![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/italo-calvino-klasikleri-ni%C3%A7in-okumal%C4%B1.jpg?resize=300%2C466\")
<\/p>\nPavese’den ilk roman\u0131m\u0131 birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce bitirdim. Elbette, giri\u015f olarak en k\u0131salardan birini, G\u00fczel Yaz’\u0131 se\u00e7tim. Bir\u00e7ok ba\u015fka okur gibi Pavese merak\u0131n\u0131 Tezer \u00d6zl\u00fc’den ald\u0131m. \u0130lk kitap itibariyle, rab\u0131tay\u0131 de\u011fil \u00e7\u00f6zmek, yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015f bile de\u011filim. Roman\u0131n genelini bir\u00a0\u00c9ric Rohmer filmi izler gibi okudum: ba\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131c\u0131 bir gen\u00e7lik romans\u0131, yaz g\u00fcnlerinde sayfiyedeki hafiflik, bitmek bilmez bir \u015fimdi-merkezli ya\u015fam, fiziksel eylemi esas alan bir anlat\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve birba\u015f\u0131nal\u0131k vurgusunu netleyen bir etik… Fakat sonlara do\u011fru hik\u00e2ye yaz g\u00fcne\u015finin alt\u0131ndaki sokaklardan karanl\u0131k odalara ve ruh ile bedenin yeni hastal\u0131klar\u0131na do\u011fru yol ald\u0131. Belki bu ge\u00e7i\u015f bana ba\u011f\u0131 kurduracakt\u0131. Bir bilene sormak istedim, Calvino yeti\u015fti, Ay ve \u015eenlik Ate\u015fleri’ni s\u0131raya ald\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
”<\/p>\n
Pavese’nin her roman\u0131 gizli bir tema \u00e7evresinde, s\u00f6ylemek istedi\u011fini as\u0131l \u015fey olan ve ancak susarak s\u00f6yleyebildi\u011fi s\u00f6ylenmemi\u015f bir \u00e7evresinde d\u00f6ner. \u00c7epe\u00e7evre bir g\u00f6r\u00fcnmez i\u015faretler, s\u00f6ylenmi\u015f s\u00f6zler dokusu olu\u015fturulur; bu i\u015faretlerden her birinin de, a\u00e7\u0131k olandan daha \u00f6nemli kendi gizli bir \u00e7ehresi (\u00e7okanlaml\u0131 ya da iletilmesi olanaks\u0131z bir anlam\u0131) vard\u0131r; ama bunlar\u0131n as\u0131l anlam\u0131, onlar\u0131 s\u00f6ylenmemi\u015f \u015feye ba\u011flayan ili\u015fkide yatar.<\/p>\n
Ay ve \u015eenlik Ate\u015fleri<\/em>, simgesel i\u015faretler, \u00f6zya\u015fam\u00f6yk\u00fcsel izlekler, \u00f6zl\u00fc s\u00f6yleyi\u015fler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Pavese’nin en yo\u011fun roman\u0131d\u0131r. Hatta fazla yo\u011fun: Sanki karakteristik, suskun ve eksiltmeli Pavese anlatma tarz\u0131ndan, birden \u00f6yk\u00fcn\u00fcn romana d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flayan o ileti\u015fim ve temsil bollu\u011fu sa\u00e7\u0131l\u0131yormu\u015f gibi. Ama Pavese’nin as\u0131l tutkusu, bu ba\u015far\u0131l\u0131 roman\u0131 ortaya koyabilmek de\u011fildi; bize s\u00f6yledi\u011fi her \u015fey, tek bir y\u00f6ne y\u00f6nelir, imgeler ve benzetmeler saplant\u0131l\u0131 bir kayg\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131r: \u0130nsan kurbanlar.<\/p>\n Ge\u00e7ici bir ilgi de\u011fildi bu. Etnoloji ve Yunan-Roman mitolojisi ile kendi \u00f6zya\u015fam\u00f6yk\u00fcs\u00fc ve bunun yaz\u0131nsal olarak kurgulanmas\u0131 aras\u0131nda ba\u011f kurmak, Pavese’nin s\u00fcrekli program\u0131 olmu\u015ftu. Etnologlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelmesinin temelinde gen\u00e7ken okudu\u011fu bir kitab\u0131n etkileri yatar: Frazer’\u0131n\u00a0Alt\u0131n Dal<\/em>‘\u0131 -daha \u00f6nce Freud, Lawrence, Eliot i\u00e7in temel \u00f6nemi olmu\u015f bir yap\u0131t.\u00a0Alt\u0131n Dal<\/em>, insan kurbanlar\u0131n ve ate\u015f \u015fenliklerinin k\u00f6kenlerini aramak i\u00e7in \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00fcnya yolculu\u011fudur.\u00a0Leuko ile S\u00f6yle\u015filer<\/em>‘in mitoloji temelli anlat\u0131lar\u0131nda geri d\u00f6necek olan izleklerdir bunlar (Leuko ile S\u00f6yle\u015filer<\/em>‘in tar\u0131m t\u00f6renleri ve rit\u00fcel \u00f6l\u00fcmler \u00fczerine sayfalar\u0131, okuru\u00a0Ay ve \u015eenlik Ate\u015fleri<\/em>‘ne haz\u0131rlar). Bu romanla, Pavese’nin ke\u015fif s\u00fcreci son bulur: Roman Eyl\u00fcl-Kas\u0131m 1949 aras\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f, Nisan 1950’de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r -yazar\u0131n, bir mektubunda Azteklerin insan kurbanlar\u0131ndan s\u00f6z ettikten sonra ya\u015fam\u0131na son vermesinden d\u00f6rt ay \u00f6nce.<\/p>\n Ay ve \u015eenlik Ate\u015fleri<\/em>‘nde “ben” diyen ki\u015fi, Amerika’da servet edindikten sonra do\u011fdu\u011fu yerin ba\u011flar\u0131na d\u00f6ner; arad\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131zca eskinin an\u0131lar\u0131 ya da bir topluma yeniden kat\u0131lma ya da gen\u00e7li\u011finin yoksullu\u011funun intikam\u0131n\u0131 alma de\u011fildir; bir yurdun bir yurt olmas\u0131n\u0131n ni\u00e7inini, yerleri, adlar\u0131 ve ku\u015faklar\u0131 birbirine ba\u011flayan gizi arar. Ads\u0131z bir “ben” olmas\u0131 rastlant\u0131 de\u011fildir: \u00d6ks\u00fczler yurdunda yeti\u015fmi\u015f, terk edilmi\u015f bir \u00e7ocuktur; d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli kol g\u00fcc\u00fc olarak yoksul \u00e7ift\u00e7iler taraf\u0131ndan yeti\u015ftirilmi\u015f ve Amerika Birle\u015fik Devletleri’ne g\u00f6\u00e7 ederek “adam olmu\u015f”tur. Amerika’da \u015fimdinin k\u00f6kleri daha c\u0131l\u0131zd\u0131r, orada herkes ge\u00e7icidir ve ad\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 vermek durumunda de\u011fildir. \u015eimdi, k\u0131rlar\u0131n devinimsiz d\u00fcnyas\u0131na d\u00f6n\u00fcnce, kendisinin biricik ger\u00e7ekli\u011fi olan o imgelerin t\u00f6z\u00fcn\u00fc bilmek ister.<\/p>\n Pavese’deki kasvetli kaderci artalan, yaln\u0131zca var\u0131\u015f noktas\u0131 olarak ideolojiktir. Do\u011fdu\u011fu A\u015fa\u011f\u0131 Piemonte’nin tepelik b\u00f6lgesi (“Langa”), yaln\u0131zca \u015faraplar\u0131 ve mantarlar\u0131yla de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00f6yl\u00fc ailelerinin salg\u0131n halinde tutulduklar\u0131 umutsuzluk bunal\u0131mlar\u0131yla da \u00fcnl\u00fcd\u00fcr. Diyebiliriz ki, hemen her hafta Torino gazetelerinde, kendini asan ya da kuyuya atan ya da (bu roman\u0131n merkezindeki sahnede oldu\u011fu gibi) kendisi, hayvanlar\u0131 ve ailesi de i\u00e7indeyken \u00e7iftlik evini ate\u015fe veren bir \u00e7ift\u00e7i haberi yer al\u0131r.<\/p>\n Elbette, Pavese bu kendini yok edici umutsuzlu\u011fun anahtar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca etnolojide aramaz; geri kalm\u0131\u015f, k\u00fc\u00e7\u00fck m\u00fclkiyete dayal\u0131 vadilerdeki insanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu toplumsal arka plan, burada do\u011falc\u0131 bir roman\u0131n (yani, Pavese’nin topraklar\u0131nda dolan\u0131p bu topraklar\u0131 temell\u00fck edebilecek kadar kendine uzak hissetti\u011fi bir edebiyat t\u00fcr\u00fcn\u00fcn) eksiksizlik arzusuyla \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131flar\u0131yla temsil edilir. Terk edilmi\u015f \u00e7ocu\u011fun gen\u00e7li\u011fi, bir “\u0131rgat”\u0131n gen\u00e7li\u011fidir; “\u0131rgat,” Piemonte’nin baz\u0131 yoksul b\u00f6lgelerinde oturanlar d\u0131\u015f\u0131nda -umar\u0131z bundan sonra k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in- pek az \u0130talyan\u0131n anlam\u0131n\u0131 bildi\u011fi bir s\u00f6zd\u00fcr: \u00dccretli i\u015f\u00e7inin alt\u0131nda bir basamakt\u0131r bu; k\u00fc\u00e7\u00fck m\u00fclk sahibi ya da ortak\u00e7\u0131 bir ailenin yan\u0131nda bo\u011faz toklu\u011funa \u00e7al\u0131\u015fan, samanl\u0131k ya da ah\u0131rda yatma hakk\u0131 olan, bunun yan\u0131 s\u0131ra mevsimlik ya y\u0131ll\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fccret alan gen\u00e7leri g\u00f6sterir.<\/p>\n Ama kendi deneyiminden b\u00f6ylesine farkl\u0131 bir deneyimle \u00f6zde\u015fle\u015fmek, Pavese i\u00e7in bask\u0131n lirik temas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok e\u011fretilemesinden biridir yaln\u0131zca: Kendini d\u0131\u015flanm\u0131\u015f hissetmek. Kitab\u0131n en g\u00fczel sayfalar\u0131, \u015fenli\u011fin iki g\u00fcn\u00fcn\u00fc anlat\u0131r: Biri, ayakkab\u0131lar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in evde kalan \u00e7aresiz \u00e7ocu\u011fun, \u00f6teki yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 adam\u0131n k\u0131zlar\u0131n\u0131n arabas\u0131n\u0131 s\u00fcrmek zorunda olan gencin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131. \u015eenlikte kutlanan ve bo\u015falt\u0131lan varolu\u015fsal y\u00fck, intikam\u0131n\u0131 arayan toplumsal a\u015fa\u011f\u0131lanma, Pavese’nin ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi \u00e7e\u015fitli bilme d\u00fczlemlerinin kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu sayfalara can verir.<\/p>\n Roman\u0131n kahraman\u0131n\u0131, bir bilme gereksinmesi yurduna d\u00f6nmeye itmi\u015ftir ve aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi en az \u00fc\u00e7 d\u00fczlem ay\u0131rt edebiliriz: Bellek d\u00fczlemi, tarih d\u00fczlemi, etnoloji d\u00fczlemi. Bu son iki d\u00fczlemde (tarihsel-siyasal ve etnolojik), anlat\u0131c\u0131ya yaln\u0131zca bir ki\u015finin k\u0131lavuzluk etmesi, Pavese’nin tutumuna \u00f6zg\u00fc karakteristik bir olgudur. K\u00f6y bandosunda klarnet \u00e7alan marangoz Nuto, k\u00f6y\u00fcn Marksisti olup d\u00fcnyan\u0131n adaletsizliklerini bilen ve d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015febilece\u011fini bilen ki\u015fidir, ama ayn\u0131 zamanda \u00e7e\u015fitli tar\u0131m i\u015flemlerinin ko\u015fulu olarak Ay’\u0131n evrelerine ve “topra\u011f\u0131 uyand\u0131ran” Aziz Yahya ate\u015flerine inanmaya devam eden ki\u015fidir. Bu kitapta devrimci tarih ile mitsel-rit\u00fcel tarih kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ehresi ayn\u0131d\u0131r, ayn\u0131 sesle konu\u015furlar. Yaln\u0131zca di\u015flerinin aras\u0131ndan homurdanan bir ses: Nuto, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek en kapal\u0131, suskun ve ele avuca s\u0131\u011fmaz ki\u015fidir. A\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirilmi\u015f her t\u00fcr inan\u00e7 bildiriminin y\u00fcz seksen derece uza\u011f\u0131nday\u0131z; roman, kahraman\u0131n Nuto’nun a\u011fz\u0131ndan bir \u00e7ift laf alabilme \u00e7abalar\u0131ndan olu\u015fur b\u00fct\u00fcn\u00fcyle. Ama ancak bu yolla ger\u00e7ekten\u00a0konu\u015fur<\/em> Pavese.<\/p>\n Politikaya de\u011findi\u011finde Pavese’nin tonu hep fazlaca keskindir, kestirip atmakla ve omuz silkmekle yetinilir, her \u015fey anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve art\u0131k ba\u015fka s\u00f6z s\u00f6ylemeye de\u011fmeyece\u011finde oldu\u011fu gibi. Oyna anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f hi\u00e7bir \u015fey yoktu. “Kom\u00fcnizm”i ile insan\u0131n tarih\u00f6ncesi ve zamans\u0131z ge\u00e7mi\u015fine ba\u015fvurma aras\u0131ndaki kesi\u015fme noktas\u0131, a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmaktan uzakt\u0131r. Pavese, y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n gerici k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle en \u00e7ok uzla\u015fm\u0131\u015f malzemeleri \u00e7ekip \u00e7evirmesini iyi biliyordu; biliyordu ki, \u015fakaya gelmeyecek bir \u015fey varsa, o da ate\u015ftir.<\/p>\n Sava\u015ftan sonra yurduna d\u00f6nen ki\u015fi, imgeleri zihnine kaydeder, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen bir benzerlikler \u00e7izgisini izler. Tarihin g\u00f6stergeleri (h\u00e2l\u00e2 arada bir \u0131rma\u011f\u0131n vadiye ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 partizan ve fa\u015fist cesetleri) ile rit\u00fcelin g\u00f6stergeleri (her yaz tepelerin doru\u011funda kuru dallarla yak\u0131lan ate\u015fler) \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n g\u00fc\u00e7s\u00fcz belle\u011finde anlam\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir.<\/p>\n Yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ailenin g\u00fczel ve tedbirsiz k\u0131z\u0131 Santina’n\u0131n sonu ne oldu? Ger\u00e7ekten fa\u015fistlerin casusu muydu, yoksa partizanlarla m\u0131 anla\u015fm\u0131\u015ft\u0131? Kimse kesin olarak s\u00f6yleyemez bunu, \u00e7\u00fcnk\u00fc Santina’ya y\u00f6n veren \u015fey, sava\u015f\u0131n girdab\u0131na karanl\u0131k bir kendini b\u0131rak\u0131\u015ft\u0131. Mezar\u0131n\u0131 araman\u0131n yarar\u0131 yok; partizanlar onu kur\u015funa dizdikten sonra, asma filizlerine sar\u0131p cesedini ate\u015fe vermi\u015flerdir. “\u00d6\u011fle oldu\u011funda, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle k\u00fcle d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ge\u00e7en y\u0131l h\u00e2l\u00e2 izi vard\u0131, bir \u015fenlik ate\u015fi \u00e7ukuru gibi.”<\/p>\n ”<\/p>\n Italo Calvino, Klasikleri Ni\u00e7in Okumal\u0131, \u00e7ev. Kemal Atakay, Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, 2014 [1991], 4. bas\u0131m, s. 282-5.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"