![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/yalpertem.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/chris-jenks-altkultur-toplumsalin-parcalanisi.jpg?resize=215%2C332\")
“Chicago perspektifinin ekolojik unsurlar\u0131 zaman i\u00e7erisinde azald\u0131, ve 1960’lar\u0131n geli\u015fiyle altk\u00fclt\u00fcr vurgusu \u00e7ok daha belirgin hale geldi. E\u011fer 1960’lar, halk protestosu, kar\u015f\u0131-k\u00fclt\u00fcr, beat \u015fiiri*, toplum d\u0131\u015f\u0131na itilenler, yol k\u00fclt\u00fcr\u00fc, hippi hareketi, e\u011flence i\u00e7in uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 ve Vietnam Sava\u015f\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 duygulara hitap etmi\u015fse, o zaman \u00f6zellikle ABD’deki akademisyenlerin bir k\u0131sm\u0131 da, bunu, liberalizm ve felsefi bir k\u00fclt\u00fcrel g\u00f6recilik e\u011filimiyle kar\u015f\u0131lad\u0131. Gen\u00e7 Chicago (veya yeni Chicago) akademisyenleri, bu pop\u00fclist dalgaya h\u0131z kazand\u0131racak bir konumdayd\u0131lar ve sombolik etkile\u015fimcili\u011fin sundu\u011fu bireycilik, ko\u015ful \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00f6reli anlamlar, bu kavram ve analitik kurmalara yol a\u00e7t\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u015fimdiki hareketli altk\u00fclt\u00fc fikr, \u00f6zg\u00fcll\u00fck ve “durum tan\u0131m\u0131”n\u0131n her anlamda mek\u00e2na oturtulmas\u0131 fikrini anlat\u0131yordu. Chicago akademisyenlerinin daha \u00f6nceki bir ku\u015fa\u011f\u0131na ait olmas\u0131na ra\u011fmen, Everett C. Hughes, bu yeni inceleme dalgas\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7iren ba\u015fl\u0131ca ki\u015fiydi. Onun doktora \u00f6\u011frencileri, hepsi de beklenti i\u00e7indeki pop\u00fclist bir hitap kitlesine sahip, ate\u015fli, yeni, aktif liberal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fclerdi. Hughes, ayr\u0131ca, bu \u00e7o\u011funlukla zengin, beyaz, orta s\u0131n\u0131f (\u00e7o\u011funlukla erkek) \u00f6\u011frenci grubunun kendilerini d\u0131\u015far\u0131ya, bu i\u00e7in i\u00e7in kaynayan kente at\u0131p, hayat\u0131, \u00f6tekilerin g\u00f6z\u00fcnden “kaybeden”in taraf\u0131ndan deneyimlemesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. B\u00f6ylece, bu konuda \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yay\u0131mlanan, sayg\u0131 kazan\u0131p g\u00f6zden d\u00fc\u015fen bir y\u0131\u011f\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck-orta \u00f6l\u00e7ekli ampirik etnografiye giri\u015fildi. (Ba\u015fka hangi sosyolog grubu doktorlar aras\u0131nda yeti\u015fkin toplumsalla\u015fmas\u0131 \u00f6zerine bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131p ad\u0131n\u0131\u00a0Boys \u0131n White\u00a0<\/em>[Beyaz Giyen O\u011flanlar] koyard\u0131 ki?) Bu d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kan enerji \u00f6yle bir boyuttayd\u0131 ki, zavall\u0131 Julius Roth (Howard Becker’in \u00e7a\u011fda\u015f\u0131) t\u00fcberk\u00fclozdan hastanede yatarken, dan\u0131\u015fman\u0131 olan Hughes onu ziyaret etti ve ona sadece “\u00e7al\u0131\u015fmaya devam et” dedi, sonu\u00e7,\u00a0Timetables<\/em> [Vizite Defteri], adl\u0131 etnografik, altk\u00fclt\u00fcrel bir\u00a0T\u00fcberk\u00fcloz Ko\u011fu\u015fu<\/em> incelemesi oldu.<\/p>\n\u00c7o\u011funlukla, \u00f6rg\u00fct sosyolojisi, ayr\u0131kl\u0131k sosyolojisi ve kimlik olu\u015fum kuram\u0131 alanlar\u0131ndaki daha erken geli\u015fmelerden do\u011fan “kariyer”, “etiketleme”, “toplumsal tepki”, “tiple\u015ftirme” ve “m\u00fcbadele” gibi yeni bir kavram ve tarz grubu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlar\u0131n hepsi, devasa ironiler ve \u00e7arp\u0131tmalardan ibaretti. Bir kariyer, bir avukat olmak veya bir ak\u0131l hastas\u0131 olmak anlam\u0131na gelebilirdi. Etiketleme, \u00f6rne\u011fin, \u00e7ocuklar\u0131n sadece d\u00fc\u015f\u00fcnsel yeteneklerinden dolay\u0131 de\u011fil, ayr\u0131ca \u00f6\u011fretmenin onlar\u0131, s\u0131n\u0131f ge\u00e7mi\u015fi, kendini sunma ve davran\u0131\u015ftan olu\u015fan ahl\u00e2ki bir kar\u0131\u015f\u0131ma dayanarak de\u011ferlendirmesine neden olan tiple\u015ftirme kurmalar\u0131ndan dolay\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olduklar\u0131 anlam\u0131na gelmekteydi. \u00d6\u011fretmenlerin \u00f6\u011frencilerle etkile\u015fimleri ve \u00f6d\u00fcl ve cezalar\u0131n\u0131n, bu durumda, do\u011frudan do\u011fruya performanstan ziyade bu gibi se\u00e7ici alg\u0131lara dayand\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc. Toplumsal tepki, esasen, cezai adaletin nesnel veya kapsaml\u0131 etik m\u00fctaalalar\u0131n sonu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha ziyade, bir edimin yerel \u00e7o\u011funlukta neden oldu\u011fu ahl\u00e2ki \u00f6fkenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili oldu\u011funu bildirdi; \u00f6rne\u011fin orta s\u0131n\u0131f\u0131n i\u015fyerinden ufak tefek \u015feyler y\u00fcr\u00fctmesi veya i\u015f telefonunu kullanmas\u0131, d\u00fckk\u00e2n h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya adi h\u0131rs\u0131zl\u0131kla ayn\u0131 edim kategorisinde yer alm\u0131yordu. Tiple\u015ftirmeler, nas\u0131l bir taksi \u015fof\u00f6r\u00fc iyi bir bah\u015fi\u015fi garantileyecek bir \u00fccret belirlerse, o kadar s\u0131radan veya nas\u0131l ayn\u0131 polis memuru, ayn\u0131 edimi, \u015fehrin hangi k\u0131sm\u0131nda bulundu\u011funa veya belki de failin etnisitesine g\u00f6re, su\u00e7 veya gen\u00e7lik ate\u015fi olarak de\u011ferlendirebilirse, o kadar ciddi olabilirdi.<\/p>\n
Bunun i\u00e7in, Chicago Okulu, kentin k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 ve kendilerinin ve akademinin daha kalabal\u0131k hitap kitlesinin ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc ortak bir odada kar\u015f\u0131la\u015fmayacaklar\u0131 b\u00f6lge sakinlerinin ya\u015famlar\u0131n\u0131, tek tek, altk\u00fclt\u00fcr altk\u00fclt\u00fcr if\u015fa etmek \u00fczere g\u00f6rev yerine yeni bir s\u00f6zc\u00fck da\u011farc\u0131\u011f\u0131yla geri d\u00f6nd\u00fc. Bu palazlar aras\u0131nda muhtemelen en \u00fcnl\u00fcs\u00fc olan Howard Becker, bize, i\u00e7inde bir caz m\u00fczisyeninin alternatif ya\u015fam\u0131n\u0131 ve nas\u0131l marihuana kullan\u0131c\u0131s\u0131 olunaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fimiz\u00a0Outsiders<\/em>‘\u0131 [D\u0131\u015ftakiler] verdi. O, duvardaki sinek gibi fark edilmeyen veya kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir g\u00f6zlemci de\u011fildi: Becker’in i\u00e7g\u00f6r\u00fcleri ilk eldendi. Becker, ya\u015fanm\u0131\u015f duru tan\u0131m\u0131n\u0131n do\u011frudan bilgisini sundu; o, can ci\u011fer topluluklar\u0131 ve destekleyici anlam yap\u0131s\u0131n\u0131 biliyordu ve bize de anlatt\u0131. Onun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, hem Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in bir \u015fok, hem de 1960’lar\u0131n \u00f6\u011frencileri i\u00e7in bir hazd\u0131. Fakat, o, meslekta\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu gibi, toplumsal yap\u0131y\u0131 unutmu\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu (ki bu da altk\u00fclt\u00fcr incelemelerindeki sorundu). B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bir se\u00e7imden ibaretse, ortada hi\u00e7 iktidar veya daha ziyade iktidar analizi yokmu\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu nedenle, bir\u00e7ok y\u00f6nden, Becker ve onun ku\u015fa\u011f\u0131 Cooley ve onun toplumsal patoloji grubunun daha erken toplumsal patoloji \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 ayn\u0131 problem k\u00fcmesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi:<\/p>\n “\u0130stikrar”, “d\u00fczen” veya “dayan\u0131\u015fma”n\u0131n temeli, tipik olarak bu kitaplarda incelenmez, fakat b\u00f6yle bir temel anlay\u0131\u015f\u0131, \u00f6rt\u00fck olarak kullan\u0131l\u0131r ve kabul edilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc toplumsal olarak “sa\u011fl\u0131kl\u0131” ve istikrarl\u0131 bir \u00f6rg\u00fcte i\u015faret eden normatik bir kavram “patolojik” durumlar\u0131n belirlenmesinde kullan\u0131l\u0131r. “Patolojik” davran\u0131\u015f,\u00a0yap\u0131sal<\/em> anlamlda (yani, var olan yap\u0131sal bir tiple uyu\u015fmayan olarak) veya\u00a0istatistiki<\/em> anlamda (yani, merkezi e\u011filimlerden sapmalar olarak) ay\u0131rt edilmezler. Patolojik durumlar\u0131n kentte\u00a0bol bulundu\u011fu<\/em> iddias\u0131 da bunu ortaya koyar. E\u011fer onlar orada\u00a0bol bulunursa<\/em>, istatistiki anlamda “anormal” olamazlar ve yap\u0131sal anlamda yayg\u0131n olmalar\u0131 da muhtemel de\u011fildir. “Patolojik” durumlar\u0131n belirlenmesini sa\u011flayan normlar\u0131n “h\u00fcmaniter idealler” oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Fakat, biz bu durumda, bu gibi ideallerin toplumsal y\u00f6nelimini talep etmeliyiz. Bu literat\u00fcrde, patoloji\u011fin i\u015fleme kriterleri, y\u00f6nelim ve k\u00f6ken olarak tipik olarak\u00a0k\u0131rsal<\/em>d\u0131r. (Wright Mills, 1943: 97)<\/span><\/p>\n Bu kapsaml\u0131 altk\u00fclt\u00fcr sosyolojisi k\u00fclliyat\u0131n\u0131n di\u011fer bir ele\u015ftirisi, Alvin Gouldner’in \u015fahs\u0131nda, sol siyasetten \u00e7\u0131kar. Neo-Chicagocu ayk\u0131r\u0131l\u0131k kuramc\u0131s\u0131na g\u00f6nderme yaparak, \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n Onlar\u0131nki, hippiler, ila\u00e7 ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131, caz m\u00fczisyenleri, taksi \u015f\u00f6f\u00f6rleri, orospular, gece insanlar\u0131, evsizler, doland\u0131r\u0131c\u0131lar ve kaykayc\u0131lar\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda kendisini evde hisseden bir okuldur. Onlar\u0131n \u00f6zde\u015fle\u015fmeleri, sayg\u0131 de\u011fer toplumdan ziyade ayk\u0131r\u0131 olanlad\u0131r. Onlara g\u00f6re, yeralt\u0131 d\u00fcnyas\u0131na al\u0131\u015fmak, 1930’lar esnas\u0131nda baz\u0131 entelekt\u00fcellerin proleterle \u00f6zde\u015fle\u015fme hislerinin e\u015fde\u011feri olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece onu incelemekle kalmaz, bir \u015fekilde onun ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n sahicili\u011fini do\u011frulayarak, onun ad\u0131na da konu\u015furlar. (Gouldner, 1973: 29-30)<\/span><\/p>\n Gouldner, ayr\u0131ca, benim 7. B\u00f6l\u00fcm’de bahsedece\u011fim temalar olan onlar\u0131n s\u0131n\u0131r kolculu\u011funa ve s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fine de sald\u0131r\u0131r.<\/p>\n Bu \u015fekilde, Chicago Okulu’nda elde etti\u011fimiz \u015fey, yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve verimlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ayr\u0131ca kuramsalla\u015ft\u0131rma ve ara\u015ft\u0131rma prati\u011finin uyumlu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc, bir as\u0131r\u0131 a\u015fk\u0131n sosyolojik bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Dahas\u0131, analitik bak\u0131\u015f\u0131n bilerek belli alanlara odaklanmas\u0131 da vard\u0131r; Chicago, genel olarak toplumsal ya\u015fam i\u00e7in bir metafor haline gelmi\u015ftir. Son olarak da, ahl\u00e2ki bir t\u0131n\u0131, toplum d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lanlar\u0131n, muhta\u00e7lar\u0131n, marjinallerin ve d\u0131\u015flananlar\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle e\u015fle\u015fme vard\u0131r; yine de bu bile maskelenmi\u015ftir. Asil gerek\u00e7elerle yabani bir ve\u00e7henin yan yana var olmas\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan bulan\u0131kl\u0131k, sosyolo\u011fun kendini onlar\u0131n yerinde zannedip \u015fehvete (bu sosyolog grubuna \u00f6zg\u00fc olmayan kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na) kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi do\u011furur. Yo\u011funluk, yo\u011funla\u015fma ve oda\u011f\u0131n bile\u015fimleri, kolayca, bir \u00e7e\u015fit kavramsal dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fck \u015fekline girebilir ve b\u00f6yle bir zihniyete yak\u0131\u015fan da bir “altk\u00fclt\u00fcr” fikridir.”<\/p>\n (*) Adlar\u0131 uyu\u015fturucu, caz m\u00fczi\u011fi, cinsellik ve Zen Budac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla birlikte an\u0131lan Beat’ler ya da beatnikler (k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden ar\u0131nm\u0131\u015f, mutlu anlam\u0131nda) b\u00fct\u00fcn bunlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ki\u015fisel uyan\u0131\u015f\u0131, kurtulu\u015fu, ar\u0131nmay\u0131, ayd\u0131nlanmay\u0131 savunuyorlard\u0131. Bu hareketin i\u00e7inde isim babas\u0131 Jack Kerouac’\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u015fairler Lawrence Ferlinghetti, Gregory Corso, Gary Snider, romanc\u0131 William Burroughs ve bir\u00e7ok m\u00fczisyen, ressam yer ald\u0131. T\u00fcrkiye’de bu ku\u015fak, baz\u0131lar\u0131nca, sokak \u015fairleri olarak biliniyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc ama\u00e7lar\u0131 \u015fiiri akademik ortamlardan kurtar\u0131p ait oldu\u011fu yere, yani soka\u011fa iade etmekti. (\u00e7.n.)<\/span><\/p>\n Chris Jenks, Altk\u00fclt\u00fcr: Toplumsal\u0131n Par\u00e7alan\u0131\u015f\u0131, \u00e7ev. Nihan Demirkol, 2007 [2005], s. 98-101.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"