![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/soren-kierkegaard-kayg%C4%B1-kavram%C4%B1.jpg?resize=250%2C421\")
<\/p>\n<\/p>\n
”<\/p>\n
Ya\u015fam\u0131 g\u00f6zleyen bir ki\u015fi, burada ileri s\u00fcr\u00fclen d\u00fc\u015f\u00fcncenin do\u011frulu\u011fu konusunda ikna olacakt\u0131r: Kayg\u0131 g\u00fcnah\u0131n nitel s\u0131\u00e7ramayla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 nihai psikolojik durumdur. Bununla birlikte paganl\u0131k ve H\u0131ristiyanl\u0131k’ta yinelenen pagan d\u00fc\u015f\u00fcnce, g\u00fcnah\u0131n nitel s\u0131\u00e7ramas\u0131n\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 yolundaki belirlenimden do\u011far. Ama bu durum Masumiyet de\u011fil, Tin a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha \u00e7ok G\u00fcnahk\u00e2rl\u0131k durumudur.<\/p>\n
H\u0131ristiyanl\u0131k’taki yerle\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcncenin paganl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcnahk\u00e2rl\u0131k i\u00e7inde var oldu\u011funu s\u00f6ylemesi \u00f6nemlidir, g\u00fcnah bilincini ilk ortaya atan ise H\u0131ristiyanl\u0131kt\u0131r. Ama yerle\u015fik H\u0131ristiyan d\u00fc\u015f\u00fcncesi kendini daha kesin olarak anlatt\u0131\u011f\u0131nda iddias\u0131 da do\u011fruluk kazan\u0131r. Pagan d\u00fc\u015f\u00fcnce, nicel belirlenimler yoluyla zaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar, zaten daha \u00f6nce de oradad\u0131r ve g\u00fcnaha en derin anlam\u0131yla hi\u00e7bir zaman ula\u015famaz, bu da g\u00fcnah\u0131n ta kendisidir.<\/p>\n
Paganl\u0131\u011f\u0131n bu \u015fekilde tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmak kolayd\u0131r, ama H\u0131ristiyanl\u0131k’ta yinelenen pagan d\u00fc\u015f\u00fcnceye gelince i\u015f de\u011fi\u015fir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, ne su\u00e7lu ne su\u00e7suzdur; \u015fimdiki zaman, ge\u00e7mi\u015f, gelecek ve ebedilik aras\u0131ndaki ayr\u0131mdan haberdar de\u011fildir. H\u0131ristiyanl\u0131k’ta ortaya \u00e7\u0131kan pagan d\u00fc\u015f\u00fcncenin ya\u015fam\u0131 ile tarihi, eski elyazmalar\u0131na benzer; noktalama i\u015faretleri olmadan, birbiri ard\u0131na gelen s\u00f6zc\u00fcklerin, t\u00fcmcelerin dizili\u015fi gibi mu\u011flak bir bi\u00e7imde ilerler. Estetik a\u00e7\u0131dan komiktir bu; ya\u015fam\u0131n i\u00e7inden bir \u0131rma\u011f\u0131n m\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 dinlemek g\u00fczeldir, ama bir ussal varl\u0131klar toplam\u0131 da anlams\u0131z, s\u00fcregiden bir f\u0131s\u0131lt\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr, komik olan da budur. Felsefe bu plebleri, nebati \u00e7amurun \u00f6nce kat\u0131 topra\u011fa, sonra yer k\u00f6m\u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gibi daha y\u00fcksek bir kategori i\u00e7in ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olarak kullanabilir mi, bilmiyorum. Tin a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, b\u00f6yle bir varolu\u015f g\u00fcnah\u0131n kendisidir, bu durumda insan en az\u0131ndan \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7izip oradan Tin’i \u00e7ekip almaya \u00e7al\u0131\u015fabilir.<\/p>\n
Burada s\u00f6ylenenler paganl\u0131k i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. B\u00f6yle bir varolu\u015f sadece H\u0131ristiyanl\u0131k’ta mevcuttur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tin’in vazedilme d\u00fczeyi artt\u0131k\u00e7a yoksunluk derinle\u015fecek, yitirilen \u015fey b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e de saadet i\u00e7inde y\u00fczerken b\u00fcy\u00fck bir sefalete d\u00fc\u015fenler\u00a0\u03bf\u1f31 \u1f00\u03c0\u03b7\u03bb\u03b3\u03b7\u03ba\u1f79\u03c4\u03b5\u03db [Hissetme \u00f6zelli\u011fini yitirmi\u015f olanlar] olacakt\u0131r. Bu Tin yoksunlu\u011fundan duyulan rahatl\u0131kta, k\u00f6lelerin paganl\u0131ktaki haliyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bir anlamda k\u00f6lelik s\u00f6z konusudur, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kendi i\u00e7inde bir hi\u00e7liktir. Bununla birlikte Tin yoksunlu\u011fundaki kaybolmu\u015fluk en korkuncudur, \u00e7\u00fcnk\u00fc buradaki talihsizlik, kendisi bir hi\u00e7lik olan Tin yoksunlu\u011funun Tin ile ili\u015fki i\u00e7inde olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Tin yoksunlu\u011fu, bir yere kadar Tin’in t\u00fcm i\u00e7eri\u011fine sahiptir, ama alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyorum; Tin olarak de\u011fil, \u00fczerimizde dola\u015fan bir hayalet, anla\u015f\u0131lmaz bir laf y\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir slogan gibi. Tin yoksunlu\u011fu do\u011frulu\u011fu i\u00e7erebilir, ama yineliyorum; do\u011fruluk olarak de\u011fil, bir s\u00f6ylenti, bir kocakar\u0131 masal\u0131 gibi. Estetik a\u00e7\u0131dan, Tin yoksunlu\u011funda derinde yatan, genel olarak dikkat \u00e7ekmeyen taraf budur, \u00e7\u00fcnk\u00fc akt\u00f6r, Tin a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendini pek g\u00fcvende hissetmez. \u0130mdi, Tin yoksunlu\u011fu tasarlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, akt\u00f6r\u00fcn diline bir laf salatas\u0131 yerle\u015ftirilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kimse kendi kulland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fckleri Tin yoksunlu\u011funun diline yerle\u015ftirmeye cesaret edemez: G\u00fcvensizlik buradan kaynaklan\u0131r. Tin yoksunlu\u011fu, en kapsaml\u0131 Tin’in s\u00f6yledi\u011finin ayn\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir, ama bunu Tin ad\u0131na s\u00f6yleyemez. Tin yoksunlu\u011funun bir nitelik olarak y\u00fcklendi\u011fi ki\u015fi konu\u015fan bir makineye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, bu insan\u0131 felsefi bir z\u0131rval\u0131\u011f\u0131, inanca ili\u015fkin bir itiraf\u0131, siyasi bir laf silsilesini ezberden okumaktan da kimse al\u0131koyamaz. \u0130roniye ve mizaha en d\u00fc\u015fk\u00fcn g\u00fc\u00e7lerin, en yal\u0131n g\u00f6r\u00fcnen \u015feyin, ki\u015finin neyi kavray\u0131p neyi kavramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ay\u0131rt etmesi oldu\u011funu bir a\u011f\u0131zdan s\u00f6ylemesi anlaml\u0131 gelmiyor mu? Tin’den en yoksun ki\u015fiyi bu nakarat\u0131 tekrar etmekten ne al\u0131koyabilir? Tin’in bir tek ispat\u0131 vard\u0131r; o da Tin’in ispat\u0131n\u0131n kendi i\u00e7inde yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir yola sapan ki\u015fi bir ispat y\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde edebilir, ama bu insan\u0131n Tin’den yoksun oldu\u011fu zaten bellidir.<\/p>\n
Kayg\u0131 Tin yoksunlu\u011funda bulunmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu yoksunluk kayg\u0131 i\u00e7in fazla mutlu, fazla huzurlu, Tin’den fazlaca uzakt\u0131r. Bu h\u00fcz\u00fcn veren bir nedendir, paganl\u0131k da Tin yoksunlu\u011fundan \u015fu noktada ayr\u0131l\u0131r: Paganl\u0131k Tin’e\u00a0y\u00f6nelmi\u015fken<\/em>, Tin yoksunlu\u011fu Tin’den\u00a0uzakla\u015fmaktad\u0131r<\/em>. Bu bak\u0131mdan Paganl\u0131k \u00e7ok daha fazla ye\u011flenebilir. Tin yoksunlu\u011fu, Tin’in durgunla\u015fmas\u0131, ideal olan\u0131n da palya\u00e7oya d\u00f6nmesidir. Bu nedenle Tin yoksunlu\u011fu, ezberindekini okudu\u011funda aptal say\u0131lmaz, ama tuz ne kadar ahmaksa o da bu \u00f6l\u00e7\u00fcde aptalla\u015f\u0131r. Tuz aptalla\u015f\u0131rsa tuzlama etkinli\u011fi ne ile ger\u00e7ekle\u015fecektir? Tin yoksunlu\u011funun hi\u00e7bir \u015feyi tinsel olarak kavramamas\u0131, \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 aksak seslerle her \u015feye tutunma \u00e7abas\u0131na ra\u011fmen hi\u00e7bir \u015feyi \u00fczerine vazife olarak almamas\u0131 kaybolmu\u015flu\u011funun ve getirdi\u011fi rahatlaman\u0131n nedenidir. Tin yoksunlu\u011fu bir \u015fekilde Tin’e temas etse ve \u00e7arp\u0131lm\u0131\u015f kurba\u011fa gibi bir an titrese ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey tam bir pagan feti\u015f\u00e7ili\u011fi olacakt\u0131r. Tin yoksunlu\u011funda yetke yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc o bilir ki, Tin i\u00e7in de yetke s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bununla birlikte, edindi\u011fi bilgiye ra\u011fmen, Tin yoksunlu\u011fu ne yaz\u0131k ki Tin olamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in m\u00fckemmel bir putatapar olur. Tin yoksunlu\u011fu bir geri zek\u00e2l\u0131ya ve bir kahramana ayn\u0131 h\u00fcrmetle tap\u0131n\u0131r, ger\u00e7ek feti\u015fi ise bir \u015farlatand\u0131r.<\/p>\n Tin yoksunlu\u011funda Kayg\u0131 yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc o, Tin’in oldu\u011fu kadar Kayg\u0131’n\u0131n da d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ama Kayg\u0131 gene de bir yerlerde bulunur: Bekleyerek. Bir bor\u00e7lu alacakl\u0131s\u0131n\u0131 gevezelikle oyalayarak ka\u00e7acak kadar \u015fansl\u0131 olabilir, ama burada gelen, kimseye benzemeyen bir alacakl\u0131d\u0131r: Bu alacakl\u0131 Tin’dir. B\u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Kayg\u0131 Tin yoksunlu\u011funda da vard\u0131r, ama gizlenmi\u015f, k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirmi\u015f olarak. Kayg\u0131’n\u0131n bak\u0131\u015f\u0131yla her d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcrperir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Kayg\u0131’n\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc -imgelem b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc tasarlamaya uygunsa- yeterince \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc ve korkun\u00e7tur. Bu g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f, kendini oldu\u011fu gibi g\u00f6stermemek i\u00e7in k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirirse daha da \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc olur, ama zaten ne ise odur. \u00d6l\u00fcm, ger\u00e7ek haliyle g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, ora\u011f\u0131yla kasvetli, yava\u015f yava\u015f y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde insan ona korkmadan bakabilir; ama \u00f6l\u00fcmle alay edebilece\u011fini sananlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, bu insanlardan biri o bilinmez \u015feklin herkesi nezaketiyle esir al\u0131p tutkular\u0131n vah\u015fi co\u015fkusuna kap\u0131lmas\u0131na neden olan \u00f6l\u00fcm oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131nda, art\u0131k derin bir deh\u015fete kap\u0131lmaktan kendini alamaz.<\/p>\n ”<\/p>\n S\u00f8ren Kierkegaard, Kayg\u0131 Kavram\u0131, \u00e7ev. T\u00fcrker Armaner, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2013 [1844], 7. bas\u0131m, s. 90-3.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"