Her \u015feyi okumaya haz\u0131r bir okuma ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olarak onun s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinledim ama onun m\u00fcridi olmad\u0131m ve size neyi nas\u0131l okuman\u0131z gerekti\u011fini s\u00f6ylemeye gelmedim. Sadece kendi okuduklar\u0131m\u0131 ve tekrar okumaya lay\u0131k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerimi s\u00f6yleyece\u011fim. Bu da kanonsal olan\u0131n pragmatik tek testidir.<\/p>\n
San\u0131r\u0131m bir “k\u00fclt\u00fcrel ele\u015ftiri” ve “k\u00fclt\u00fcrel materyalizm”e sahip olunca “k\u00fclt\u00fcrel sermaye” nosyonuyla da ilgilenmek zorunda kal\u0131rs\u0131n\u0131z. Ancak “k\u00fclt\u00fcrel sermaye”yi biriktirmek i\u00e7in s\u00f6m\u00fcr\u00fclen “art\u0131 de\u011fer” nedir? Bir bilimden \u00e7ok bir ac\u0131 \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 olan Marksizim \u015fairleri olmu\u015ftur ama bu b\u00fct\u00fcn di\u011fer \u00f6nde gelen dine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar i\u00e7in b\u00f6yledir. “K\u00fclt\u00fcrel Sermaye” ya bir metafordur ya da ilgin\u00e7 olmayan bir d\u00fcz anlamd\u0131r. E\u011fer ikincisiyse, basit bir \u015fekilde yay\u0131nc\u0131lar, ajanslar ve kitap kul\u00fcpleriyle alakal\u0131d\u0131r. Mecazi bir kullan\u0131m olarak ise, k\u0131smen bir ac\u0131 \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 k\u0131smen ise Frans\u0131z \u00fcst orta s\u0131n\u0131ftan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f entelekt\u00fcellere ait su\u00e7luluk duygusunun \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r ya da hangi \u00fclkede ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 ve ders verdiklerini unutup Frans\u0131z kuramc\u0131lar\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fen kendi akademisyenlerimizin su\u00e7luluk duygusunun \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. ABD’de “k\u00fclt\u00fcrel sermaye” var m\u0131d\u0131r ya da oldu\u011fu zaman olmu\u015f mudur? Biz Kaos \u00c7a\u011f\u0131’nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcreriz \u00e7\u00fcnk\u00fc Demokratik \u00c7a\u011f’da bile kaotik olmu\u015fuzdur.\u00a0\u00c7imen Yapraklar\u0131\u00a0<\/em>“k\u00fclt\u00fcrel sermaye” midir? Ya\u00a0Moby Dick<\/em>? Asla resmi bir Amerikan edebi kanonu olmam\u0131\u015ft\u0131r ve olamaz da \u00e7\u00fcnk\u00fc Amerika’da estetik daima yaln\u0131z, e\u015fsiz ve izole bir halde var olur. “Amerikan Klasisizmi” bir oksimorondur, “Frans\u0131z Klasisizmi” ise tutarl\u0131 bir gelenektir.<\/p>\n Edebiyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir gelece\u011fi oldu\u011funa inanm\u0131yorum ama bu edebiyat ele\u015ftirisinin \u00f6lece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Edebiyat\u0131n bir kolu olarak ele\u015ftiri ayakta kalacakt\u0131r fakat b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla bizim e\u011fitim kurumlar\u0131m\u0131zda de\u011fil. Bat\u0131 edebiyat\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da devam edecektir ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Klasik Edebiyat b\u00f6l\u00fcmlerinde oldu\u011fu gibi al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc boyutlarda olacakt\u0131r. \u015eu andaki “\u0130ngiliz edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcmleri”nin adlar\u0131 “K\u00fclt\u00fcrel \u00c7al\u0131\u015fmalar B\u00f6l\u00fcmleri” olacak ve\u00a0Batman<\/em> \u00e7izgi romanlar\u0131, Mormon temal\u0131 parklar, televizyon, sinema ve rock m\u00fczikle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar, Chaucer, Shakespeare, Milton, Wordsworth ve Wallace Stevens’\u0131n yerini alacak. Bir zamanlar elitist olan, \u00f6nde gelen \u00fcniversiteler ve kolejler h\u00e2l\u00e2 Shakespeare, Milton ve di\u011ferleri \u00fczerine birka\u00e7 ders a\u00e7acaklar ama bunlar antik Yunanca ve Latince hocalar\u0131 gibi \u00fc\u00e7 ya da d\u00f6rt akademisyenin oldu\u011fu b\u00f6l\u00fcmlerde \u00f6\u011fretilecek. Bu geli\u015fmelere \u00fcz\u00fclmeye gerek yok; \u015fimdilerde Yale \u00dcniversitesi’ne sadece bir avu\u00e7 \u00f6\u011frenci ger\u00e7ek bir okuma tutkusu ile gelir. B\u00f6yle bir a\u015fk i\u00e7lerinde yoksa kimseye \u015fiiri sevmeyi \u00f6\u011fretemezsiniz. Yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l \u00f6\u011fretebilirsiniz? Ger\u00e7ek okuma yaln\u0131z bir etkinliktir ve kimseye daha iyi bir vatanda\u015f olmay\u0131 \u00f6\u011fretmez. Belki de okuman\u0131n \u00e7a\u011flar\u0131 (Aristokratik, demokratik, kaotik) art\u0131k sona erecektir ve yeni do\u011fan Teokrati \u00c7a\u011f sadece s\u00f6zel ve g\u00f6rsel bir k\u00fclt\u00fcr olacakt\u0131r.<\/p>\n ABD’de “edebiyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bir kriz”in, dini bir yeniden do\u011fu\u015f (ya da B\u00fcy\u00fck Uyan\u0131\u015f) ve bir su\u00e7 dalgas\u0131yla ortak bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. Bunlar\u0131n hepsi habercilik olaylar\u0131d\u0131r. Bizim \u00fclkemiz iki y\u00fcz y\u0131ldan beri daimi bir dini yeniden do\u011fu\u015fun i\u00e7indedir; sivil ve domestik \u015fiddete ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131a art\u0131k daha \u00e7ok sayg\u0131 g\u00f6r\u00fcr, daha bask\u0131nd\u0131r ve kendimi edebiyata adad\u0131\u011f\u0131m neredeyse yar\u0131m y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde bu t\u00fcrden faaliyetler toplum taraf\u0131ndan biteviye sorgulanm\u0131\u015f ve genel olarak ilgisiz bulunmu\u015ftur. \u0130ngiliz edebiyat\u0131 ve benzer b\u00f6l\u00fcmler kendilerini tan\u0131mlamakta hep g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ektiler ve yutulmaya haz\u0131r g\u00f6rd\u00fckleri her \u015feyi midelerine indirerek ak\u0131ll\u0131ca davranmad\u0131lar.<\/p>\n B\u00f6yle bir a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fckle kendilerine zarar vermelerinde korkun\u00e7 bir adalet vard\u0131r; \u015fiir, tiyatro, hik\u00e2ye ve romanlar\u0131n \u00f6\u011fretimi yerine \u015fimdi \u00e7e\u015fitli sosyal ve politik ama\u00e7lar\u0131n desteklenmesi ge\u00e7mi\u015ftir. Pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00fcr\u00fcnleri, e\u011fitim arac\u0131 olarak b\u00fcy\u00fck yazarlar\u0131n zor eserlerinin yerine ge\u00e7ecektir. Tekrar tan\u0131mlanmas\u0131 gereken \u015fey “edebiyat” de\u011fildir; e\u011fer onu okudu\u011fumuzda edebiyat oldu\u011funu anlam\u0131yorsan\u0131z, o zaman hi\u00e7 kimse size edebiyat\u0131 ve onu sevmeyi \u00f6\u011fretemez. Post-Marksist idealistler “kriz”e \u00e7are olarak evrensel eri\u015fimli bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc sunmu\u015flard\u0131r ama\u00a0Kay\u0131p Cennet<\/em> ya da\u00a0Faust \u0130kinci B\u00f6l\u00fcm\u00a0<\/em>nasil olur da evrensel eri\u015fimli olabilir? En g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fiirler her sosyal s\u0131n\u0131ftan, toplumsal cinsiyetten, \u0131rktan ya da etnik k\u00f6kenden gelen insanlar\u0131n sadece \u00e7ok az\u0131n\u0131n derinlemesine okuyabilece\u011fi kadar bili\u015fsel ve hayal g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan zordur.<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocukken, neredeyse evrensel bir \u015fekilde okul m\u00fcfredatlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan Shakespeare’in\u00a0Julius Ceasar<\/em> adl\u0131 eseri, Shakespeare trajedilerine olduk\u00e7a uygun bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. \u015eimdi ise \u00f6\u011fretmenler, bana bir\u00e7ok okulda bu oyunun art\u0131k ba\u015ftan sona okunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6\u011frencilerin dikkatlerini toparlayamad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Bana s\u00f6ylediklerine g\u00f6re iki ayr\u0131 yerde kartondan k\u0131l\u0131\u00e7lar ve kalkanlar yapmak, oyunu okuma ve tar\u0131t\u015fman\u0131n yerini alm\u0131\u015f. Erken d\u00f6nem e\u011fitiminin bu hale gelmesini, edebiyat\u0131n \u00fcretim ve t\u00fcketim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir sosyalle\u015fmesi telafi edemez. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n eti\u011fi, \u015fu anda uyguland\u0131\u011f\u0131 haliyle, herkesi kolay olduklar\u0131 i\u00e7in evrensel bir \u015fekilde ula\u015f\u0131labilen hazlar\u0131, daha zor hazlar\u0131n yerine koymaya cesaretlendirmektedir. Tro\u00e7ki, Marksist arkada\u015flar\u0131n\u0131 Dante’yi okumaya y\u00f6nlendirdi ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcniversitelerde ona yer olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n Ben ger\u00e7ek bir Marksist ele\u015ftirmenim, Karl’dan ziyade Groucho Marx’\u0131n izinden giderim ve d\u00fcsturum da Groucho’nun \u00fcnl\u00fc s\u00f6z\u00fcd\u00fcr: “O her neyse ben ona kar\u015f\u0131y\u0131m!” Ben de s\u0131ras\u0131yla T.S. Eliot’\u0131n Neo-Hristiyan Yeni Ele\u015ftirisi’ne ve onun akademik takip\u00e7ilerine; Paul De Man ve klonlar\u0131n\u0131n yap\u0131 bozumculu\u011funa; edebi Kanon’un s\u00f6zde e\u015fitsizlikleri ve daha da \u015f\u00fcpheli ahlak\u0131 \u00fczerine Yeni Sol’un ve Eski Sa\u011f’\u0131n at\u0131p tutmalar\u0131na hep kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131m. \u00c7ok nadir g\u00f6r\u00fclen g\u00fc\u00e7l\u00fc ele\u015ftirmenler, her ne kadar buna te\u015febb\u00fcs etseler de Kanon’u geni\u015fletme, revize etme ve de\u011fi\u015ftirme i\u015fini yapmazlar. Ancak bilerek ya da bilmeyerek sadece ge\u00e7mi\u015f ve \u015fimdiki zaman\u0131n bitmeyen kavgas\u0131nda \u015fekillenen kanonla\u015fman\u0131n hakiki g\u00f6revini tasdik ederler. John Ashberry ve James Merrill’i ya da Thomas Pynchon’u belirsiz, var olmayan ama yine de Amerikan Kanonu’nun etkileyici bir nosyonuna dahil edecek sosyo-ekonomik bir s\u00fcre\u00e7 yoktur. Wallace Stevens ve Elizabeth Bishop’un \u015fiiri miras\u00e7\u0131lar\u0131 olarak Ashbery ve Merrill’i, Emily Dickinson’\u0131n \u015fiiri ise Stevens ve Bishop’u se\u00e7mi\u015ftir. Pynchon’un en iyi eserleri S.J. Perelman ve Nathanael West’in bir birle\u015fimidr denebilir ama\u00a049 Numaral\u0131 Par\u00e7an\u0131n Nidas\u0131<\/em> roman\u0131n\u0131n kanonsal potansiyeli, daha \u00e7ok onun\u00a0Miss Lonelyhearts<\/em> taraf\u0131ndan taklit edildi\u011fine dair tekinsiz duygumuza ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Shakespeare ve Dante daima, kanonsall\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcne istisna olurlar. Bu, kitap boyunca s\u00f6yledi\u011fim \u015feyi bir kez daha tekrarlaman\u0131n bir \u015feklidir: Bat\u0131 Kanonu Shakespeare ve Dante’dir. Onlardan sonra ise onlar neyi i\u00e7\u00adlerine ald\u0131ysa ve ne onlar\u0131 i\u00e7ine ald\u0131ysa, Kanon odur. Edebiyat”\u0131 yeniden tan\u0131mlamak bo\u015funa bir u\u011fra\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc Shakespeare ve Dante’yi kavrayacak kadar bili\u015fsel g\u00fcc\u00fc toparlamak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r ve onlar edebiyat\u0131n ta kendisi\u00addir. Shakespeare ve Dante’yi yeniden tan\u0131mlamaya gelince, size iyi \u015fanslar dilerim. Bu giri\u015fim \u015fimdilerde “Yeni Tarihselcilik” yani Frans\u0131z Shakespea\u00adre Michel Foucault’nun g\u00f6lgesindeki Hamlet ile olduk\u00e7a ilerlemi\u015f durum\u00adda. Frans\u0131z Freud ya da Lacan’dan ho\u015fland\u0131k, Frans\u0131z Joyce ya da Derrida’y\u0131 da sevdik. Yahudi Freud ve \u0130rlandal\u0131 Joyce benim zevkime daha uygundur, ayn\u0131 \u015fekilde \u0130ngiliz Shakespeare ya da evrensel Shakespeare de \u00f6yle. Frans\u0131z Shakespeare \u00f6ylesine enfes bir sa\u00e7mal\u0131kt\u0131r ki b\u00f6yle komik bir yarat\u0131y\u0131 takdir etmemek nank\u00f6rl\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n \u00d6\u011frencilerin tam olarak neden amat\u00f6r siyaset bilimciler, bilgisiz sos\u00adyologlar, yeteneksiz antropologlar, vasat filozoflar ve \u015fartlanm\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcrel tarih\u00e7iler haline geldikleri sorusu kafam\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ama cevab\u0131 tahmin edebiliriz. Edebiyattan nefret ederler ya da ondan utan\u0131rlar ya da okumak\u00adtan o kadar da ho\u015flanmazlar. Bir \u015fiiri, roman\u0131 ya da Shakespeare trajedisini okumak onlar i\u00e7in ba\u011flama yerle\u015ftirme al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r ama bunu yeterli arka plan bilgisi bulman\u0131n mant\u0131kl\u0131 bir \u015fekliyle yapmazlar. Her ne kadar se\u00e7ilmi\u015f de olsalar, ba\u011flamlara bir Milton \u015fiirinden, Dickens roman\u0131ndan ya da Macbeth<\/em>‘ten daha fazla de\u011fer ve g\u00fc\u00e7 verilir. “Toplumsal enerjiler” me\u00adtaforunun ne i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konusunda pek emin de\u011filim ama Freud’un itkileri gibi bu enerjiler de yaz\u0131p okuyamaz ve hatta hi\u00e7bir \u015fey yapamaz. Libido bir mittir, “toplumsal enerjiler” de ayn\u0131 \u015fekilde. Skandal derecesin\u00adde usta olan Shakespeare, Hamlet<\/em> ve Kral Lear<\/em>‘\u0131 yazmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f ger\u00e7ek bir insand\u0131. Bu skandal \u015fimdilerde edebi kuram dedikleri \u015fey i\u00e7in kabul edilemez bir \u015feydir.<\/p>\n ”<\/p>\n Harold Bloom, Bat\u0131 Kanonu: \u00c7a\u011flar\u0131n Ekolleri ve Kitaplar\u0131, \u00e7ev. \u00c7i\u011fdem Pala Mull, \u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131, 2014 [1994], s. 469-73.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"