{"id":1252,"date":"2018-05-05T11:40:17","date_gmt":"2018-05-05T08:40:17","guid":{"rendered":"http:\/\/yalpertem.com\/blog\/?p=1252"},"modified":"2023-03-06T08:37:22","modified_gmt":"2023-03-06T07:37:22","slug":"enzensberger-radikal-kaybeden-i-yalitik-birey-ceviri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2018\/05\/05\/enzensberger-radikal-kaybeden-i-yalitik-birey-ceviri\/","title":{"rendered":"Enzensberger, Radikal Kaybeden | [I] Yal\u0131t\u0131k Birey (\u00c7eviri)"},"content":{"rendered":"

Enzensberger’in 20 Aral\u0131k 2006’da Der Spiegel’de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131, \u00fc\u00e7 par\u00e7al\u0131k “Ter\u00f6rist Zihniyeti: Radikal Kaybeden”\u00a0makalesi<\/a>‘nin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc: Yal\u0131t\u0131k Birey.<\/span><\/p>\n

Bu gazete makalesi nihilizm, kaybeden edebiyat\u0131, depolitizasyon\/a\u015f\u0131r\u0131-politizasyon k\u0131skac\u0131, modernite ve kent ya\u015fam\u0131n\u0131n yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6nleri vb. \u00fczerine metinlerde rastlad\u0131\u011f\u0131m referanslardan biriydi, soyad\u0131n\u0131n hat\u0131rda kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrpuan\u0131yla da olsa gerek as\u0131l makaleye bakma merak\u0131 uyand\u0131rd\u0131. Tamam\u0131n\u0131 okudu\u011fumda, \u00f6nceden tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m Enzensberger’i muhafazakar d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de olan bir liberal olarak d\u00fc\u015flemi\u015ftim, hen\u00fcz tam emin olamamakla beraber, Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131’ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm “Anar\u015finin K\u0131sa Yaz\u0131” kitab\u0131 beni bir ba\u015fka entelekt\u00fcel ma\u011flubiyete u\u011fratt\u0131. Enzensberger’in “tepeden” konumunu yer yer sinir bozucu ve baz\u0131 de\u011ferleri k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc bulmakla beraber bir\u00e7ok maddi tespitinin nokta at\u0131\u015f\u0131, oradan do\u011fru radikal kaybedene d\u00f6n\u00fck yorumlara dair ele\u015ftirilerinin kafa a\u00e7\u0131c\u0131 olmas\u0131 sebebiyle, metinle daha yak\u0131n bir ili\u015fki kurabilmek ad\u0131na \u00e7evirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak istedim. Kesin daha \u00f6nceden \u00e7evrilmi\u015ftir fakat birka\u00e7 anahtar kelimeyle yapt\u0131\u011f\u0131m Google aramas\u0131nda 6. sayfaya kadar bakt\u0131m, bulamad\u0131m.<\/span><\/p>\n

Bu tasvirlerle tan\u0131mlanabilecek, ya da metnin temsiliyet alan\u0131n\u0131 a\u015fsa da ortakl\u0131klar oldu\u011fu yads\u0131nmayacak baz\u0131 ger\u00e7ek\/kurgu \u00f6rnekleri \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 bende: ba\u015fta Foucault’nun Ben, Pierre Rivi\u00e8re tarih\u00e7esi, Taxi Driver ve Dog Day Afternoon’un kahramanlari, Ted Kaczynski, 1000 k\u00fcs\u00fcr sayfal\u0131k intihar mektubu yazan Mitchell Heisman, Freud ve Clastres’in ilkel sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131…<\/span><\/p>\n

Edit: Bu sa\u00e7ma \u015feyleri yazd\u0131ktan d\u00f6rt y\u0131l sonra tekrar bu yaz\u0131y\u0131 g\u00f6r\u00fcp Enzensberger’i hat\u0131rlad\u0131m. \u015eu s\u00f6yle\u015fisini<\/a> (Hans Magnus Enzensberger Interview: A Closer Look) izledim. 80 y\u0131l \u00f6nce \u00e7ocukken yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yor.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

”<\/p>\n

Almanya’n\u0131n en etkili sava\u015f sonras\u0131 yazarlar\u0131ndan biri ter\u00f6ristleri olu\u015fturan etmenleri inceliyor -kolektif bir grup taraf\u0131ndan i\u00e7erisine al\u0131nan ve yeni bir \u00e7e\u015fit kaybeden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen yal\u0131t\u0131k birey.<\/p>\n

I. Yal\u0131t\u0131k Birey<\/p>\n

Kaybeden ile ilgili konu\u015fmak zor, konu\u015fmamak ise aptalca. Aptalca, \u00e7\u00fcnk\u00fc nihai bir kazanandan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ve megoloman Bonaparte’dan Kalk\u00fcta sokaklar\u0131ndaki son dilenciye kadar hepimiz ayn\u0131 kaderle kar\u015f\u0131laca\u011f\u0131z. Zor, \u00e7\u00fcnk\u00fc problemin as\u0131l patlay\u0131c\u0131 yan\u0131n\u0131, yani politik yan\u0131n\u0131, g\u00f6zard\u0131 ederek kendini bir metafiziksel s\u0131radanl\u0131k a\u00e7\u0131klamas\u0131yla tatmin etmek i\u015fin kolay\u0131na ka\u00e7mak anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

Kaybedenin binbir t\u00fcrl\u00fc y\u00fcz\u00fcne bilfiil bakmak yerine, sosyologlar istatistiklerine ba\u011fl\u0131 kal\u0131yorlar: medyan de\u011ferleri, standart sapma, logaritmik da\u011f\u0131l\u0131m. Nadiren kendilerinin de kaybedenler aras\u0131nda olabilecekleri ihtimalini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131yorlar. Tan\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131k bir yaray\u0131 ka\u015f\u0131yor; Samuel Butler’\u0131n dedi\u011fi gibi, bu ka\u015f\u0131ma genellikle yaray\u0131 \u00f6ncesine g\u00f6re daha da derinle\u015ftiriyor. Bir \u015fey kesin: insanl\u0131\u011f\u0131n kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 d\u00fczenleyi\u015f bi\u00e7imleri -“kapitalizm”, “m\u00fccadele”, “imparatorluk”, “k\u00fcreselle\u015fme”- yaln\u0131zca kaybedenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcnden g\u00fcne artmas\u0131na de\u011fil, onlar aras\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bir par\u00e7alanmaya sebep oluyor. Kaybeden kaderini kabullenip teslim olabilir; kurban bir tatmin talep edebilir; yenilen bir sonraki tur i\u00e7in haz\u0131rlanmaya ba\u015flayabilir. Ama radikal kaybeden kendini tecrit eder, g\u00f6r\u00fcnmez olur, kendi sanr\u0131s\u0131n\u0131 korur, enerjisini saklar ve kendi zaman\u0131n\u0131n gelmesini bekler.<\/p>\n

Kendilerini nesnel, maddi kriterlerle tatmin edenler, ekonomistlerin indisleri ve deneycilerin \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgular\u0131, radikal kaybedenin as\u0131l dram\u0131na dair anlaml\u0131 hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6yleyemeyecekler. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n onun hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri -rakipleri veya karde\u015fleri, uzmanlar veya kom\u015fular, okul arkada\u015flar\u0131, patronlar, arkada\u015flar ya da has\u0131mlar- yeterli bir motivasyon de\u011fil. Radikal kaybedenin kendisi aktif rol almal\u0131, kendini ifade etmeli: Ben bir kaybedenim ve kaybedenden ba\u015fka bir \u015fey de\u011filim. Kendini buna ikna etmedi\u011fi s\u00fcrece, hayat ona k\u00f6t\u00fc davranabilir, yoksul ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz olabilir, ac\u0131y\u0131 ve yenilmeyi tadabilir, ama kendisini kazananlar olarak g\u00f6renlerin yarg\u0131s\u0131n\u0131 kendisininmi\u015f\u00e7esine kabullenene kadar radikal bir kaybeden olmaz.<\/p>\n

Hi\u00e7 kimse zorunda olmad\u0131k\u00e7a radikal kaybedene ald\u0131r\u0131\u015f etmez. Bu his ise kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131d\u0131r. Yaln\u0131z oldu\u011fu s\u00fcrece -ki \u00e7o\u011funlukla epey yaln\u0131zd\u0131r- yola koyulmaz. Kendi h\u00e2linde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, sessizdir -uykudad\u0131r. Ama kendine dikkat \u00e7ekti\u011finde ve istatistiklere girdi\u011finde, \u015fok edici bir deh\u015fet uyand\u0131r\u0131r. Varolu\u015fu, di\u011ferlerine onun oldu\u011fu noktaya gelmek i\u00e7in ne kadar az bir mesafeleri oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131r. Belki de tam vazge\u00e7mek \u00fczereyken birisi ona yard\u0131m etmi\u015ftir. Ama buna i\u015ftirak etme amac\u0131yla de\u011fil, zaten bu i\u015fin bir par\u00e7as\u0131 olarak, i\u015fbirlik\u00e7i olarak, da g\u00f6r\u00fcnmez yapt\u0131klar\u0131. Bir\u00e7ok meslek i\u00e7in kaydeden bir ara\u015ft\u0131rma nesnesi, bir varolu\u015f sebebi anlam\u0131na gelir. Kendilerini kaybedenlerin aras\u0131nda g\u00f6rmeyen sosyal psikologlar, sosyal hizmet g\u00f6revlileri, sosyal politika uzmanlar\u0131, su\u00e7bilimciler, terapistler ve di\u011ferleri o olmasa i\u015fsiz kal\u0131rlar. Ama en iyi ihtimalle, m\u00fc\u015fterileri onlar i\u00e7in m\u00fcphemdir: empatileri a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanm\u0131\u015f profesyonel s\u0131n\u0131rlar\u0131 bilir. Bildikleri \u015fey, radikal kaybedenin ula\u015f\u0131lmas\u0131 zor oldu\u011fu, ve nihayetinde, tahmin edilemez oldu\u011fudur. Ofislerinden ge\u00e7en y\u00fczlercesinin aras\u0131nda yolun sonuna kadar gitmeye haz\u0131r olan o ki\u015fiyi te\u015fhis etmek yapabileceklerinin \u00f6tesindedir. Belki bunun b\u00fcrokratik niyetlerle telafi edilebilir bir sosyal mesele olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyumsarlar. Bu s\u0131rada kaybeden, alttan alta, kendi i\u015finde g\u00fcc\u00fcndedir [keep his own counsel<\/em>]. Belan\u0131n pe\u015findedir. Sessiz kal\u0131r ve bekler. Hi\u00e7bir \u015fey belli etmez. Korktu\u011fu tam da budur. Tarihsel anlamda, bu korku olduk\u00e7a eskidir, ama bug\u00fcn her zaman oldu\u011fundan daha hakl\u0131d\u0131r. Toplumda bir nebze g\u00fcc\u00fc olan birisi ara s\u0131ra radikal kaybedende olan ve etkisizle\u015ftirilemeyecek o devasa yok edici enerji hissini duyar, ona ne kadar anlaml\u0131 veya ciddi gelse de.<\/p>\n

Her an infilak edebilir. Sorununa dair hayal etti\u011fi tek \u00e7\u00f6z\u00fcm bu olabilir: ac\u0131 \u00e7ekti\u011fi zalim ko\u015fullar\u0131n daha k\u00f6t\u00fc h\u00e2le getirilmesi. Gazeteler her hafta onunla ilgili hik\u00e2yeler anlat\u0131rlar: iki \u00e7ocuk babas\u0131, kar\u0131s\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011funu ve sonunda kendini \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Ak\u0131l almaz! Yerel haberlerde bir ba\u015fl\u0131k: Bir Aile Trajedisi. Ya da apartmanda barikat kuran bir adam, ondan para isteyen ev sahibini rehin alm\u0131\u015f. Sonunda polis olay mahaline geldi\u011finde, ate\u015f etmeye ba\u015fl\u0131yor. Sonras\u0131nda adam\u0131n “cinnet” (amok<\/em>) ge\u00e7irdi\u011fi s\u00f6yleniyor, kelimenin orijinal Malayca anlam\u0131yla. Kur\u015fun ya\u011fmurunda yere y\u0131\u011f\u0131lmadan \u00f6nce bir polisi \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Bu patlamay\u0131 neyin tetikledi\u011fi belirsiz kal\u0131yor. Belki kar\u0131s\u0131n\u0131n d\u0131rd\u0131rlar\u0131, g\u00fcr\u00fclt\u00fcc\u00fc kom\u015fular, bardaki bir tart\u0131\u015fma ya da kredi ba\u015fvurusunu iptal eden bir banka. \u00dcstlerinden gelen k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc bir ifade bu adam\u0131n bir kuleye t\u0131rman\u0131p s\u00fcpermarketin \u00f6n\u00fcnde hareket eden her \u015feye ate\u015f a\u00e7mas\u0131 i\u00e7in yeterli, bu katliam\u0131n onun da \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olacak olmas\u0131na ra\u011fmen de\u011fil tam da bu y\u00fczden. Hafif makineli t\u00fcfe\u011fi nas\u0131l oldu da buldu? Nihayet, bu radikal kaybeden, -akneleri y\u00fcz\u00fcnden zorluk \u00e7eken on be\u015f ya\u015f\u0131nda birisi olabilir-, nihayet, ya\u015fam\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn efendisidir. Haber spikerinin s\u00f6zleriyle, “kendini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr” [dies at his own hands<\/em>] ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u015fe koyulmu\u015flard\u0131r. Birka\u00e7 video, kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fck girdisi bulurlar. Ebeveynleri, kom\u015fular\u0131, \u00f6\u011fretmenleri ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 hi\u00e7bir \u015fey fark etmemi\u015ftir. Birka\u00e7 ba\u015far\u0131s\u0131z ders notu, elbette, muhakkak suskunluk -\u00e7ocuk pek konu\u015fmazd\u0131… Fakat bu bir d\u00fczine okul arkada\u015f\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in bir sebep olamaz. Uzmanlar kararlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarlar. K\u00fclt\u00fcr ele\u015ftirmenleri arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 ortaya koyarlar. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, “de\u011ferler \u00fczerine tart\u0131\u015fmak”tan bahsederler. Sebep aray\u0131\u015flar\u0131ndan bir \u015fey \u00e7\u0131kmaz. Politikac\u0131lar kederlerini iletirler. Vakan\u0131n m\u00fcnferit oldu\u011funa dair bir sonuca ula\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Buras\u0131 do\u011frudur, h\u00fck\u00fcml\u00fcler daima kolektiflere eri\u015fimi olmayan yal\u0131t\u0131k bireylerdir. Ve de yanl\u0131\u015ft\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu m\u00fcnferit vakalar gittik\u00e7e daha ola\u011fanla\u015fmaktad\u0131r. Bu art\u0131\u015f, \u00e7ok daha fazla radikal kaybeden oldu\u011fu sonucuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. “Gelinen nokta” denilen \u015fey budur. Bu nokta d\u00fcnya pazar\u0131na, s\u0131navlar\u0131n d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imlerine ya da \u00f6deme yapmayan sigorta \u015firketlerine havale edilebilir.<\/p>\n

Fakat radikal kaybedeni anlamak isteyen ki\u015fiye biraz geriye do\u011fru gitmesi \u00f6\u011f\u00fctlenebilir. \u0130lerleme, insanlar\u0131n \u0131st\u0131rab\u0131n\u0131 sonland\u0131rmad\u0131 ama onu derinden de\u011fi\u015ftirdi. Son iki y\u00fczy\u0131l boyunca, daha ba\u015far\u0131l\u0131 toplumlar yeni haklar, yeni beklentiler ve yeni talepler i\u00e7in m\u00fccadele verdi ve bunlar\u0131 tesis etti. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz kader nosyonunu tasfiye etti. \u0130nsan onuru ve insan haklar\u0131 gibi kavramlar\u0131 g\u00fcndeme ald\u0131. Tan\u0131nma i\u00e7in m\u00fccadeleyi demokratikle\u015ftirdi ve yerine getiremedi\u011fi e\u015fitlik beklentileri uyand\u0131rd\u0131. Ayn\u0131 zamanda, gezegenin t\u00fcm sakinlerine, saat ba\u015f\u0131 ve her televizyon kanal\u0131nda, e\u015fitsizli\u011fin s\u00fcrekli olarak yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Sonu\u00e7 olarak, ilerlemenin t\u00fcm evrelerinde, insanlar\u0131n hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kapasiteleri de bunlarla birlikte artt\u0131.<\/p>\n

Felsefeci Odo Marquard “K\u00fclt\u00fcrel ilerlemenin ger\u00e7ekten ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu ve sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir noktada, bu geli\u015fme nadiren co\u015fkuyla kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r,” der: “Onun yerine, bunlar verili kabul edilir ve dikkat s\u00fcregelen sorunlara yo\u011funla\u015f\u0131r. Bu s\u00fcregelen sorunlar daha \u00e7ok k\u0131zg\u0131nl\u0131k uyand\u0131r\u0131r. Olumsuz unsurlar ger\u00e7eklikten kaybolduk\u00e7a, daha g\u00f6ze batar h\u00e2le gelirler, \u00f6zellikle de say\u0131lar\u0131 azald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in.”<\/p>\n

Bu yetersiz kalan bir ifadedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z konusu olan basit bir k\u0131zg\u0131nl\u0131k de\u011fil, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir \u00f6fkedir. Kaybedenin tak\u0131nt\u0131l\u0131 oldu\u011fu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar asla ve asla onun lehine sonu\u00e7lanmaz. Tan\u0131nma arzusu s\u0131n\u0131r tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131ndan, ac\u0131 e\u015fi\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak dibe batar ve k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015fmeler gittik\u00e7e daha dayan\u0131lmaz h\u00e2le gelir. Kaybedenin asabiyeti \u00f6tekilerin pay\u0131na d\u00fc\u015fen her ilerlemede artar. \u00d6l\u00e7\u00fct asla ondan daha k\u00f6t\u00fc durumda olanlar de\u011fildir. Onun g\u00f6zlerinde, s\u00fcrekli olarak hor g\u00f6r\u00fclen, a\u015fa\u011f\u0131lanan ve k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen onlar de\u011fil, sadece kendisi, radikal kaybedendir.<\/p>\n

Bunun neden bu \u015fekilde oldu\u011fu sorusu ise \u00e7ekti\u011fi eziyetlere tuz basar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kesinlikle kendi su\u00e7u olamaz. \u00d6ylesi tasavvur olunamaz. Bu y\u00fczden kendi k\u00f6t\u00fc durumundan sorumlu olan su\u00e7lular\u0131 bulmak zorundad\u0131r.<\/p>\n

Peki ama bu g\u00fcc\u00fc her \u015feye yeten, isimsiz m\u00fctecavizler kimlerdir? Yaln\u0131zca kendi yetenekleriyle idare etmek zorunda kalm\u0131\u015f biri olarak, bu rahat b\u0131rakmayan soru yal\u0131t\u0131k bireyi a\u015far. Herhangi bir ideolojik program yard\u0131m\u0131na ko\u015fmazsa, aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n daha geni\u015f toplumsal ba\u011flama eklemlenmesi g\u00fc\u00e7t\u00fcr, etraf\u0131ndaki birincil muhite ve bulgulara bakar: adaletsiz patron, ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131lmaz e\u015f, k\u00f6t\u00fc kom\u015fu, arkas\u0131ndan dolap \u00e7eviren i\u015f arkada\u015f\u0131, esnek davranmayan kamu g\u00f6revlisi, sa\u011fl\u0131k raporu vermeyi reddeden doktor.<\/p>\n

Fakat ayn\u0131 zamanda da g\u00f6r\u00fcnmez, anonim bir \u00e7e\u015fit d\u00fc\u015fman\u0131n \u00e7evirdi\u011fi dolaplarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olamaz m\u0131? Bu durumda kaybedenin kendi deneyimine g\u00fcvenmesine gerek kalmaz: bir yerlerde duydu\u011fu \u015feylere m\u00fcracaat edebilir. Az say\u0131da insan kendi gereksinimleriyle \u00f6rt\u00fc\u015fen sanr\u0131lar icat etme yetene\u011fine sahiptir. Sonu\u00e7 olarak, kaybeden de genelde toplumda serbest\u00e7e gezinen malzemelere ba\u011fl\u0131 kalacakt\u0131r. Ola\u011fan \u015f\u00fcpheliler, yabanc\u0131lar, gizli servisler, kom\u00fcnistler, Amerikal\u0131lar, b\u00fcy\u00fck \u015firketler, politikac\u0131lar, inan\u00e7s\u0131zlar… Ve de, neredeyse her zaman, Yahudiler…<\/p>\n

Bu \u00e7e\u015fit bir sanr\u0131, bir s\u00fcreli\u011fine, kaybedene rahatl\u0131k verebilir ama onu kesinkes yat\u0131\u015ft\u0131rmaya yetmez. Uzun vadede, birinin hasmane d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda kendini g\u00f6stermesi zordur, o da kendini daha basit bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n olabilece\u011fi \u015f\u00fcphesinden tamamen kurtaramaz, yani kendisinin sorumlu oldu\u011fundan, a\u015fa\u011f\u0131laman\u0131n kendi su\u00e7u oldu\u011fundan, \u00f6zlem duydu\u011fu itibar\u0131 hak etmedi\u011finden, kendi hayat\u0131n\u0131n de\u011fersiz oldu\u011fundan… Psikologlar bu \u0131st\u0131raba “sald\u0131rgan\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fme” [identifying with the aggessor]<\/em>\u00a0ad\u0131n\u0131 verir. Peki bunun anlam\u0131 nedir? Kaybeden i\u00e7in \u015f\u00fcphesiz bir anlam\u0131 yoktur. Ama e\u011fer kendi hayat\u0131 anlams\u0131zsa, neden ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 \u00f6nemsemesi gereksin ki?<\/p>\n

“Bu benim hatam.” “Sorumlusu, di\u011ferleri.” Bu iki sav birbirini d\u0131\u015flamaz. Aksine, birbirini peki\u015ftirir. Radikal kaybeden bu k\u0131s\u0131rd\u00f6ng\u00fcden \u00e7\u0131kacak yolu bulamaz, bu da onun deh\u015fet verici g\u00fcc\u00fcn\u00fc tesis eder.<\/p>\n

\u0130kilemden \u00e7\u0131kman\u0131n tek yolu y\u0131k\u0131m ile \u00f6z-y\u0131k\u0131m\u0131, sald\u0131r\u0131yla kendine sald\u0131r\u0131y\u0131 birbiri i\u00e7inde eritmektir. Bir taraftan, infilak an\u0131nda, kaybeden bir anl\u0131\u011f\u0131na ger\u00e7ek g\u00fc\u00e7 duygusunu deneyimler. Eylemi, di\u011ferlerini imha ederek onlar \u00fczerinde zafer kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Di\u011fer taraftan, bu g\u00fc\u00e7 duygusunun \u00f6te yan\u0131na, kendi varolu\u015funun anlams\u0131z olabilece\u011fine dair ku\u015fkuya, ona son vererek, adilce davranm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

\u0130laveten bir \u00f6d\u00fcl olarak, silahl\u0131 g\u00fc\u00e7ten, ondan hi\u00e7bir \u015fey duymak istemeyen d\u0131\u015f d\u00fcnyadan yararlanmas\u0131yla, dikkatleri \u00fczerine \u00e7eker. Medya onun muazzam derecede \u00fcnlenmesine izin verilmesini garanti eder- sadece 24 saat s\u00fcrse bile. Televizyon eyleminin propagandas\u0131n\u0131 yayar, bu sayede olas\u0131 taklit\u00e7ileri cesaretlendirir. Ergenler i\u00e7in, \u00f6zel olarak Birle\u015fik Devletler’deki olaylar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi \u00fczere, bunun temsil etti\u011fi ba\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131c\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 koymak g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n

Radikal kaybedenin mant\u0131\u011f\u0131 sa\u011fduyu ile kavranamaz. Sa\u011fduyu, kendini koruma d\u00fcrt\u00fcs\u00fcne do\u011fan\u0131n bir kaidesiymi\u015f\u00e7esine at\u0131fta bulunur, onu verili kabul eder. Oysa asl\u0131nda, bu k\u0131r\u0131lgan bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir, tarihsel anlamda olduk\u00e7a yenidir. Kendini-koruma [self-preservation<\/em>] fikrine Yunanl\u0131lar, Hobbes ve Spinoza de\u011finir, ama bunu do\u011fal bir d\u00fcrt\u00fc olarak de\u011ferlendirmezler. Onun yerine, Immanuel Kant’a g\u00f6re, “\u0130nsano\u011flunun bir hayvani varl\u0131k olarak olarak kendisine […] birincil g\u00f6revi, hayvani do\u011fas\u0131nda kendisini muhafaza etmektir.” Bu g\u00f6rev ancak on dokuzuncu y\u00fczy\u0131lda do\u011fa bilimlerinin bozulamaz vak\u0131as\u0131 h\u00e2line gelmi\u015ftir. Pek az\u0131 bu g\u00f6r\u00fc\u015ften sapm\u0131\u015flard\u0131r. Nietzsche fizyologlar\u0131n “organik varl\u0131\u011f\u0131n kendini koruma d\u00fcrt\u00fcs\u00fcn\u00fc ba\u015fl\u0131ca d\u00fcrt\u00fc olarak belirlemeden \u00f6nce iki kere d\u00fc\u015f\u00fcnmesi” gerekti\u011fini s\u00f6yleyerek buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ama daima hayatta kalmay\u0131 \u00f6ncelikli olarak tercih edenlerin aras\u0131nda, onun s\u00f6zlerine hep kulak t\u0131kanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

D\u00fc\u015f\u00fcnce tarihi bir yana, insanl\u0131k da bireysel ya\u015fama y\u00fcce bir iyilik olarak yakla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 asla beklememi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn erken dinler insan\u0131n kurban edilmesini \u00f6nemsemi\u015ftir. Sonra, \u015fehitlere b\u00fcy\u00fck de\u011ferler bi\u00e7ilmi\u015ftir. (Blaise Pascal’\u0131n \u00f6l\u00fcmc\u00fcl \u015fiar\u0131na g\u00f6re, “yaln\u0131zca \u00f6l\u00fcme gitmeye haz\u0131r olan tan\u0131klar\u0131n tarihlerine inan\u0131lmal\u0131d\u0131r.”) \u00c7o\u011fu k\u00fclt\u00fcrde, kahramanlar \u00f6l\u00fcm\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131ndaki korkusuzluklar\u0131yla \u00fcn ve \u015feref kazand\u0131lar. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n kitle k\u0131y\u0131m\u0131na kadar, lise \u00f6\u011frencileri, vatan\u0131 i\u00e7in \u00f6lmenin tatl\u0131 ve onurlu oldu\u011fu uyar\u0131nca,\u00a0Horace’\u0131n [Horatius<\/em>] k\u00f6t\u00fc \u015f\u00f6hretli [notorious<\/em>] dizelerini \u00f6\u011frenmek zorundayd\u0131lar. Di\u011ferleri i\u00e7in, denizlere a\u00e7\u0131lmak hayatta kalmaktan daha \u00f6ncelikliydi. So\u011fuk sava\u015f s\u0131ras\u0131nda, “K\u0131z\u0131l olmaktansa \u00f6l\u00fc olmak daha iyi!” diyenler vard\u0131. Peki ya m\u00fckemmelen sivil ko\u015fullarda, ip cambazlar\u0131, tehlikeli sporlar, motor yar\u0131\u015flar\u0131, kutup ke\u015fifleri ve olas\u0131 intiharlar\u0131n di\u011fer formlar\u0131 hakk\u0131nda neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz?<\/p>\n

\u015e\u00fcphesiz, kendini koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc pek de iyi bir \u015fey de\u011fil. \u0130nsan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn intihara dikkate de\u011fer d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7a\u011flar ve k\u00fclt\u00fcrler boyunca, buna yeterli bir kan\u0131t sunuyor. \u0130nsanlar\u0131 kendi hayatlar\u0131n\u0131 almaktan herhangi bir tabu veya cezaland\u0131rma tehdidi al\u0131koyamad\u0131. E\u011filimin niceli\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fclemiyor. \u0130statisti\u011fin ara\u00e7lar\u0131yla bunu kavramaya dair herhangi bir \u00e7aba kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 vakalar\u0131n \u00e7oklu\u011fu sebebiyle ba\u015far\u0131s\u0131z oluyor.<\/p>\n

Sigmund Freud problemi teorik olarak, ya da stabil olmayan empirik bir temelde, \u00f6l\u00fcm d\u00fcrt\u00fcs\u00fc kavram\u0131n\u0131 geli\u015ftirerek \u00e7\u00f6zmeyi denedi. Freud’un hipotezi, belli durumlarda, korkun\u00e7 bir sonun bitmek bilmez bir deh\u015fete ye\u011flenebilir oldu\u011funa dair zamana meydan okuyan bir nosyonla mefhumla daha net ifade edilebilir -ger\u00e7ek de olsa hayali de olsa.<\/p>\n

”<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Enzensberger’in 20 Aral\u0131k 2006’da Der Spiegel’de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131, \u00fc\u00e7 par\u00e7al\u0131k “Ter\u00f6rist Zihniyeti: Radikal Kaybeden”\u00a0makalesi‘nin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc: Yal\u0131t\u0131k Birey. Bu gazete makalesi nihilizm, kaybeden edebiyat\u0131, depolitizasyon\/a\u015f\u0131r\u0131-politizasyon k\u0131skac\u0131, modernite ve kent ya\u015fam\u0131n\u0131n yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6nleri vb. \u00fczerine metinlerde rastlad\u0131\u011f\u0131m referanslardan biriydi, soyad\u0131n\u0131n hat\u0131rda kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrpuan\u0131yla da olsa gerek as\u0131l makaleye bakma merak\u0131 uyand\u0131rd\u0131. Tamam\u0131n\u0131 okudu\u011fumda, \u00f6nceden tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m Enzensberger’i muhafazakar … Continue reading Enzensberger, Radikal Kaybeden | [I] Yal\u0131t\u0131k Birey (\u00c7eviri)<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[248,46,20],"tags":[359,360,361,291],"class_list":["post-1252","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ceviri","category-siyaset","category-sosyoloji","tag-hans-magnus-enzensberger","tag-radikal-kaybeden","tag-yalitik-birey","tag-yalnizlik"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p9WYIs-kc","jetpack-related-posts":[{"id":832,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2018\/01\/10\/malcolm-gladwell-outliers-okuma-notlari\/","url_meta":{"origin":1252,"position":0},"title":"Malcolm Gladwell – Outliers (Okuma Notlar\u0131)","author":"yalpertem","date":"10 January 2018","format":false,"excerpt":"Sesli kitap ser\u00fcvenimin yeni dura\u011f\u0131 Gladwell. \u0130ngilizce sesli kitap dinleme s\u00fcrecinde, T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evrildi\u011fini bile bilmedi\u011fim bilsem de hi\u00e7 takip etmedi\u011fim yay\u0131nevlerinden \u00e7\u0131kan kitaplarla tan\u0131\u015f\u0131yorum. Bu kitaplar\u0131 al\u0131p okur muyum, emin de\u011filim. Fakat y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerde ve g\u00f6z yorgunlu\u011fu ya da s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sebebiyle kitap okuyamad\u0131\u011f\u0131m metrob\u00fcs yolculuklar\u0131nda dinlemesi iyi olabiliyor. Genelde, asl\u0131nda d\u00fc\u015fman\u2026","rel":"","context":"In "okuma notlar\u0131"","block_context":{"text":"okuma notlar\u0131","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/ders-notlari\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/malcolm-gladwell-outliers-199x300.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":714,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2017\/12\/08\/pettman-tekno-pesimizm-ve-tuketici-bot-insan-elestirisi\/","url_meta":{"origin":1252,"position":1},"title":"Pettman, Tekno-Pesimizm ve T\u00fcketici\/Bot \u0130nsan Ele\u015ftirisi","author":"yalpertem","date":"8 December 2017","format":false,"excerpt":"\"\u0130nsanlar, internet \u00fczerindeki davran\u0131\u015flara ili\u015fkin muhtelif \u00f6l\u00e7\u00fctler bak\u0131m\u0131ndan bot hesaplar\u0131ndan ne kadar farkl\u0131? Bize ait al\u0131\u015fkanl\u0131klar ne \u00f6l\u00e7\u00fcde t\u00fcm\u00fcyle \u00f6nceden belirlenmi\u015f\u00a0alt-rutinlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ya da g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde algoritmik hale geldi? Belli bir a\u00e7\u0131dan -mesela, Target'\u0131n reklam tavsiye motoru a\u00e7\u0131s\u0131ndan- bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Google'da yap\u0131lan bir dizi kelime aramas\u0131ndan ya da al\u0131\u015fveri\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndaki baz\u0131 de\u011fi\u015fimlerden\u2026","rel":"","context":"In "al\u0131nt\u0131"","block_context":{"text":"al\u0131nt\u0131","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/alinti\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/dominic-pettman-sonsuz-dikkat-daginikligi-208x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6633,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2024\/02\/02\/hedda-gabler-i-adorno\/","url_meta":{"origin":1252,"position":2},"title":"Hedda Gabler I | Adorno","author":"yalpertem","date":"2 February 2024","format":false,"excerpt":"Hedda Gabler \u00fczerine metinler ve imajlar istifleyece\u011fim. \" Hedda Gabler'in ger\u00e7ek ya\u015fam\u0131. \u2013 On dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n estetizmi, d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinin i\u00e7sel bir konusu olarak de\u011fil, toplumsal \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7indeki ger\u00e7ek temeline bakarak kavranabilir ancak. Ahlak d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n temelinde rahats\u0131z bir vicdan yat\u0131yordu. Ele\u015ftirmenler, burjuva toplumuna sadece ekonomi alan\u0131nda de\u011fil, ahlak alan\u0131nda da o\u2026","rel":"","context":"In "al\u0131nt\u0131"","block_context":{"text":"al\u0131nt\u0131","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/alinti\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":3416,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2020\/05\/06\/dave-eggers-coronavirus-hakikatini-duzlestirmek-ceviri\/","url_meta":{"origin":1252,"position":3},"title":"Dave Eggers, Coronavir\u00fcs Hakikatini D\u00fczle\u015ftirmek (\u00c7eviri)","author":"yalpertem","date":"6 May 2020","format":false,"excerpt":"Bir zamanlar birka\u00e7 roman\u0131n\u0131 g\u00fcle g\u00fcle okudu\u011fum ama yeni kitaplar\u0131yla devam eder miyim tam emin olmad\u0131\u011f\u0131m yazar Dave Eggers, The New York Times'ta Coronavir\u00fcs \u00fczerine mizahi bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015f. K\u0131sa, komik ve kolay bir yaz\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7evirelim dedik H\u00fcseyincan ile. Kral i\u00e7in Hologram roman\u0131nda yeni in\u015fa edilmekte olan bir\u2026","rel":"","context":"In "\u00e7eviri"","block_context":{"text":"\u00e7eviri","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/ceviri\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":175,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2017\/03\/16\/romancinin-romani-j-m-coetzee\/","url_meta":{"origin":1252,"position":4},"title":"Romanc\u0131n\u0131n Roman\u0131 – J. M. Coetzee","author":"yalpertem","date":"16 March 2017","format":false,"excerpt":"T\u00fcrk\u00e7eye Romanc\u0131n\u0131n Roman\u0131 olarak \u00e7evrilen bu metni internette \u201cNovelist\u2019s Novel\u201d diye birka\u00e7 kere arat\u0131p bulamay\u0131p, orijinal ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n romandaki yazar\u0131n ad\u0131 olan \u201cElisabeth Costello\u201d oldu\u011funu \u00f6\u011frendim (O zamanlar ya kitaplar\u0131n orijinal adlar\u0131n\u0131n kitab\u0131n ba\u015f\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordum ya da o g\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnememi\u015fim). Romanc\u0131n\u0131n Roman\u0131, cesur ve iki yoruma a\u00e7\u0131k bir \u00e7eviri hamlesi,\u2026","rel":"","context":"In "genel"","block_context":{"text":"genel","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/genel\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/romancinin-romani-jm-coetzee-min-192x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4704,"url":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/2022\/01\/06\/asiri-sagin-kahini-houellebecq-ceviri\/","url_meta":{"origin":1252,"position":5},"title":"A\u015f\u0131r\u0131 Sa\u011f’\u0131n Kahini (\u00c7eviri)","author":"yalpertem","date":"6 January 2022","format":false,"excerpt":"Martin Gelin'in Boston Review'da 14 May\u0131s 2020'de yay\u0131mlanan The Prophet of the Far Right makalesini \u00e7evirdim. Yaz\u0131da Michel Houellebecq'in d\u00fc\u015f\u00fcnsel k\u00f6klerini Fransa'dan alan ve yak\u0131n zamanda ABD'de \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi g\u00fcncel muhafazakarl\u0131kla ili\u015fkisini ele al\u0131yor. Entelekt\u00fcel ortamlarda paye verilmesi zor bu pozisyona ra\u011fmen Houellebecq'in edebiyat d\u00fcnyas\u0131nda de\u011fer g\u00f6rmesini\u2026","rel":"","context":"In "\u00e7eviri"","block_context":{"text":"\u00e7eviri","link":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/category\/ceviri\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/houellebecq-thalasso-min-300x126.jpeg?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/houellebecq-thalasso-min-300x126.jpeg?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/houellebecq-thalasso-min-300x126.jpeg?resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1252"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5946,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1252\/revisions\/5946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yalpertem.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}